Cili është gjendja e vërtetë e ekonomisë gjermane ? Numri i falimentimeve përdoret shpesh si tregues në këtë drejtim. Dhe edhe këtu, titujt janë shqetësues.
Në qershor, për shembull, norma e falimentimit për shoqëritë me ortakëri dhe shoqëritë me përgjegjësi të kufizuar në Gjermani ishte 80 për qind më e lartë se mesatarja e qershorit midis viteve 2016 dhe 2019 – domethënë, para pandemisë së koronavirusit. Kjo del në një studim të Institutit Leibniz për Kërkime Ekonomike në Halle (IWH).
Sipërmarrjet me një person, profesionet e lira dhe bizneset e vogla nuk janë përfshirë në këto shifra, pasi nuk janë të rëndësishme për tregun e punës. Shoqëritë me ortakëri dhe shoqëritë aksionare përbëjnë 90 për qind të vendeve të punës të prekura nga falimentimet dhe 95 për qind të pretendimeve të përfshira.
Sipas Steffen Müller-it, drejtorit të kërkimit mbi falimentimet në IWH, thuhet se numri i falimentimeve të bizneseve në tremujorin e dytë të vitit 2026 ka arritur nivelin më të lartë në njëzet vjet – një zhvillim që nuk është i papritur, pasi një numër gjithnjë e në rritje biznesesh tashmë kanë hyrë në falimentim gjatë tremujorëve të fundit.
Ekonomia gjermane ka qenë në vështirësi për vite me radhë, dhe madje edhe rimëkëmbja që parashikohej fillimisht për këtë vit pritet të sjellë vetëm një rritje modeste. Ky parashikim përputhet me njoftimet e kompanive që po ulin numrin e vendeve të punës në masë të madhe. Volkswagen, për shembull, ka treguar se 100.000 vende pune mund të humbasin në vitet e ardhshme. Prodhuesi i komponentëve automobilistikë ZF planifikon të reduktojë 14.000 vende pune deri në vitin 2028. Edhe te Bosch, pritet të hiqen më shumë se 20.000 vende pune vetëm në Gjermani deri në vitin 2030. Sektori automobilistik nuk është i vetmi që po vuan.
Pas humbjes së më shumë se 100.000 vende pune në industri vitin e kaluar, pritet të humbasin deri në 100.000 vende pune të tjera deri në vitin 2026, jo vetëm në mesin e prodhuesve të makinave, por edhe në inxhinierinë mekanike dhe sektorin e ndërtimit, sipas një studimi të firmës konsulente Horváth.
Korrigjim i tregut apo dobësi strukturore në rritje?
Pyetja është kjo: a jemi aktualisht dëshmitarë të një korrigjimi të nevojshëm të tregut, apo më tepër të një dobësie strukturore në rritjen ekonomike?
Falimentimet mund të kenë edhe efekte pozitive. Kur kompanitë joprodhuese zhduken nga tregu, fuqia punëtore, kapitali dhe ekspertiza lirohen për t’u ridrejtuar drejt sektorëve ekonomikë produktivë. Kështu lind rritja, sipas parimit të ‘shkatërrimit krijues’ të Joseph Schumpeter-it.
Nëse njerëzit që humbin vendet e punës si pasojë e falimentimit gjejnë shpejt një vend tjetër pune diku tjetër, kjo do të prirej të konfirmonte hipotezën e një korrigjimi të tregut. Në të vërtetë, norma e papunësisë po rritet vetëm ngadalë.
Njerëzit që humbin punën zakonisht gjejnë një punësim të ri. Por kjo mund të shpjegohet edhe me faktin që brezi i lindjeve të shumta po del më shpesh në pension dhe që nuk ka më imigracion brenda BE-së, shpjegon Müller për DW. Si pasojë, këta njerëz nuk do të zhvendoseshin domosdoshmërisht nga kompani më pak produktive në kompani më produktive.
