Superkompjuteri kinez lë pas rivalët botërorë

Një superkompjuter kinez është tani më i shpejti në botë, duke lënë pas rivalin kryesor amerikan.

Kompjuteri Line Shine, i vendosur në Qendrën Kombëtare të Superkompjuterëve në Shenzhen, i njohur si “Silicon Valley” i Kinës, ka zëvendësuar superkompjuterin amerikan El Capitan në renditjen Top500.

Kjo është hera e parë që Line Shine përfshihet në listë dhe hera e parë që nga viti 2017 që një superkompjuter kinez kryeson renditjen.

Shkencëtarët që hartojnë listën Top500, e cila shpesh konsiderohet si një tregues i nivelit të zhvillimit teknologjik të një vendi, thanë se Line Shine arriti një performancë prej 2.198 ekzaflopësh, që do të thotë se mund të kryejë më shumë se dy kuintilionë llogaritje në sekondë.

Për krahasim, El Capitan, i vendosur në Laboratorin Kombëtar Lawrence Livermore në Kaliforni, arrin vetëm 1.809 ekzaflopë, rreth 20 për qind më pak se Line Shine.

Superkompjuterët, të cilët janë më shumë se 1000 herë më të shpejtë se kompjuterët e zakonshëm, përbëhen nga sisteme të shumta kompjuterike që punojnë së bashku dhe janë thelbësorë për kërkimin shkencor.

Astronomët mund t’i përdorin për të simuluar galaktika, shkencëtarët për të modeluar përhapjen e kancerit, ndërsa ushtritë për të simuluar shpërthime bërthamore dhe për të testuar virtualisht sisteme të reja armësh.

Line Shine ndryshon nga shumë superkompjuterë të tjerë sepse funksionon me procesorë qendrorë (CPU) dhe jo me procesorë grafikë (GPU).

Ai nuk përdor çipa të avancuar për inteligjencën artificiale (AI), me shumë gjasa sepse materialet e nevojshme për prodhimin e tyre vazhdojnë të jenë të bllokuara nga kontrollet amerikane të eksportit.

Sipas njoftimit të Top500, ai është kompjuteri i parë në listë që arrin të kalojë kufirin e dy ekzaflopëve të performancës së qëndrueshme me precizion të dyfishtë duke përdorur vetëm CPU.

Superkompjuterët amerikanë Frontier dhe Aurora u renditën përkatësisht në vendin e tretë dhe të katërt, ndërsa në vendin e pestë u rendit rivali gjerman Jupiter.

Pesë sistemet e para janë të vetmit superkompjuterë të njohur publikisht që kanë arritur nivelin eksaskalë.

Gjigantët teknologjikë Microsoft, Amazon dhe Alphabet kanë ndërtuar gjithashtu superkompjuterë, por i përdorin ata për zhvillimin e inteligjencës artificiale dhe nuk konkurrojnë për një vend në listën Top500.

Një studim i publikuar vitin e kaluar zbuloi se sistemi Colossus i kompanisë xAI të SpaceX ishte ndoshta tashmë më i fuqishëm se El Capitan.

Superkompjuteri i ri është zhvillimi më i fundit në garën teknologjike mes SHBA-së dhe Kinës.

Veçanërisht në fushën e inteligjencës artificiale, Kina po përpiqet të ngushtojë diferencën me kompanitë amerikane si OpenAI, Anthropic dhe Google, të cilat kanë zhvilluar modelet më të avancuara.

Edhe Britania e Madhe ka një superkompjuter në 20 vendet e para, ashtu si Koreja e Jugut, Italia, Holanda, Zvicra dhe Japonia.

Superkompjuteri britanik me renditjen më të lartë, Isambard-AI në Universitetin e Bristolit, ndodhet në vendin e 11-të, dy vende më poshtë se në renditjen e fundit.

Ai ka 5.400 superçipa të kompanisë Nvidia dhe është ndërtuar kryesisht për kërkime në fushën e inteligjencës artificiale. Sipas Universitetit të Bristolit, sistemi ka kontribuar në zbulime të rëndësishme në kërkimin e automatizuar të barnave dhe studimet mbi klimën.

Lista Top500 publikohet dy herë në vit që prej vitit 1993, por rëndësia e saj është zbehur disi me zhvillimin e shpejtë të inteligjencës artificiale.