Andrei Klepach, një prej ekonomistëve më të njohur të Rusisë dhe kryeekonomist i bankës shtetërore të zhvillimit VEB, është shkarkuar nga detyra pas një sërë deklaratash kritike për gjendjen e ekonomisë ruse dhe kostot gjithnjë e më të mëdha të luftës në Ukrainë.
Klepach, i cili e mbante këtë post që prej vitit 2014, u largua nga banka vetëm pak ditë pasi mediat ruse publikuan detaje nga një fjalim i mbajtur prej tij në muajin maj përpara ekonomistëve të tjerë.
Në fjalimin e tij, Klepach dha një vlerësim jashtëzakonisht të zymtë për perspektivën ekonomike të Moskës.
Ai deklaroi se Rusia po “mbetej pas” Kinës dhe Shteteve të Bashkuara, ndërsa në disa drejtime, sipas tij, edhe pas Ukrainës.
Një nga deklaratat më të forta të Klepach ishte paralajmërimi se Rusia nuk mund të fitojë një përballje të gjatë ekonomike me Ukrainën.
“Ne nuk do ta fitojmë këtë garë në një luftë rrënimi me Ukrainën”, citohet të ketë thënë ai, duke kundërshtuar pritshmëritë e përhapura në Moskë se ekonomia ukrainase do të shembej për shkak të luftës.
Sipas tij, kjo pritshmëri është një iluzion.
“Ne kemi iluzionin se gjithçka atje do të shembet. Nuk është shembur dhe nuk do të shembet. Kostot tona po rriten”, ishte paralajmërimi i ekonomistit.
Klepach gjithashtu paralajmëroi se presioni i luftës mbi ekonominë ruse mund të shkaktojë një “krizë sociale”, e cila mund të shpërthejë në një moment kur askush nuk e pret.
Deklaratat e tij përbëjnë një nga pranimet më të drejtpërdrejta nga një ekonomist i nivelit të lartë rus se ekonomia e vendit po përballet me vështirësi serioze.
Banka VEB nuk ka dhënë një arsye zyrtare për shkarkimin e Klepach.
Megjithatë, një person i njohur me të i tha gazetës ruse Vedomosti se largimi i tij lidhej me “vlerësimet e tij personale, të ashpra” për zhvillimet ekonomike dhe politike në Rusi, të cilat nuk mund të përputheshin me qëndrimin zyrtar të institucionit.
Ndërkohë, media e pavarur ruse The Bell, duke cituar burime, raportoi se Klepach ishte shkarkuar me urdhër të Kremlinit dhe se vendimi lidhej drejtpërdrejt me fjalimin e tij të muajit maj.
Alexandra Prokopenko, ish-këshilltare e Bankës Qendrore ruse dhe bashkëpunëtore e Carnegie Russia Eurasia Center, e përshkroi Klepach si një ekonomist të respektuar, i cili nuk kishte frikë të shprehte pikëpamje që devijonin nga linja zyrtare.
Sipas saj, shkarkimi i tij nuk do ta shtyjë krizën për të cilën ai kishte paralajmëruar.
Ekonomia ruse po përjeton një nga periudhat më të vështira që prej nisjes së pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës në vitin 2022.
Shpenzimet masive për luftën, sanksionet perëndimore dhe goditjet ukrainase ndaj sektorit rus të naftës dhe gazit kanë shtuar presionin mbi financat e Moskës.
Vetëm në katër muajt e parë të vitit 2026, deficiti buxhetor rus arriti në rreth 5.87 trilionë rubla, ose afërsisht 81 miliardë dollarë. Shifra është shumë më e lartë se objektivi i qeverisë prej 3.79 trilionë rubla për të gjithë vitin.
Sipas burimeve të cituara në raportime, disa prej këshilltarëve më të afërt të Vladimir Putinit e kanë paralajmëruar privatisht se niveli aktual i shpenzimeve të luftës po bëhet i paqëndrueshëm.
Në të njëjtën kohë, sulmet ukrainase kanë goditur objektiva të rëndësishëm ekonomikë brenda Rusisë.
Sulmet e fundit ndaj dhjetëra magazinave të Wildberries, kompanisë më të madhe ruse të tregtisë elektronike, kanë shkatërruar mallra me vlerë miliarda dollarë dhe kanë ngritur pikëpyetje për stabilitetin financiar të kompanisë.
Për mijëra shitës të pavarur që mbështeten te platforma, goditjet kanë sjellë gjithashtu pasoja të drejtpërdrejta ekonomike.
Pavarësisht presioneve në rritje, Putin nuk ka dhënë shenja se është i gatshëm të reduktojë luftën apo të frenojë shpenzimet ushtarake. Përkundrazi, Kremlini ka kërkuar të rrisë të ardhurat përmes rritjes së taksave për bizneset e vogla dhe presionit ndaj oligarkëve për të kontribuar më shumë në financimin e luftës.
Rritja e çmimeve të naftës këtë vit, e nxitur edhe nga lufta amerikane në Iran, i ka dhënë Moskës miliarda dollarë të ardhura shtesë dhe ka ndihmuar në zbutjen e një pjese të presionit mbi financat ruse.
Megjithatë, paralajmërimet e Klepach nxjerrin në pah një kontradiktë gjithnjë e më të dukshme: ndërsa Kremlini këmbëngul se ekonomia ruse po i përballon me sukses kostot e luftës, zërat kritikë brenda elitës ekonomike po paralajmërojnë se shpenzimet e zgjatura mund ta çojnë vendin drejt një krize më të gjerë ekonomike dhe sociale.
