Partia Popullore Zvicerane (SVP) ka paraqitur një sërë propozimesh për ndryshimin e sistemit të pensioneve AHV, përfshirë kushte më të rrepta për përfituesit e huaj dhe përshtatjen e pensioneve që paguhen jashtë Zvicrës me koston e jetesës në vendin ku jeton pensionisti.
Propozimet mund të jenë me interes të veçantë për diasporën shqiptare, sidomos për ata që kanë punuar për vite në Zvicër dhe planifikojnë të kthehen në Kosovë pas pensionimit.
Një debat i ri për të ardhmen e sistemit të pensioneve ka nisur në Zvicër, pasi SVP ka paraqitur propozimet e saj në kuadër të reformës së planifikuar të AHV-së për vitin 2030.
Sipas gazetës zvicerane Blick, partia kërkon që shtetasit e huaj të plotësojnë kushte më të rrepta për përfitimin e pensionit, ndërsa pensionet e paguara për personat që jetojnë jashtë Zvicrës të përshtaten me fuqinë blerëse në vendin e tyre të banimit.
Pesë vjet kontribute për të fituar të drejtën e pensionit
Një nga propozimet kryesore të SVP-së është rritja e periudhës minimale të kontributeve për pensionin AHV nga një vit, sa është aktualisht, në pesë vjet.
Sipas propozimit, kjo periudhë do të duhej të plotësohej përmes punës në Zvicër. SVP kërkon që kreditimet për edukimin e fëmijëve apo kontributet minimale të paguara nga institucionet sociale të mos mjaftojnë për përmbushjen e këtij kushti.
Deputetja e SVP-së, Diana Gutjahr, argumenton se përfitimet nga sistemi pensional duhet të lidhen më ngushtë me kontributet që ka paguar secili individ.
Kontribute shtesë për emigrantët që vijnë pas moshës 30-vjeçare
Një tjetër propozim parashikon kontribute më të larta për personat që vendosen në Zvicër në moshë më të madhe.
SVP kërkon që personat që shpërngulen në Zvicër të paguajnë kontribute shtesë, në varësi të moshës:
– Nga 31 deri në 40 vjeç: 1 pikë përqindjeje shtesë;
– Nga 41 deri në 50 vjeç: 2 pikë përqindjeje shtesë;
– Nga 51 vjeç e lart: 3 pikë përqindjeje shtesë.
Nëse një masë e tillë do të miratohej, ajo do të prekte veçanërisht emigrantët që vendosen në Zvicër në moshë më të madhe dhe kanë më pak vite për të kontribuar në sistemin pensional.
A mund të ulen pensionet e shqiptarëve që kthehen në Kosovë?
Kjo është një nga çështjet që mund të tërheqë më shumë vëmendjen e diasporës shqiptare.
SVP propozon që pensionet e paguara jashtë Zvicrës të përshtaten me fuqinë blerëse të vendit ku jeton pensionisti.
Sipas këtij koncepti, një person që jeton në një shtet ku kostoja e jetesës është më e ulët se në Zvicër mund të marrë një pension më të ulët.
Megjithatë, mënyra se si do të zbatohej një masë e tillë mbetet e paqartë. Nuk dihet ende se cilat kategori pensionistësh do të përfshiheshin dhe si do të ndërthurej një ndryshim i tillë me marrëveshjet ndërkombëtare të sigurimeve shoqërore.
Në artikullin e Blick përmendet gjithashtu mundësia që propozimi të prekë edhe shtetasit zviceranë që jetojnë jashtë vendit.
Çfarë parasheh marrëveshja mes Zvicrës dhe Kosovës?
Për shtetasit e Kosovës ekziston një element i rëndësishëm juridik.
Marrëveshja për sigurimet shoqërore ndërmjet Zvicrës dhe Kosovës, e cila hyri në fuqi më 1 shtator 2019, mundëson që shtetasit kosovarë, nëse plotësojnë kushtet përkatëse, të marrin pensionin zviceran AHV edhe kur jetojnë jashtë Zvicrës.
Kjo marrëveshje ka rëndësi të veçantë për shqiptarët që kanë kaluar një pjesë të konsiderueshme të jetës duke punuar në Zvicër, por që dëshirojnë ta kalojnë pensionimin në Kosovë.
Për këtë arsye, në rast se propozimet e SVP-së do të procedoheshin më tej, do të shtrohej edhe çështja e përputhshmërisë së tyre me marrëveshjet ndërkombëtare në fuqi.
Aktualisht nuk ka ndonjë vendim të ri që ndryshon të drejtën e shtetasve të Kosovës për të përfituar pensionin zviceran sipas marrëveshjes ekzistuese.
Rreth 800 mijë pensione paguhen jashtë Zvicrës
Sipas të dhënave të Zyrës Federale Zvicerane të Sigurimeve Shoqërore, të cituara nga Blick, rreth 800 mijë nga gjithsej 2.6 milionë pensione AHV paguhen jashtë Zvicrës.
Gjithashtu, rreth 300 mijë përfitues të pensioneve që jetojnë jashtë vendit kanë paguar kontribute për më pak se pesë vjet.
Këto shifra përdoren nga SVP për të argumentuar nevojën për ndryshime në sistemin pensional.
Sa gjasa ka që propozimet të miratohen?
Propozimet e SVP-së nuk janë miratuar dhe aktualisht nuk përbëjnë ndryshime në ligj.
Deputetja Diana Gutjahr ka pranuar se mundësia e miratimit të tyre është relativisht e vogël, duke theksuar se propozimet për kufizimin e përfitimeve sociale zakonisht përballen me kundërshtime politike.
Ndërkohë, në kuadër të diskutimeve për reformën AHV 2030, autoritetet zvicerane po shqyrtojnë mënyrat për përballimin e sfidave financiare të sistemit të pensioneve në vitet e ardhshme.
Për diasporën shqiptare, zhvillimet rreth reformës mbeten me interes të drejtpërdrejtë. Megjithatë, personat që aktualisht përfitojnë pensionin zviceran ose planifikojnë të pensionohen në Kosovë nuk duhet t’i konsiderojnë propozimet e SVP-së si ndryshime të miratuara.
Burimet: Blick, Partia Popullore Zvicerane (SVP), Zyra Federale Zvicerane e Sigurimeve Shoqërore.
