Vendimi i fundit për faljet presidenciale, i publikuar në “Gazetën Zyrtare” me rastin e festës së Ilindenit, shënon një hap të rëndësishëm drejt standardizimit institucional të këtij procesi.
Sipas të dhënave të Agjencisë së Lajmeve INA, nga 25 persona të falur nga Kryetarja e Republikës, Gordana Siljanovska-Davkova, 9 prej tyre janë shqiptarë, që përbën 36% të numrit të përgjithshëm.
Krahasimi i të dhënave të tri viteve të fundit dëshmon një ndryshim të dukshëm në dinamikën e vendimmarrjes:
-2 gusht 2024: 5 persona të falur, 1 shqiptar (20%).
-2 gusht 2025: 8 persona të falur, 3 shqiptarë (37.5%).
-2 gusht 2026: 25 persona të falur, 9 shqiptarë (36%).
Rëndësia e vitit 2026 nuk qëndron thjesht te përqindja, e cila mbetet e ngjashme me atë të vitit paraprak, por te rritja e konsiderueshme e numrit të përgjithshëm të rasteve. Ndërsa mostrat e vogla të viteve të kaluara krijonin luhatje statistikore, një grup prej 25 sish ofron një bazë më të qëndrueshme për të vlerësuar trendin e ri. Në këtë kuptim, zhvillimi i këtij viti dëshmon konsolidimin e një qasjeje sistematike, e cila synon që faljet presidenciale të bazohen në kritere objektive, duke shmangur selektivitetin dhe arbitraritetin.
Parimi udhëheqës i kësaj kthese duhet të jetë i qartë: barazia para ligjit, përfaqësimi i drejtë dhe zbatimi i njëjtë i kritereve për të gjithë qytetarët, pa dallime etnike.
Në këtë proces, peshë specifike mban filtri profesional i vendosur nga Ministri i Drejtësisë, Jeton Shasivari. Përmes aplikimit të kritereve meritore në shqyrtimin paraprak të propozimeve, dikasteri i drejtësisë ka mundësuar që Kabinetit të Kryetares t’i përcillen dosje të analizuara me rigorozitet.
Në fund, mbetet çështje analize nëse merita kryesore për këtë kthesë i takon filtrit profesional të Ministrit Shasivari apo vullnetit kushtetues të Kryetares Davkova për të dekretuar këto falje. Sidoqoftë, ky bashkëveprim institucional kontribuon drejtpërdrejt në rritjen e besimit të opinionit publik te institucionet, duke e shndërruar faljen presidenciale nga një akt të perceptuar tradicionalisht si selektiv, në një mekanizëm transparent, të rregullt dhe të barabartë për të gjithë.
