Deputetja e LSDM-së, Sanja Lukarevska, në seancën e Komisionit për Financim dhe Buxhet theksoi se Propozim-buxheti për vitin 2027, në vend që të ofrojë zhvillim, standard më të mirë jetese dhe siguri për qytetarët, i thellon problemet ekzistuese ekonomike dhe sociale. Ajo theksoi se deficiti është 45 miliardë denarë, ose 3,5 për qind e PBB-së, ndërsa shpenzimet kapitale janë planifikuar në 40,8 miliardë denarë. Sipas Lukarevskës, kjo do të thotë se diferenca prej mbi 4 miliardë denarësh nuk shkon për rrugë, shkolla dhe projekte zhvillimore, por për konsum të rëndomtë.
“Veçanërisht shqetësues është qëndrimi i Qeverisë ndaj kategorive më të cenueshme të qytetarëve. Për mbrojtje sociale janë planifikuar vetëm 14,3 miliardë denarë, që është më pak se mjetet e realizuara në vitet e mëparshme. Krahasuar me rishikimin e buxhetit për vitin 2026, ulja është 2,2 për qind, ndërsa në raport me realizimin e vitit 2025 është 2,5 për qind. Kur merret parasysh inflacioni prej 3,2 për qind, ulja reale në raport me vitin 2026 arrin rreth 5 për qind”, tha Lukarevska, duke theksuar se kjo është veçanërisht alarmante duke pasur parasysh se varfëria mbetet problem serioz në vend.
Sipas të dhënave që përmendi Lukarevska, shkalla e varfërisë te fëmijët deri në 17 vjeç është 21,9 për qind, te prindërit e vetëm 29,5 për qind, ndërsa te familjet me tre ose më shumë fëmijë arrin 45 për qind.
“Transferet sociale, pa pensionet, e ulin varfërinë vetëm me 2,1 pikë përqindjeje. Këto shifra janë tregues i qartë se politika sociale nuk jep rezultate të mjaftueshme, dhe në vend që të rrisë mbështetjen për familjet dhe fëmijët, Qeveria planifikon ulje të mëtejshme të vlerës reale të ndihmave sociale. Çdo i treti fëmijë në këtë vend jeton nën pragun e varfërisë”, theksoi Lukarevska.
Lukarevska paralajmëroi edhe për problemin serioz me financimin e komunave. Tha se donacionet bllok nga të cilat paguhen pagat e të punësuarve në shkolla, çerdhe dhe shtëpi për të moshuar zvogëlohen nominalisht me 0,6 për qind. Në të njëjtën kohë, pagat neto projektohen të rriten me 6,7 për qind.
“Kjo do të thotë se kostot për sigurimin e të njëjtave shërbime publike do të rriten më shpejt se mjetet që Qeveria u transferon komunave. Pasojat do t’i ndiejnë nxënësit, fëmijët në çerdhe, mësuesit dhe të punësuarit në institucionet publike. Për më tepër, transferet totale ndaj njësive të vetëqeverisjes lokale rriten vetëm me 0,6 për qind, që është e pamjaftueshme për nevojat reale. Veçanërisht shqetësuese është se kjo politikë mund të nënkuptojë më pak mjete për shpenzime materiale, mirëmbajtje të shkollave dhe arsim inkluziv, veçanërisht për fëmijët me aftësi të kufizuara dhe fëmijët romë”, theksoi Lukarevska.
Në lidhje me pagat dhe pensionet, Lukarevska theksoi se Propozim-buxheti parashikon rritje të pagave me 6,4 për qind dhe rritje të pensioneve me 4,8 për qind, ndërsa Komisioni Evropian rekomandon konsolidim fiskal dhe kufizim të rritjes së pagave dhe pensioneve në sektorin publik.
Një nga dobësitë më të mëdha të buxhetit të propozuar, siç tha Lukarevska, është rritja e shpenzimeve për interesa.
“Për vitin 2027 janë planifikuar 24,9 miliardë denarë për interesa, që është rritje prej 18,2 për qind krahasuar me rishikimin e buxhetit për vitin 2026. Për krahasim, në vitin 2021 interesat ishin 9,1 miliardë denarë. Për vetëm gjashtë vjet ato janë rritur gati 2,7 herë. Mjetet për interesa janë gati dyfishi i shpenzimeve për mbrojtje sociale”, theksoi Lukarevska.
