Presidentja e shtetit, Gordana Siljanovska-Davkova, së fundmi, më 2 Gusht – Ilinden, fali 25 persona të dënuar, por edhe këtë vit kjo u bë mbi bazën e dispozitave ligjore të përcaktuara që në vitin 1993. Zgjidhjet e reja ligjore për faljen e personave të dënuar, edhe pse u propozuan në dhjetor të vitit të kaluar, ende presin në sirtarët e Ministrisë së Drejtësisë për të arritur një dakordim rreth ndryshimeve që duhet të sjellin. Në shkurt u mbajt edhe një debat publik për zgjidhjet e propozuara, por as ai nuk arriti t’i harmonizojë qëndrimet.
– Qëllimi i ligjit të ri për faljen është tejkalimi i dobësive në zbatimin e ligjit aktual dhe vendosja e një procedure të qartë, të saktë dhe transparente. Me ligjin rregullohen nocioni dhe llojet e faljes, efekti i faljes, personat e autorizuar për të paraqitur kërkesë, si dhe procedura dhe kompetencat e institucioneve. Risitë kryesore janë përcaktimi se presidenti mund të falë ekskluzivisht nga një dënim i shqiptuar dhe jo edhe nga ndjekja penale (abrogimi i ndjekjes – amnistimi/abolimi). Parashikohen afate të shkurtra dhe të qarta për veprimin e të gjitha institucioneve të përfshira në proces. Ministria e Drejtësisë i dorëzon presidentit një raport pa dhënë propozim konkret për faljen – njoftoi Ministria e Drejtësisë me rastin e publikimit të propozimit të zgjidhjes së re ligjore para nëntë muajsh.
Sipas informacioneve, në Ministrinë e Drejtësisë ende vazhdon harmonizimi i komenteve lidhur me ndryshimet e propozuara, pas së cilës zgjidhja ligjore do t’i dorëzohet Qeverisë për procedurë të mëtejshme.
Debati publik i shkurtit në Fakultetin Juridik të Shkupit pranë UKIM-it, ku mori pjesë edhe presidentja e shtetit, Gordana Siljanovska-Davkova, tregoi se dilemat më të mëdha lidhen me pyetjen nëse vetëm presidentja dhe Komisioni i saj për Falje duhet të jenë ekskluzivisht kompetentë për vendimin lidhur me faljen e personave të dënuar që e kërkojnë atë.
Ndryshe nga zgjidhja ende në fuqi, në të ardhmen Ministria e Drejtësisë do t’i dorëzonte kreut të shtetit vetëm raporte për personat që kërkojnë falje, pa dhënë një propozim konkret nëse kërkesa për falje e të burgosurve të caktuar duhet të pranohet apo jo.
Siljanovska-Davkova, gjatë debatit të atëhershëm, tha se zgjidhja e re ligjore e parashikuar e vendos Komisionin presidencial në rolin e një hetuesi.
– Dilema ime lidhet me rolin e deritanishëm dhe atë të ardhshëm të Ministrisë së Drejtësisë. Në ligjin aktual, Ministria e Drejtësisë ka rol dhe procedurë të përcaktuar. Në këtë rast, ne marrim një propozim nga Ministria e Drejtësisë, ndërsa tani, nëse e lexoj mirë tekstin, nuk do të ketë më një detyrim të tillë. A është kjo një shmangie nga përgjegjësia? Mendoj se është më mirë të marrim edhe një mendim nga Ministria e Drejtësisë. Anëtarët e Komisionit nuk mund të kenë kompetenca hetimore, të kontaktojnë agjenci të ndryshme; kjo nuk funksionon, është një ndërhyrje. Koncepti me Ministrinë e Drejtësisë dhe burgjet është më logjik sesa ai me Komisionin – tha atëherë presidentja, duke shtuar se në punën e deritanishme ajo rregullisht i kishte pranuar vendimet e Komisionit të saj.
Edhe ekspertët e tjerë theksuan se Komisioni për Falje në kuadër të Kabinetit të Presidentes nuk mund të vendoset në rolin e hetuesit për persona të caktuar që kërkojnë falje.
Ndërkohë, ekspertët i japin mbështetje të plotë zgjidhjes së re, sipas së cilës falja mund të jepet vetëm pas një aktgjykimi gjyqësor të formës së prerë, përkatësisht të mos jetë e mundur dhënia e abolimit gjatë zhvillimit të procedurës penale.
