Gjeni ‘unik’ te njeriu, shkencëtarët zbulojnë një sekret të fuqisë së trurit

Mikroglia janë qelizat imunitare më të shumta në trurin e njeriut. Ato ndihmojnë në mbrojtjen e trurit nga pushtuesit e dëmshëm, largojnë neuronet e dëmtuara dhe mbështesin zhvillimin normal të trurit. Studiuesit në Institutin Zuckerman të Universitetit Columbia kanë zbuluar tani, për herë të parë, se mikroglia e njeriut, njësoj si neuronet njerëzore, maturohen shumë më ngadalë sesa qelizat e ngjashme te kafshët e tjera.

“Ky zhvillim i ngadaltë mund t’i ndihmojë mikroglisë njerëzore të ndikojë në trurin e njeriut në mënyra që mundësojnë aftësitë tona të fuqishme njohëse”, tha Carlos Diaz-Salazar, PhD, autori kryesor i një studimi të ri në revistën Neuron mbi këtë temë, i cili e kreu këtë punë ndërsa punonte në laboratorin e Franck Polleux, PhD.

Një gjen specifik për njeriun me një rol të pazakontë

Laboratori i Polleux ka kaluar më shumë se 15 vjet duke studiuar SRGAP2, një nga disa dhjetëra gjenet që janë dyfishuar në mënyrë specifike te njerëzit. Qëllimi më i gjerë i grupit është të kuptojë veçoritë biologjike që e dallojnë trurin e njeriut nga truri i kafshëve të tjera.

Puna e mëparshme e Dr. Polleux tregoi se kopjet e SRGAP2 specifike për njeriun rrisin numrin e sinapseve, ose lidhjeve, që krijohen nga neuronet, ndërkohë që bëjnë që këto sinapse të maturohen shumë ngadalë. Të dyja këto veçori janë karakteristika dalluese të neuroneve njerëzore te gjitarët. Rezultati është një rrjet më i dendur dhe më i fuqishëm i lidhjeve neuronale, i cili mund të përmirësojë aftësinë e trurit për të përpunuar dhe ruajtur informacionin.

Në kërkimin e ri, Dr. Diaz-Salazar zbuloi diçka të papritur. Kopjet e SRGAP2 specifike për njeriun ishin pothuajse 10 herë më të shumta në mikroglia sesa në neurone.

“Pra, pyetja ishte: ‘Përse vallë ky gjen është kaq aktiv në mikroglia?’”, kujtoi Dr. Polleux, studiues kryesor në Institutin Zuckerman.

Mikroglia ndihmojnë në formësimin e qarqeve në zhvillim të trurit

Gjatë afërsisht dy dekadave të fundit, shkencëtarët kanë mësuar se mikroglia bëjnë shumë më tepër sesa luftojnë infeksionet dhe ndihmojnë në riparimin e dëmtimeve të trurit. Këto qeliza, të cilat përbëjnë 5 deri në 10 për qind të qelizave të trurit, ndihmojnë gjithashtu në organizimin e trurit në zhvillim.

Gjatë zhvillimit, mikroglia ndikojnë në përcaktimin se cilat sinapse neuronet ruajnë dhe cilat eliminohen. Ato gjithashtu mund t’i bëjnë sinapset më shumë ose më pak reaguese, duke ndihmuar në rregullimin e imët të komunikimit brenda qarqeve të trurit.

Eksperimentet duke përdorur minj dhe qeliza njerëzore treguan se kopjet e SRGAP2 specifike për njeriun e ngadalësojnë në mënyrë të konsiderueshme zhvillimin e mikroglisë njerëzore. Mikroglisë njerëzore i duhen rreth katër deri në tetë vjet për t’u maturuar, ndërsa mikroglia te minjtë arrin pjekurinë në afërsisht tre javë.

“Ky gjen ndihmon në kontrollin e ritmit të zhvillimit të neuroneve dhe natyra e ka përzgjedhur gjithashtu për të kontrolluar zhvillimin e mikroglisë, të cilat janë kaq thelbësore për zhvillimin e neuroneve, në mënyrë që ato të jenë të sinkronizuara gjatë zhvillimit”, tha Dr. Diaz-Salazar, i cili tani është studiues në Institutin e Kërkimeve Mjekësore të Spitalit del Mar në Barcelonë.

Pse trurit të njeriut i duhet kaq shumë kohë për t’u maturuar

Krahasuar me trurin e gjitarëve të tjerë, truri i njeriut zhvillohet gjatë një periudhe jashtëzakonisht të gjatë. Shkencëtarët i referohen këtij afati të zgjatur të zhvillimit si neoteni, dhe mendohet se ai luan një rol të rëndësishëm në shfaqjen e aftësive të përparuara njohëse të njeriut.

Gjetjet e reja sugjerojnë se SRGAP2 mund të ndihmojë në koordinimin e këtij ritmi të ngadaltë të zhvillimit në lloje të shumta qelizash të trurit, duke përfshirë neuronet dhe mikroglinë. Studiuesit tani duan të përcaktojnë saktësisht se si ky gjen nxit neoteninë në këto qeliza dhe në pjesë të tjera të trurit.

“Ne duam të kuptojmë të gjithë elementët që ndihmojnë në përbërjen e trurit të njeriut, për të kuptuar se çfarë na bën unikë nga pikëpamja evolucionare”, tha Dr. Polleux. “Duke qenë se shkencëtarët kanë zbuluar kohët e fundit se mikroglia janë të përfshira në çrregullimet e zhvillimit neurologjik dhe sëmundjet neurodegjenerative, gjetjet tona na afrojnë një hap më shumë drejt të kuptuarit të asaj që i bën mikroglinë njerëzore të veçantë në kontekstin e sëmundjeve të trurit.”/ScienceDaily