Numri i bizneseve të reja ofron shpresë
Përveç falimentimeve, ia vlen të shihet edhe numri i start-up-eve, thotë Jutta Rüdlin. “Start-up-et falimentojnë me një normë mbi mesataren, dhe ka pasur një shtim të start-up-eve të reja krahasuar me vitin e kaluar.” Rüdlin është anëtare e komitetit ekzekutiv të Shoqatës Profesionale të Administratorëve dhe Likuiduesve të Paaftësisë Pagesore në Gjermani (VID).
Sipas Zyrës Federale të Statistikave, numri i bizneseve të reja të nisura në tremujorin e parë të vitit 2026 u rrit me më shumë se 10 për qind krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. “Ne me të vërtetë kemi vërejtur një rritje të numrit të start-up-eve të orientuara drejt rritjes për shumë vite,” shpjegon Müller. “Ky është një lajm i mirë. Shumë prej tyre janë aktivë në fushën e inteligjencës artificiale, gjë që padyshim është një rreze shprese.” Dhe kjo duket se tregon se aktualisht jemi në mes të një periudhe ndryshimi strukturor.
Ka shumë shkaqe të falimentimeve
Në anën tjetër, është e qartë se ky fenomen nuk prek veçanërisht sektorë të caktuar. “Një vit e gjysmë më parë, kishte një numër relativisht të lartë të falimentimeve të mëdha në industri,” shpjegon Müller. Situata është e ndryshme sot: këtë herë, tendenca po prek të gjithë sektorët. Kjo, nga ana tjetër, tregon një dobësi strukturore.
Megjithatë, sektorët e ndërtimit dhe të banesave janë goditur veçanërisht rëndë, të paktën për shkak të ndryshimit të tendencave të normave të interesit. Sektori i ushqimit po dëmtohet nga rritja e pagës minimale, ndërsa bizneset me konsum të lartë energjie po vuajnë nga rritja e çmimeve të energjisë. Sa i përket sektorit me pakicë, ai po vuan nga ndryshimet në sjelljen e konsumatorit.
Por më shpesh se jo, nuk ka një shkak të vetëm për një falimentim, shton Rüdlin. Në të kaluarën, bizneset e shëndetshme kanë rezultuar relativisht rezistente përballë goditjeve të jashtme. Një ngjarje si një luftë në Iran do të vepronte si katalizator për bizneset që tashmë po përjetonin vështirësi më parë, shpjegon Rüdlin. Për shembull, një model biznesi i vjetëruar, vendime biznesi të marra shumë vonë, ose një transformim digjital i dështuar.
Efektet zinxhir të pandemisë Covid-19 ende ndjehen
Një arsye tjetër që tregon drejt një tronditjeje të tregut qëndron në efektet zinxhir të pandemisë Covid-19, të cilat ende ndjehen.
Gjatë pandemisë, shumë kompani morën ndihma që tani duhet t’i kthejnë. Kjo përfshin edhe ato që, edhe në rrethana normale, ndoshta nuk do të kishin mundur të mbijetonin. Prandaj, ne ende mund të presim efekte zinxhir të lidhura me periudhën e pandemisë, thotë Rüdlin.
Ky ekspert i falimentimit beson se, në këtë moment, korrigjimi, konsolidimi i tregut dhe dobësitë strukturore po ndodhin njëkohësisht.
Steffen Müller, një hulumtues në IWH, ka një qëndrim pak më të ashpër për situatën. “Mendoj se bëhet fjalë për shumë më tepër se sa thjesht konsolidim i tregut; është me të vërtetë një çështje se në cilin drejtim do të shkojë ekonomia gjermane në të ardhmen.”
Jemi në zonën e kuqe sa i përket falimentimeve. “Ende nuk jemi në një situatë ku po shohim efekte masive në rritje ose ku bankat janë në rrezik të hasin vështirësi. Por megjithatë po kalojmë një periudhë ndryshimi të thellë strukturor.”
