Këtë javë u lançua një iniciativë e re e madhe për të shpëtuar Evropën nga rrënimi ekonomik. Quhet Grupi i Rhine, dhe mund të jetë sfida më e rëndësishme për status quo-në e BE-së që nga Brexit.
Bashkëthemeluesit e saj janë Mario Draghi, ish-kryeministër italian, ish-president i Bankës Qendrore Evropiane dhe Patrick Collison, një shtetas irlandez, CEO i Stripe, një titan i Silicon Valley.
Draghi dhe Collison u bashkohen një formacion i shkëlqyer financuesish, industrialistësh, akademikësh dhe figurash të tjera të larta, shumë pjesë e euro-establishmentit, por të mendimit se nëse Evropa nuk ngrihet nga plogështia e saj ekonomike dhe politike, ajo po shkon drejt katastrofës. Misioni i tyre është ta zgjojnë Evropën nga gjumi i saj dhe të bëjnë presion për reformat që do t’i lejonin BE-së në veçanti të përballet me kërcënimin ekzistencial të konkurrencës kineze, agresionit rus dhe mosangazhimit amerikan.
Ata theksojnë pikën e tyre të përgjithshme me faktin vrasës se, nga 50 kompanitë më të mëdha të teknologjisë në botë, vetëm katër janë evropiane.
“Nëse stanjacioni i Evropës vazhdon, kontinenti do të humbasë progresivisht aftësinë për të financuar detyrimet kryesore të një shteti modern: mbrojtjen, kujdesin shëndetësor publik, pensionet, arsimin, investimet klimatike dhe rrjetet e sigurisë për ata që humbasin vendet e tyre të punës”, shkruajn ata.
Këto detyrime po shumëfishohen, veçanërisht në lidhje me mbrojtjen. Këtë javë, Armenia njoftoi qëllimin e saj për të aplikuar për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Ndër pasojat e tjera, kjo do t’i jepte BE-së një kufi me Iranin. Sigurisht, me vende të tilla si Shqipëria, Moldavia dhe Ukraina përpara në radhë, do të duhen vite, ndoshta dekada para se armenët të marrin një kontroll. Por ambicia e saj e deklaruar nënvizon rolin në rritje të BE-së si një mburojë kundër hegjemonisë ruse.
Realisht, ky është një rol që nuk është i përshtatshëm për ta luajtur. BE-ja nuk ka forca të armatosura, asnjë pengesë kolektive bërthamore dhe aftësi të pakët për të marrë vendime sigurie në mënyrë të pavarur nga shtetet e saj anëtare, disa prej të cilave janë zyrtarisht neutrale ose edhe mike me Putinin. Për më tepër, ekziston një mundësi në rritje që shteti anëtar më i fuqishëm ushtarakisht, Franca, të jetë nën kontrollin e Marine Le Pen deri në këtë kohë vitin e ardhshëm.
Sigurisht, BE-ja ka një aftësi shumë më të madhe për të koordinuar dhe drejtuar politikat ekonomike në të gjithë kontinentin. Por duke qenë kështu, ku është reforma e nevojshme? Mario Draghi përcaktoi se çfarë duhet bërë në raportin e tij të vitit 2024 të porositur nga BE-ja. Por që atëherë progresi ka qenë i ngadaltë. Rekomandimet kryesore, për shembull, huamarrja e përbashkët për të financuar investimet dhe një ripërcaktim i Aktit hiper-burokratik të IA-së të BE-së, janë mbytur që në lindje.
Ajo që Draghi dhe kolegët e tij nuk mund ta pranojnë është se Bashkimi Evropian është strukturalisht i paaftë për ndryshime rrënjësore. Një vend plotësisht sovran si Mbretëria e Bashkuar mund të zgjedhë një qeveri të re të përkushtuar ndaj reformës rrënjësore, por BE-ja qeveriset nga një koalicion i përhershëm politikanësh të qendrës së djathtë, qendrës dhe qendrës së majtë, këta të fundit i janë përkushtuar idesë së progresit përmes rregullimit dhe aktivizmit gjyqësor.
Pra, çfarë është ajo në përvojën e Draghi-t me BE-në që e bën atë të mendojë se gjërat mund të jenë ndonjëherë ndryshe? Epo, ndoshta është roli i tij kryesor në krizën e Eurozonës, gjatë së cilës normat demokratike u pezulluan në mënyrë efektive. Kjo i lejoi Bankës Qendrore Evropiane të impononte një politikë shtrëngimi ekstrem ndaj vendeve si Irlanda, Spanja dhe Portugalia. Një shembull veçanërisht brutal u dha nga Greqia, pavarësisht qeverisë së saj të krahut të majtë.
Prandaj është e mundur që një krizë e ardhshme, për shembull, një rritje në të gjithë Evropën e kostos së shërbimit të borxhit publik ose një sulm i madh nga një fuqi e huaj armiqësore, mund t’i detyrojë përsëri politikanët t’i nënshtrohen teknokratëve.
Për këtë arsye, do të rekomandoja t’i kushtojmë vëmendje të madhe punës së Grupit të Rhine. Ky mund të mos jetë vetëm produkt i një bisede elitare, por programi embrional i një qeverie emergjente të BE-së.
