Shkruan:
Faton Aliu
Në shkurt-mars të vitit 1999, në Rambuje të Francës, u zhvilluan bisedimet ndërkombëtare midis përfaqësuesve të Kosovës dhe autoriteteve serbe, nën ndërmjetësimin e fuqive perëndimore. Qëllimi ishte të arrihej një marrëveshje për ndalimin e dhunës dhe një status të përkohshëm për Kosovën, nën administrim ndërkombëtar. Delegacioni shqiptar i Kosovës ndodhej në pozitë të vështirë: pranimi i marrëveshjes nënkuptonte një lloj kompromisi, por refuzimi i saj mund të përdorej nga Serbia si justifikim për agresionin e mëtejshëm.
Në librin “ Ra ky mort e u pamë “ të Ismail Kadaresë, gjendet letra e famshme që ai i dërgoi delegacionit shqiptar në Konferencën e Rambujesë më 1999. Në këtë letër, Kadare shpreh shqetësimin e tij për mundësinë e refuzimit të marrëveshjes nga pala shqiptare dhe thekson rëndësinë e pranimit të saj si një hap drejt lirisë së Kosovës.
“Ju jeni aty për lirinë, pra për jetën e Kosovës dhe jo për vdekjen e saj.”
Kadare u bën thirrje anëtarëve të delegacionit që të mos dëgjojnë “rrahagjoksit e papërgjegjshëm” dhe të mos bien në grackën e refuzimit të marrëveshjes, e cila do të ishte një dhuratë për Beogradin. Ai thekson se pranimi i marrëveshjes është një akt trimërie dhe heroizmi, duke nënvizuar se një fazë kalimtare prej tre vitesh do të mbante të hapur portën e lirisë për Kosovën.
Këmbëngulja e Kurtit për të mos hyrë në kompromis (në disa raste, për të mos bashkëqeverisur) simbolizon njeriun që nuk lëkundet nga parimet – një tipar i heroit tragjik në letërsi, por që në politikë mund të sjellë bllokim institucional. Albin Kurti dhe Lëvizja Vetëvendosje kanë artikuluar vazhdimisht një qasje të veçantë ndaj pushtetit: jo si qëllim, por si mjet për ndryshim. Ai ka refuzuar shpeshherë bashkëpunime që do ta zbehnin identitetin opozitar apo reformat që synon.
Nuk është vetëm një kërkesë politike, por një akt dramatik që përçon konfliktin mes idealizmit politik dhe realpolitikës. Si në tragjeditë klasike, heroi përballet me sfidën nëse duhet të mbetet besnik ndaj vetes apo të përshtatet për të shpëtuar të tjerët. Në politikën e Kosovës, kjo thirrje zbulon tensionin ndërmjet ndërtimit të shtetit dhe ruajtjes së pastërtisë politike.
Thirrja për ndryshim mendjeje nuk i drejtohet vetëm Kurtit si individ, por mishëron një kërkesë kolektive publike për:
• largim nga personalizimi i politikës,
• ndërtimin e institucioneve përmes kompromisit,
• zgjidhjen e krizave në emër të interesit shtetëror.
Albin, kuptoje se:
• Liria nuk kërkohet vetëm me armë, por edhe me pjekuri politike.
• Heroizmi i ri nuk është flijimi, por ndërtimi i shtetit.
Në vend të një qëndrimi emocional që glorifikon martirizimin, duhet të veproni me maturinë e një kombi që kërkon jetë, zhvillim dhe institucione, jo vetëm lavdi përmes dhimbjes.
• Jetësimi i Republikës fillon me pranimin e realitetit ndërkombëtar.
Përkrahja ndërkombëtare është një dritare historike që nuk duhet humbur – dhe në këtë mënyrë, marrëveshja e Rambujesë është preludi i pavarësisë që do të shpallej në vitin 2008.
Albin, udhëhiq një manifest për maturi politike, një apel për jetë kundër sakrificës së verbër, dhe një vizion për Republikën e Kosovës si projekt shtetëror i gjallë, jo si simbol në gurë varresh.