“Çdo denar për interesa është denar që nuk shkon aty ku është më i nevojshëm”, theksoi ajo.
“Sipas projektimeve buxhetore, borxhi publik në fund të vitit 2026 pritet të arrijë 58,2 për qind të PBB-së, ndërsa Këshilli Fiskal thekson se tashmë në qershor 2026 ai ishte 58,8 për qind. Për më tepër, Këshilli Fiskal tregon për detyrime të papaguara të maturura të sektorit publik prej mbi 700 milionë euro”, tha ajo.
Kjo, sipas Lukarevskës, është sinjal serioz se borxhet dhe kostot e shërbimit të tyre po bëhen ngarkesë gjithnjë e më e madhe për shtetin.
“Veçanërisht shqetësuese janë edhe të dhënat për shëndetësinë. Detyrimet e maturura dhe të papaguara të spitalëve të përgjithshëm, klinikave universitare dhe shtëpive shëndetësore kanë arritur 157 milionë euro, ose rreth 10 miliardë denarë. Vetëm për një vit këto borxhe janë rritur me gati 80 milionë euro. Në të njëjtën kohë, te Ministria e Shëndetësisë ka ulje të mjeteve zhvillimore, ndërsa për rindërtim dhe zgjerim të objekteve të institucioneve publike shëndetësore planifikohen 155 milionë denarë më pak”, tha Lukarevska.
Shtoi se ulje ka edhe te arsimi. “Sipas analizës së Zyrës Parlamentare të Buxhetit, mjetet për Ministrinë e Arsimit janë ulur me 503 milionë denarë, ose 28,5 për qind krahasuar me vitin 2026”.
Lukarevska paralajmëroi edhe se në vitin 2027 nuk është planifikuar hapja e asnjë shkolle të mesme të re.
Ajo kritikoi veçanërisht edhe financimin e reformave në sundimin e së drejtës.
“Për programin qeveritar ‘Forcimi i sundimit të së drejtës’ janë parashikuar gjithsej 1,35 milionë denarë, ndërsa për nënprogramin ‘Lufta kundër korrupsionit’ vetëm 150.000 denarë, ose rreth 2.400 euro për të gjithë vitin. Komisioni Shtetëror për Parandalimin e Korrupsionit merr 1,9 për qind më pak mjete krahasuar me vitin 2026. Në të njëjtën kohë, realizimi i Strategjisë Anti-Korrupsion është vetëm 23 për qind. ‘Sundimi i së drejtës është kushti i parë për negociatat’, kujtoi Lukarevska, duke theksuar se reformat dhe lufta kundër korrupsionit duhet të kenë mbështetje të duhur financiare”.
Lukarevska theksoi edhe mospërputhjet në shpërndarjen e mjeteve buxhetore.
“Ndërsa ulen mjetet për nevoja thelbësore, te disa institucione vërehen rritje të mëdha të shpenzimeve për pajisje, objekte ndërtimore, shërbime kontraktuale, mobilje, shpenzime udhëtimi dhe ditore.
Si shembuj ajo përmendi rritjen prej 571 për qind te shpenzimet për objekte të tjera ndërtimore në Drejtorinë për Mbrojtje dhe Shpëtim, krahasuar me vitin 2025, rritjen prej 175 për qind te shërbimet kontraktuale në Ministrinë e Drejtësisë, rritjen prej 495,7 për qind për objekte ndërtimore te Agjencia për Rezerva Mallrash dhe rritjen prej 47 për qind te shpenzimet e udhëtimit dhe ditore në Ministrinë e Mjedisit Jetësor dhe Planifikimit Hapësinor”, tha ajo.
Veçanërisht është jologjike, theksoi Lukarevska, që rriten shpenzimet e udhëtimit dhe ditore në institucione ku ulen mjetet për kompetencat e tyre kryesore.
Lukarevska tha se Propozim-buxheti për vitin 2027 nuk e zbaton konsolidimin fiskal që vetë Qeveria e kishte shpallur. Në vend të kësaj, shtoi ajo, ulen mjetet për qytetarët më të cenueshëm, kufizohet financimi i komunave, priten mjetet zhvillimore për arsimin dhe shëndetësinë, ndërsa reformat për sundimin e së drejtës dhe luftën kundër korrupsionit mbeten pa mbështetje të duhur financiare.


