Pse zgjoheni para alarmit? Psikologjia zbulon arsyen e këtij fenomeni

Pse zgjoheni para alarmit, ndonjëherë vetëm disa minuta para se të bjerë? Nuk bëhet fjalë për një rastësi, as për faktin se truri disi “lexon” orën. Shpjegimi fshihet në ritmin cirkadian – ora e brendshme biologjike që rregullon gjumin, temperaturën e trupit, hormonet dhe zgjimin e mëngjesit.

Kur flemë dhe zgjohemi çdo ditë në të njëjtën kohë afërsisht, organizmi mëson rutinën. Para orës së zakonshme të zgjimit, temperatura e trupit rritet gradualisht, gjumi bëhet më i lehtë dhe truri fillon të përgatitet për kalimin në gjendjen zgjuar. Prandaj, sytë mund të hapen pak para alarmit.

Një rol të rëndësishëm luan edhe kortizoli. Edhe pse shpesh quhet hormoni i stresit, ai është gjithashtu pjesë e mekanizmit normal të zgjimit. Niveli i tij fillon të rritet në orët e fundit të natës dhe ndryshon më tej rreth kohës së zgjimit, duke e përgatitur organizmin për aktivitetet që pasojnë.

Truri mund të përshtatet edhe me një pritshmëri specifike. Në një hulumtim të njohur, njerëzit të cilëve u ishte thënë se do të zgjoheshin më herët, treguan ndryshime hormonale edhe para zgjimit të planifikuar. Kjo mund të shpjegojë pse ndonjëherë zgjohemi para alarmit kur na pret një takim i rëndësishëm, një provim, një udhëtim ose një fluturim i hershëm.

Megjithatë, kjo nuk ndodh çdo mëngjes. Fjetja e parregullt, mungesa e gjumit, puna me turne, stresi dhe ndryshimi i shpeshtë i orarit të zgjimit mund të prishin orën e brendshme. Në këto raste, organizmi e ka më të vështirë të parashikojë momentin e ngritjes dhe është më e mundshme që alarmi të na ndërpresë ndërsa jemi në një fazë më të thellë të gjumit.

Zgjimi disa minuta para alarmit, pra, më shpesh do të thotë se truri e ka mbajtur mend mirë rutinën ditore. Nuk është alarmi ai që e ka zgjuar trupin – por trupi ka arritur ta mposhtë alarmin.