Kolonat e gjata para pikave të pagesës së autostradave, ndalimi i automjeteve dhe humbja e kohës gjatë udhëtimit mund të bëhen gradualisht pjesë e së kaluarës, nëse Maqedonia e Veriut e realizon planin për modernizimin e sistemit të pagesës së taksave rrugore. Autoritetet po shqyrtojnë një model të ri që do të mundësonte lëvizje më të shpejtë të automjeteve, përdorim më të madh të pagesave elektronike dhe modernizim të infrastrukturës rrugore.
Analizat e para janë përqendruar te rruga Kërçovë–Ohër, ndërsa më pas po shqyrtohet mundësia e zbatimit të sistemit edhe në Korridorin 8, si dhe në segmentet e autostradave që po ndërtohen nga konsorciumi “Bechtel & Enka”.
Drejtori i Ndërmarrjes Publike për Rrugë Shtetërore, Koce Trajanovski, në një deklaratë për gazetën “Sloboden Peçat”, thekson se po analizohen mundësitë për vendosjen e një sistemi të ri, por se për momentin nuk ka një datë të përcaktuar për fillimin e zbatimit të tij. Për realizimin e projektit, ndër të tjera, do të jetë e nevojshme të krijohet një kornizë përkatëse ligjore.
Sipas paralajmërimeve, rruga Kërçovë–Ohër është ndër segmentet e para ku po shqyrtohet qasja e re ndaj pagesës së taksave rrugore. Më pas, planet përfshijnë Korridorin 8 dhe autostradat që po ndërtohen në kuadër të projektit me “Bechtel & Enka”.
“Fillimisht është planifikuar rruga Kërçovë–Ohër, më pas Korridori 8 dhe ‘Bechtel & Enka’”, thotë Trajanovski.
Megjithatë, vendosja e një sistemi të tillë nuk është një ndryshim i thjeshtë që mund të realizohet vetëm përmes instalimit të pajisjeve elektronike. Nevojiten analiza teknike, vlerësim i infrastrukturës, planifikim i hyrjeve dhe daljeve, si dhe harmonizim i rregullave sipas të cilave do të funksionojë sistemi i pagesës.
Hyrje dhe dalje në çdo nyje rrugore
Një nga elementet kryesore të sistemit që po shqyrtohet është organizimi i hyrjeve dhe daljeve në nyjet e autostradave. Për të regjistruar lëvizjen e automjeteve dhe për të mundësuar llogaritjen përkatëse të pagesës, infrastruktura duhet të përshtatet me modelin e zgjedhur.
Kjo nënkupton ndërhyrje të konsiderueshme ndërtimore dhe teknike, veçanërisht në segmentet ku infrastruktura ekzistuese nuk i plotëson kushtet e nevojshme.
“Në çdo nyje duhet të ketë hyrje dhe dalje, por këto janë ndërhyrje të mëdha ndërtimore”, thotë Trajanovski.
Pikërisht kjo është një nga arsyet pse vendosja e sistemit të ri kërkon përgatitje të hollësishme. Para se të merret një vendim përfundimtar, duhet të përcaktohet se çfarë ndërhyrjesh nevojiten në secilin segment, sa do të kushtojnë dhe brenda cilave afate kohore mund të realizohen.
Gjithashtu, do të duhet të përcaktohen standardet teknike për pajisjet, mënyra e regjistrimit të automjeteve dhe procedurat e pagesës. Të gjitha këto elemente janë të rëndësishme që sistemi të funksionojë në mënyrë të sigurt dhe të mos krijojë probleme të reja në komunikacion.
Pa ndalesa në pikat e pagesës
Një nga arsyet kryesore për modernizimin e sistemit të pagesës është zvogëlimi i pritjeve. Kur ka fluks të madh automjetesh, veçanërisht gjatë sezonit turistik veror, festave dhe fundjavave, pikat e pagesës mund të bëhen pengesë për qarkullimin.
Ndalimi, pagesa dhe rikthimi në trafik e zgjasin kohën e udhëtimit dhe krijojnë kolona. Me përdorimin më të madh të pagesave elektronike, një pjesë e këtyre vonesave mund të zvogëlohet.
“Qëllimi është modernizimi i pikave të pagesës dhe që më në fund të ndalet praktika e ndalimit të automjeteve”, thekson Trajanovski.
Pagesa elektronike përmes pajisjeve TAG tashmë mundëson kalim më të shpejtë në pikat ku ky sistem është i disponueshëm. Megjithatë, modeli që po shqyrtohet do të kërkonte organizim dhe infrastrukturë më të gjerë, varësisht nëse do të ruhen rampat aktuale të pagesës apo do të zbatohet një model tjetër.
“Në kuadër të modernizimit të planifikuar po shqyrtohet edhe përdorimi më i madh i pajisjeve TAG, me qëllim që pagesa elektronike të bëhet më e thjeshtë dhe më efikase. Ideja është që edhe kartelat të zëvendësohen me pajisje TAG, në mënyrë që të mos ketë pritje”, deklaron Trajanovski.
Megjithatë, hollësitë për zëvendësimin e mundshëm të kartelave ekzistuese, kushtet e përdorimit dhe kostot eventuale duhet të përcaktohen në vijim. Për momentin nuk ka tarifore të konfirmuar dhe as rregulla përfundimtare për mënyrën se si do të realizoheshin pagesat në sistemin e ri.
Po bëhen analiza, por ende nuk ka datë për fillimin e zbatimit
Edhe pse planet janë të orientuara drejt modernizimit, projekti ende ndodhet në fazën e analizave. Kjo do të thotë se nuk është përcaktuar se kur do të fillojë zbatimi i sistemit të ri dhe as kur do të përfundojnë të gjitha përgatitjet e nevojshme.
“Po bëhen analiza, nuk ka kornizë ligjore se kur do të fillojë, ndërsa plani është që sistemi të vendoset në të gjitha rrugët”, thotë Trajanovski.
Një nga çështjet që shtrohet gjatë vendosjes së një sistemi të mbyllur është nëse tarifa do të llogaritet sipas distancës së përshkuar realisht. Në një model të tillë, zakonisht regjistrohen pika e hyrjes dhe pika e daljes nga autostrada, ndërsa pagesa llogaritet sipas tarifave që vlejnë për segmentin përkatës dhe kategorinë e automjetit.
Sistemet moderne të pagesës së taksave rrugore në Evropë ndryshojnë nga një shtet në tjetrin. Disa përdorin pajisje elektronike, të tjerat sisteme për njohjen e targave të automjeteve, ndërsa në disa vende aplikohen edhe vinjeta me afat kohor.
Zgjedhja e modelit varet nga organizimi i rrjetit rrugor, vëllimi i trafikut, kostot e infrastrukturës dhe mënyra se si shteti financon ndërtimin dhe mirëmbajtjen e rrugëve.
