Shtetet e Bashkuara kanë ngritur në heshtje një korridor detar përmes Ngushticës së Hormuzit, me synimin për të mbajtur të hapur rrjedhën e naftës drejt tregjeve globale, pavarësisht luftës me Iranin.
Sipas dy zyrtarëve amerikanë me dijeni të drejtpërdrejtë për operacionin, misioni ka qenë aktiv prej disa javësh dhe po lejon kalimin e 15 deri në 20 cisternave çdo natë përmes një kanali jugor të ngushticës, pranë brigjeve të Omanit.
Zyrtarët amerikanë thonë se aktualisht po dalin nga Gjiri përmes Hormuzit rreth 10 milionë fuçi naftë në ditë, afërsisht gjysma e volumit që kalonte përpara luftës.
Ky volum është ende dukshëm më i ulët se niveli normal para luftës, por sipas zyrtarëve amerikanë po ndihmon në zbutjen e një prej pasojave më të mëdha të konfliktit: goditjen ndaj furnizimit global me naftë dhe rritjen e fortë të çmimeve të energjisë.
Operacioni amerikan nuk kufizohet vetëm te shoqërimi i tankerëve që largohen nga Gjiri me naftë.
Sipas planit, cisterna bosh hyjnë nga Deti Arabik përmes Hormuzit, marrin ngarkesa nafte në portet e vendeve të Gjirit dhe më pas rikthehen përmes ngushticës drejt tregjeve ndërkombëtare.
Një zyrtar amerikan tha se Shtetet e Bashkuara kanë kontrolluar kanalin jugor të Hormuzit për rreth dy muaj.
Sipas tij, Garda Revolucionare Islamike e Iranit (IRGC) mund të shkaktojë probleme, por nuk e kontrollon ngushticën.
Operacioni drejtohet nga një task-forcë e ushtrisë amerikane me bazë në Fort Bragg, North Carolina, e cila koordinon lëvizjet me partnerët e SHBA-ve në Gjirin Persik.
Task-forca përgatit çdo ditë listat e anijeve që duhet të dalin nga Gjiri përmes Hormuzit dhe listat e tankerëve bosh që duhet të hyjnë për të marrë naftë.
Anijet organizohen në dy kolona të mëdha. Njëra lëviz në një orar të përcaktuar për të dalë nga Gjiri, ndërsa tjetra lëviz në një interval tjetër për të hyrë në rajon.
Më pas, tankerët kalojnë nëpër kanalin jugor, duke ndjekur udhëzimet e ushtrisë amerikane.
Forcat Ajrore të SHBA-ve përdorin gjithashtu avionë luftarakë për të mbrojtur korridorin detar nga raketat e lundrimit dhe dronët iranianë.
Sipas zyrtarëve amerikanë, operacioni u bë i mundur pasi një fushatë ushtarake dyjavore e Komandës Qendrore të SHBA-ve dëmtoi rëndë sistemet iraniane të radarëve dhe mbikëqyrjes detare.
Si rezultat, aftësia e Iranit për të monitoruar trafikun në kanalin jugor të Hormuzit është zvogëluar ndjeshëm.
SHBA-ja pretendon se Irani ka rikthyer në funksion vetëm disa radarë, ndërsa në det përdor edhe persona që monitorojnë lëvizjet nga varka të shpejta të IRGC-së.
Sipas zyrtarëve amerikanë, kjo ka bërë që forcat iraniane të kenë më pak informacion të saktë mbi pozicionet e tankerëve.
Në vend që të identifikojnë me saktësi anijet, iranianët po lëshojnë dronë dhe raketa lundrimi në drejtim të përgjithshëm të zonave ku mendojnë se mund të kalojnë anijet.
Disa tankerë janë goditur nga sulmet iraniane, por ushtria amerikane thotë se ka interceptuar një pjesë të konsiderueshme të tyre.
Vetëm në fillim të kësaj jave, sipas një zyrtari amerikan, forcat e SHBA-ve rrëzuan tetë dronë iranianë dhe dy raketa lundrimi.
Pavarësisht rrezikut, operacioni ka bërë që eksportet e naftës përmes Hormuzit të rriten.
Gjatë dy javëve të fundit, sipas zyrtarëve amerikanë, 15-20 cisterna kanë kaluar çdo natë në të dy drejtimet përmes kanalit jugor.
Mesatarja ditore e naftës që po del nga Gjiri është rritur dhe tani është afër 10 milionë fuçi në ditë.
Në disa ditë, volumi ka qenë edhe më i lartë. Sipas zyrtarëve amerikanë, në disa net të javëve të fundit kanë kaluar deri në 15-20 milionë fuçi naftë.
Në një nga netët e kësaj jave, më shumë se 20 anije ishin planifikuar të kalonin në të dy drejtimet, me rreth 15 milionë fuçi naftë që potencialisht mund të dilnin nga Gjiri.
Presidenti Donald Trump e konfirmoi në mënyrë indirekte rëndësinë e operacionit, duke deklaruar se aktualisht po del një sasi “e jashtëzakonshme” nafte përmes Ngushticës së Hormuzit.
Trump tha gjithashtu se SHBA-të nuk janë duke negociuar me Iranin në këtë moment, duke argumentuar se Teherani po humbet kohë.
“Është humbje kohe të negociosh me ta”, tha Trump.
Ai shtoi se iranianët ende kanë aftësi për të luftuar, por sipas tij Irani është vetëm një pjesë e asaj që ishte më parë.
Ngushtica e Hormuzit është një prej pikave më strategjike të tregtisë globale të energjisë. Çdo ndërprerje e zgjatur e trafikut përmes saj mund të shkaktojë tronditje të mëdha në tregjet e naftës, duke rritur çmimet dhe duke shtuar presionin inflacionist në ekonomitë në mbarë botën.
Operacioni amerikan përfaqëson kështu një përpjekje për të krijuar një “arterie energjetike” të mbrojtur ushtarakisht, në mënyrë që lufta me Iranin të mos e ndërpresë plotësisht furnizimin global me naftë.
Nëse korridori vazhdon të funksionojë, ai mund të ndihmojë në stabilizimin e tregjeve energjetike. Por nëse Irani arrin të dëmtojë në mënyrë të përsëritur tankerët ose të rikthejë aftësitë e tij të mbikëqyrjes dhe sulmit në Hormuz, rreziku për një ndërprerje shumë më të madhe të furnizimit global mbetet i lartë.
