Zëvendëskryeministri dhe Ministri i Transportit Aleksandar Nikolloski, thotë se si Qeveri, po bëjmë gjithçka që mundemi për të lidhur marrëveshje dypalëshe me shtetet anëtare të zonës Shengen. Sipas tij kjo është një procedurë e thjeshtë burokratike dhe një sistem vendimmarrjeje i burokratizuar, i cili është i ngadaltë dhe i vështirë për t’u ndryshuar.
Shoferët profesionistë të kamionëve në transportin ndërkombëtar nga rajoni po zgjidhin në mënyrë dypalëshe problemin e qëndrimit të kufizuar në vendet e Shengenit. Pas futjes në fuqi të sistemit 90/180, ata kërkuan një përjashtim nga rregulli – që qëndrimi i tyre në zonën Shengen të jetë i kufizuar në 90 ditë në një periudhë 180-ditore. Mirëpo që nga futja në fuqi e rregullit 90/180 në tetor 2025 për qëndrimin e transportuesve në vendet e zonës Shengen, e cila përveç shteteve të BE-së përfshin edhe Islandën, Norvegjinë, Zvicrën, Lihtenshtajnin, Monakon, San Marinon dhe Vatikanin, qëndrimi i Brukselit nuk ka ndryshuar.
Komisioni Evropian ka konfirmuar se rregullat e Shengenit nuk do të ndryshojnë, megjithëse përfaqësuesit e këtij institucioni janë të vetëdijshëm se kategori të caktuara, përfshirë shoferët e kamionëve, përballen me probleme në hyrjen dhe daljen nga vendet evropiane që janë pjesë e zonës së lëvizjes së lirë.
“Jemi të vetëdijshëm se për një numër të caktuar ekspertësh nga vendet e treta që nuk janë punëtorë ndërkufitarë, është e nevojshme të kenë akses në zonën Shengen për më shumë se 90 ditë në një periudhë 180-ditore. Kjo vlen për profesionet që kërkojnë një shkallë të lartë lëvizshmërie, siç janë shoferët e kamionëve, por edhe atletët dhe artistët turne”, tha Markus Lammert, një zëdhënës i Komisionit Evropian, në një konferencë të rregullt për shtyp. Nga ana tjetër, zëvendëskryeministri dhe ministri i Transportit Aleksandar Nikolloski, thotë se si Ministri dhe si Qeveri, po bëjnë gjithçka që munden për të lidhur marrëveshje dypalëshe me shtetet anëtare të zonës Shengen, dhe nuk ka një zgjidhje të vetme të plotë.
“Mendoj se është një procedurë e thjeshtë burokratike dhe një sistem vendimmarrjeje i burokratizuar, i cili është i ngadaltë dhe i vështirë për t’u ndryshuar”, thekson Nikolloski. “Investimet e huaja direkte në Maqedoni preken drejtpërdrejt dhe shumica e tyre, mbi 87%, janë nga Bashkimi Evropian dhe vetë nuk mund të gjejnë mënyra alternative transporti. Që do të thotë se, nëse ky do të ishte ndonjë plan i madh, ku qëllimi do të ishte shkatërrimi i transportuesve ballkanikë dhe transportuesit e tjerë të merrnin përsipër biznesin, ne do ta kishim parë. Nuk ka diçka të tillë dhe për këtë arsye jam i bindur se kjo është një makineri burokratike, e cila e ka të vështirë të marrë vendime të reja”, theksoi Nikolloski në podkastin “Ku janë paratë”.
Si hapa konkretë, ai thekson se është arritur një marrëveshje dypalëshe me Kroacinë, Zvicra e ka ratifikuar tashmë marrëveshjen dhe është arritur një zgjidhje me Rumaninë, sipas së cilës do të lëshohen leje në vend të vizave. Procesi, thotë Nikolloski, vazhdon me vendet e tjera, dhe qëllimi është të lehtësohet lëvizja dhe puna e shoferëve profesionistë maqedonas përmes korridoreve evropiane të transportit. Në ndërkohë, të gjithë shoferët ballafaqohen edhe me dëbime dhe ndalime hyrjeje në Bashkimin Evropian. Vetëm gjatë javës së kaluar të punës, 24 shoferë malazezë u kthyen nga kufiri kroat, ndërsa pesë prej tyre u deportuan nga shtete të tjera anëtare të BE-së, konfirmoi presidenti i Shoqatës së Transportuesve të Malit të Zi, Gjorgjije Ljeshnjak.
Ljeshnjak shpjegon se disa shoferëve u ndalohet hyrja në BE deri në një vit, ndërsa të tjerëve thjesht u kthehet mbrapsht kufiri, dhe vendimi shpesh varet nga vlerësimi subjektiv i oficerit të policisë kufitare.
Eksperti i transportit, prof.dr. Velibor Peuliq, paralajmëron për të dhëna alarmante, sipas të cilave Bashkimit Evropian aktualisht i mungojnë rreth gjysmë milioni shoferë profesionistë . Struktura e moshës është jashtëzakonisht e pafavorshme – vetëm 2.5% e shoferëve në BE janë më të rinj se 25 vjeç, ndërsa pothuajse gjysma (48.9%) janë më të vjetër se 55 vjeç. Me daljen në pension të këtij grupi, defiçiti do të bëhet edhe më i theksuar. “Transportuesit rrugorë janë gjaku i ekonomisë, ata nuk janë turistë apo kërcënim për sigurinë. Pa shoferë, ekonomia humbet gjakun e saj jetësor dhe kostot e transportit do të përhapen në vende të tjera”, thekson Peuliq, duke shtuar se zgjidhja kryesore e përhershme për Malin e Zi është anëtarësimi në BE.
