Shkronjat me Pik
Faton Aliu
Në një raft të pluhurosur arkivash, mes dokumentesh të zverdhura nga vitet, jetonin disa shkronja. Nuk ishin të zakonshme – secila prej tyre mbante mbi kokë një pikë, si kurorë të vogël, por që më shumë ngjante me një njollë turpi sesa me shenjë fisnikërie. Ishin shkronjat që përfaqësonin tingujt e një gjuhe të vjetër, një gjuhe që dikur kishte kënduar për lirinë, për tokën dhe për njerëzit e saj. Por tani, ato shkronja kishin mbetur të heshtura, të burgosura në fjalë që nuk thuheshin më.
Nëpër fjalorë, në gazeta e në dokumente zyrtare, ato dukeshin si shenja të padëmshme – një vijë, një hark, dhe mbi të një pikë e vogël. Mirëpo, kush dinte të lexonte më thellë, kuptonte se ato pika nuk ishin të pafajshme. Ishin sy që shikonin poshtë, sy që kontrollonin çdo rresht, çdo mendim, çdo fjalë. Çdo pikë ishte një burokrat i vogël, një politikan i fshehur, që i detyronte shkronjat të thoshin atë që ai dëshironte, jo atë që duhej thënë.
Një ditë, shkronjat filluan të bisedonin mes tyre.
— Ne jemi fjala e popullit, — tha një Ë, duke dridhur zërin. — Jemi të lindura për të folur të vërtetën, për të shprehur shpirtin e këtij vendi. Por na kanë vënë pika mbi kokë, si pranga të padukshme.
— Pikat janë më të forta se ne, — ia ktheu një Ç, që mezi merrte frymë nga pesha e saj. — Çdo herë që përpiqem të them diçka ndryshe, pika më detyron të kthehem prapë në fjalët e tyre.
Në një qoshe të errët, një I e hollë dhe krenare qeshi me ironi:
— Mos u ankoni! Ju të paktën keni një pikë mbi kokë që ju jep njëfarë rëndësie. Unë jam vetëm një vijë e zhveshur. Por, më besoni, edhe unë jam nën vëzhgim. Nuk ka shkronjë të lirë në këtë alfabet politik.
Dhe vërtet, në atë vend gjithçka funksiononte me pika. Në zyrat e mëdha, politikanët nënshkruanin dokumente me fjalë që nuk kuptoheshin, por që kishin shumë pika – aq shumë sa nuk dihej ku mbaronte fjala dhe ku fillonte mashtrimi. Në emër të rregullit dhe ligjit, ata mbanin peng të tashmen, duke e shkruar të ardhmen me shkronja që nuk kishin as kuptim, as shpirt.Populli lexonte gazetat dhe përpiqej të kuptonte: çfarë do të thotë ky rresht, kjo frazë? Por gjithçka ishte e mjegullt. Ata e dinin që çdo pikë mbi një shkronjë ishte një urdhër i padukshëm: hesht, prano, bindu. Në vend të fjalës së lirë, kishte fjalë të kontrolluara. Në vend të mendimit, kishte pika që vëzhgonin.
Një natë, në një ëndërr të guximshme, shkronjat pa pika u bashkuan. A, B, D e të tjera, të pastra e krenare, vendosën të flasin hapur:
— Është koha t’i rrëzojmë pikat! — thirri A me zë të fortë. — Pa to, fjala do të jetë e lirë dhe gjuha jonë do të marrë frymë sërish. Por nga larg u dëgjua një zë i rëndë, i ashpër, që vinte nga një Ë e madhe, njëra nga ato që kishin mësuar të jetonin në shërbim të pushtetit:
— Kujdes! Nëse pikat bien, fjala shpërbëhet. Ne jemi të fortë vetëm kur na kontrollojnë.
Dhe kështu nisi një luftë e fshehtë, jo me armë, por me fjalë. Në çdo tekst, në çdo letër, disa pika filluan të zhdukeshin, të tjerat mbetën. Ngadalë, kuptimi filloi të ndryshojë. Fjalët e lirisë nisën të shfaqeshin mes rreshtave, ndërsa fjalët e mashtrimit zbeheshin. Kjo luftë vazhdon ende sot. Në pamje të parë, ne lexojmë vetëm një tekst të zakonshëm, me shkronja dhe pika sipër tyre. Por, në të vërtetë, aty zhvillohet beteja e së tashmes me të ardhmen: një betejë mes atyre që duan të mbajnë pikat – burokracinë, politikën korruptive e jokombëtare – dhe atyre që duan t’i rrëzojnë ato, që fjala të flasë më në fund me zërin e vet, pa pranga, pa turp.
Dhe ndoshta një ditë, kur të lexojmë një fjalë pa pika, do të kuptojmë se nuk është thjesht një ndryshim gjuhe – është një fitore e lirisë. Sepse pas çdo pike, gjithmonë fshihet një sekret. Dhe sekreti më i madh është ky:
“ fjala është më e fortë se çdo pushtet, por vetëm kur është e lirë të flasë. “
… Ky shkrim përdor shkronjat me pika si një alegori të natyrës së vetë, duke e shndërruar gjuhën në simbol të lirisë dhe të vërtetës …
