Sot përsëri hapen dyert e shkollave për 238 mijë nxënës në të gjithë vendin. Rreth 174 mijë nxënës të shkollave fillore dhe 64 mijë të shkollave të mesme kthehen në procesin mësimor me fillimin e vitit të ri shkollor 2026/2027, i cili sipas kalendarit zyrtar do të zgjasë deri më 10 qershor të vitit të ardhshëm. Për maturantët, mësimi do të përfundojë më herët – më 17 maj.
Mirëpo, pas shifrës prej 238 mijë nxënësve fshihet një histori shumë më e madhe për arsimin vendor – një sistem i cili njëkohësisht përpiqet të zbatojë reforma strukturore, të përshtatet me numrin gjithnjë e më të vogël të fëmijëve dhe të sigurojë kushte të barabarta për nxënësit, pa marrë parasysh nëse mësojnë në kryeqendrën Shkup apo në një vendbanim të vogël rural.
Për vitin e ri shkollor, deri më tani nga shkollat janë pranuar të dhëna për 14.952 filloristë të regjistruar dhe 16.932 nxënës të regjistruar në vitin e parë të arsimit të mesëm. Shifrat përfundimtare mbetet të konfirmohen pas përmbledhjes së plotë të të dhënave nga të gjitha institucionet arsimore.
Dhe pikërisht numri i filloristëve është një nga treguesit më të rëndësishëm për të ardhmen e sistemit arsimor.
Pas çdo paralaleje që ka më pak nxënës qëndron e njëjta histori demografike – Maqedonia e Veriut ka gjithnjë e më pak fëmijë, ndërsa pasojat direkte tashmë po shihen qartë në rrjetin shkollor.
Trendet demografike dhe sfidat e rrjetit shkollor
Viti i ri shkollor vazhdon në kushte të uljes graduale të numrit të nxënësve në një pjesë të madhe të komunave. Veçanërisht të prekurat janë mjediset rurale, ku shkollat e vogla periferike ballafaqohen me numër gjithnjë e më të vogël të nxënësve, ndërsa shteti përpiqet të racionalizojë rrjetin shkollor.
Nëse një shkollë mbyll meqë në të mësojnë tepër pak fëmijë, pyetja tjetër është e thjeshtë: ku do të mësojnë ata fëmijë dhe kush do ta paguajë transportin e tyre?
Për prindërit në qendrat urbane si Shkupi, Strumica apo Manastiri kjo ndoshta duket si pyetje administrative. Për familjet në vendbanimet e vogla rurale mund të jetë pyetje se a do të ketë fëmija shkollë në vendin e vet apo çdo ditë do të udhëtojë për në komunën fqinje.
Prandaj demografia nuk është vetëm statistikë për numrin e nxënësve. Ajo tashmë po bëhet faktor kryesor që po ndryshon hartën e arsimit në vend.
Mësimi me një ndërrim – reformë apo sfidë e re?
Një nga ndryshimet më domethënëse që vazhdojnë të zbatohen nga autoritetet arsimore është vendosja e mësimit me një ndërrim.
Ideja e këtij koncepti është e qartë: shkollat të pushojnë së funksionuari në dy apo më shumë ndërresa, nxënësit të kenë organizim më të mirë të mësimit, ndërsa shkollat të fitojnë kushte për activities shtesë jashtëkurrikulare.
Mirëpo, mësimi me një ndërrim nuk është vetëm ndryshim i orarit.
Ajo kërkon mjaftueshëm klasa, kuadër të kualifikuar mësimor, hapësirë për nxënësit, kabinete specialistike, salla të palestrës, infrastrukturë moderne dhe organizim të mirëfilltë të qëndrimit të zgjatur.
Kësisoj, testi i vërtetë për reformën nuk do të jetë se sa shkolla administrativisht do të kalojnë në një ndërresë, por çfarë kushtesh reale do të ketë nxënësi kur të qëndrojë në shkollë për një kohë më të gjatë.
Furnizimi me tekste shkollore dhe menaxhimi buxhetor
Fillimi i vitit shkollor tradicionalisht hap edhe pyetjen kryesore për pajisjen me tekste shkollore.
Nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës (MASH) njoftojnë se për vitin e ri shkollor janë siguruar 622 mijë tekste shkollore, sipas nevojave të paraqitura zyrtarisht nga shkollat, dhe se ato janë dorëzuar para fillimit të procesit mësimor.
Nga MASH gjithashtu theksojnë se me këtë furnizim janë realizuar kursime buxhetore prej rreth 50 milionë denarësh në krahasim me periudhën para udhëheqësisë aktuale.
Mirëpo, për prindërit dhe nxënësit pyetja më e rëndësishme nuk është se sa tekste janë blerë apo sa është kursyer, por nëse secili fëmijë do ta ketë tekstin që i nevojitet – me kohë dhe në formë të përdorshme. Prandaj edhe këtë vit rezultati i vërtetë do të matet në klasa, e jo në komunikata zyrtare për shtyp.
Implikimi i kurrikulave të reja në klasë
Viti shkollor fillon edhe me zbatimin e planeve të reja mësimore dhe vazhdimin e reformave në arsimin fillor dhe të mesëm.
Për 14.952 fëmijë dita e sotme është hyrja e parë në shkollë.
Për ta nuk ka statistikë, politikë dhe reforma. Ka çantën e parë të shkollës, mësuesen e parë, shoqëritë e para dhe shkronjat e para.
Mirëpo pikërisht këta fëmijë janë treguesi më i mirë se çfarë ardhmeje do të kemi pas dhjetë apo pesëmbëdhjetë vitesh.
Prandaj fillimi i vitit shkollor nuk duhet të jetë vetëm një ceremoni festive. (INA)
