Shpendët e ngordhur dhe ethet e Nilit Perëndimor kanë ngritur alarmin tek banorët e Shkupit ditët e fundit, pasi Agjencia e Ushqimit dhe Veterinarisë mori rreth njëqind telefonata dhe raportime për shpendë të ngordhur. Shqetësimi i qytetarëve ka një bazë shkencore, pasi shpendët janë një pjesë e rëndësishme e ciklit natyror të virusit dhe ngordhja e tyre e pazakontë mund të jetë një sinjal i hershëm se Nili Perëndimor po qarkullon në një zonë të caktuar. Megjithatë, AHV qetëson se një shpend i ngordhur i gjetur në vetvete nuk do të thotë se është i infektuar me virusin.
Numri në rritje i raportimeve vjen pasi autoritetet shëndetësore u bënë thirrje qytetarëve të raportojnë zogjtë e egër të ngordhur, veçanërisht korbat.
AHV thotë se raportet merren përmes linjës telefonike pa pagesë, adresës së email-it dhe kanaleve të tjera, por ata apelojnë që shfaqja e një zogu të ngordhur në një zonë urbane nuk duhet të shkaktojë panik.
Situata është e ndryshme nëse vërehen disa korba të ngordhur ose zogj të tjerë të egër në të njëjtin vend dhe brenda një periudhe të shkurtër kohore. Në një rast të tillë, sipas AHV, qytetarët duhet ta raportojnë incidentin dhe të mos i prekin ose lëvizin zogjtë.
Agjencia deklaron se situata po monitorohet vazhdimisht dhe se, varësisht nga vlerësimi i rrezikut, mund të kryhen marrja e mostrave dhe testet laboratorike.
Por pse pikërisht zogjtë e ngordhur tërheqin kaq shumë vëmendje kur flitet për ethet e Nilit Perëndimor?
Përgjigja qëndron në mënyrën se si virusi vazhdon të mbijetojë në natyrë.
Virusi i Nilit Perëndimor qarkullon natyrshëm midis zogjve dhe mushkonjave, veçanërisht mushkonjave të gjinisë Culex. Një mushkonjë kafshon një zog të infektuar, e merr virusin dhe më pas mund ta kalojë atë te një zog tjetër ose te një njeri.
Zogjtë janë strehuesit natyrorë të virusit, ndërsa njerëzit dhe gjitarët e tjerë janë kryesisht strehues të rastësishëm dhe nuk luajnë një rol të madh në përhapjen e tij të mëtejshme.
Disa lloje të familjes së sorrave janë veçanërisht të ndjeshme. Të dhënat nga Qendrat e SHBA-së për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve tregojnë se virusi është zbuluar në qindra lloje zogjsh, por sorrat dhe speciet e ngjashme kanë më shumë gjasa të zhvillojnë infeksion të rëndë dhe të ngordhin.
Kjo është arsyeja pse në shumë vende zogjtë e ngordhur përdoren si një lloj alarmi biologjik për qarkullimin e mundshëm të Nilit Perëndimor.
Por kjo nuk do të thotë që çdo korb ose pëllumb i ngordhur në rrugë është provë se virusi ka arritur në lagje.
Zogjtë mund të ngordhin për shumë arsye të tjera, dhe e vetmja mënyrë e besueshme për të përcaktuar nëse një kafshë e caktuar është e infektuar është përmes testeve laboratorike.
Institucionet e vendit kanë pasur tashmë një shembull të tillë. Një zog i ngordhur i raportuar në Gostivar nuk kishte virusin e Nilit Perëndimor të identifikuar.
Gjithashtu, nuk ka arsye për t’u frikësuar se një person mund të infektohet lehtësisht vetëm sepse ka qenë pranë një zogu të ngordhur.
Sipas Qendrës për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) në SHBA, nuk ka prova që njerëzit infektohen zakonisht me Ethe të Nilit Perëndimor përmes prekjes së zogjve të infektuar të gjallë ose të ngordhur. Megjithatë, si masë paraprake, nuk rekomandohet prekja e kafshëve të ngordhura me duar të zhveshura.
Rreziku kryesor për njerëzit mbetet pickimi i një mushkonje të infektuar.
Përvojat nga Evropa tregojnë se monitorimi i shpendëve është pjesë e sistemeve zyrtare të paralajmërimit të hershëm.
Qendra Evropiane për Parandalimin dhe Kontrollin e Sëmundjeve dhe Autoriteti Evropian i Sigurisë Ushqimore po kombinojnë informacionin mbi njerëzit e infektuar, zogjtë, kuajt dhe mushkonjat për të identifikuar më shpejt zonat ku virusi qarkullon në mënyrë aktive.
Gjatë vitit 2026, shpërthime të sëmundjeve të shpendëve u regjistruan në disa vende evropiane, përfshirë Italinë, Francën, Spanjën, Austrinë dhe Belgjikën.
Një sistem i ngjashëm funksionon në rajon.
Në Greqi, institucionet veterinare dhe shëndetësore monitorojnë praninë e virusit te zogjtë dhe kuajt e egër. Kur infeksioni konfirmohet te një kafshë, informacioni përdoret për të vlerësuar rrezikun për popullatën dhe për të udhëzuar masat e kontrollit të mushkonjave.
Instituti Kroat i Shëndetit Publik thekson gjithashtu se zogjtë janë strehuesit kryesorë natyrorë të Nilit Perëndimor dhe se virusi mbahet në natyrë pikërisht përmes ciklit midis zogjve dhe mushkonjave.
Një nga shembujt më të famshëm vjen nga Shtetet e Bashkuara.
Kur u shfaq virusi i Nilit Perëndimor në Nju Jork në vitin 1999, ngordhja masive e pazakontë e korbave ishte një nga sinjalet e rëndësishme që ndihmoi në gjurmimin e përhapjes së virusit. Më vonë, raportimi i zogjve të ngordhur u bë pjesë e sistemeve të paralajmërimit të hershëm në disa shtete të SHBA-së.
Kjo është arsyeja pse shqetësimet e banorëve të Shkupit nuk duhen trajtuar automatikisht si panik.
Në një kohë kur ka raste të konfirmuara të etheve të Nilit Perëndimor dhe vdekje në RMV, vëmendja ndaj një numri jashtëzakonisht të madh të shpendëve të ngordhur është e justifikuar dhe mund të jetë e dobishme për shërbimet shëndetësore dhe veterinare.
Por një zog i ngordhur nuk do të thotë që Ethet e Nilit Perëndimor janë të pranishme në një lagje të caktuar, as që njerëzit në afërsi të saj janë të ekspozuar drejtpërdrejt ndaj virusit.
Një sinjal shumë më i fortë për AHV është shfaqja e shumë zogjve të ngordhur në të njëjtën zonë në një periudhë të shkurtër kohore. Një ngjarje e tillë mund të jetë një arsye për marrjen e mostrave, testimin laboratorik dhe vlerësimin nëse virusi po qarkullon në popullatën lokale të zogjve dhe mushkonjave.
