Një ekip ndërkombëtar shkencëtarësh ka identifikuar më shumë se 1,200 variante gjenetike të lidhura me tiparet e personalitetit të Pesëshes së Madhe. Gjetjet sugjerojnë gjithashtu se shumë prej të njëjtave modele gjenetike të lidhura me personalitetin lidhen me një gamë të gjerë rezultatesh në jetë, përfshirë shëndetin, jetëgjatësinë, arsimin, karrierën dhe të ardhurat.
Studimi, i udhëhequr nga Revived Genomics of Personality Consortium, bashkoi të dhëna nga 46 grupe kërkimore në mbarë botën. Pjesëmarrësit dhanë mostra të ADN-së dhe plotësuan pyetësorë të hartuar për të matur pesë tiparet kryesore të personalitetit: hapjen ndaj përvojës, ndërgjegjshmërinë, ekstraversionin, pajtueshmërinë dhe neuroticizmin.
Këto tipare përshkruajnë modele relativisht të qëndrueshme në mënyrën se si njerëzit priren të mendojnë, të ndihen dhe të sillen. Studiuesit krahasuan të dhënat gjenetike të pjesëmarrësve me ndryshimet në rezultatet e tyre të personalitetit për të identifikuar variantet gjenetike të lidhura me secilin tipar.
Asnjë gjen i vetëm nuk përcakton personalitetin
“Nuk ekziston një ‘gjen i vetëm i personalitetit’”, tha Ted Schwaba, autori kryesor i këtij studimi dhe pjesë e stafit akademik të Departamentit të Psikologjisë në MSU. “Tiparet e personalitetit lidhen me shumë variante gjenetike, por edhe efektet më të mëdha të varianteve individuale gjenetike janë ende shumë të vogla. Megjithatë, edhe pse çdo variant individual gjenetik bën shumë pak ndryshim në personalitet, efektet e shumë varianteve së bashku mund të jenë më të konsiderueshme.”
Megjithëse ndikimi i çdo varianti të vetëm gjenetik ishte shumë i vogël, studiuesit zbuluan se efektet e tyre të kombinuara ishin më të konsiderueshme dhe më të qëndrueshme. Modelet gjenetike gjithashtu dukej se ishin të vlefshme në grupe njerëzish shumë të ndryshme.
Për shembull, variantet e lidhura me ekstraversionin te një i ri që jeton në Holandë mund të ndihmojnë gjithashtu në parashikimin e ekstraversionit te një person më i moshuar, në pension, që jeton në Shtetet e Bashkuara. Duke përdorur metoda që krahasonin të afërmit me njëri-tjetrin, ekipi gjeti prova se këto lidhje gjenetike nuk mund të shpjegoheshin thjesht nga fakti se njerëzit ishin rritur në të njëjtin mjedis.
Megjithatë, gjenetika është vetëm një pjesë e pamjes së përgjithshme. Gjetjet përforcuan gjithashtu rolin e rëndësishëm që luan mjedisi i një personi në formësimin e personalitetit.
Gjenetika e personalitetit shtrihet në jetën e përditshme
Studiuesit zbuluan se variantet gjenetike të lidhura me personalitetin mbivendosen me modelet gjenetike të lidhura me shumë fusha të tjera të jetës. Këto përfshijnë shëndetin mendor dhe fizik, jetëgjatësinë, arsimin, zgjedhjet dhe rezultatet në karrierë, si dhe mënyrën se si njerëzit perceptohen nga personat e afërt me ta.
Disa prej lidhjeve përfshinin zakone të përditshme. Variantet gjenetike të lidhura me ndërgjegjshmërinë ishin gjithashtu të lidhura me të qenit më aktiv gjatë ditës. Ndërkohë, variantet e lidhura me hapjen ndaj përvojës dhe ekstraversionin ishin të lidhura me një prirje më të madhe për të qenë aktiv gjatë natës.
Rezultatet nxjerrin gjithashtu në pah mënyrën se si gjenetika dhe mjedisi mund të ndërveprojnë me njëri-tjetrin, në vend që të funksionojnë në mënyrë të pavarur.
Për shembull, variantet e zakonshme gjenetike të lidhura me hapjen ndaj përvojës u shoqëruan me një mundësi më të madhe që dikush të zhvendosej në një lagje më kozmopolite. Të jetuarit në një mjedis të tillë mund ta përforcojë ose ta formësojë më tej të njëjtin tipar të personalitetit.
Gjenetika, mjedisi dhe rezultatet në jetë
“Personaliteti duket se është i rëndësishëm pothuajse kudo që të shikoni. Shpresojmë që ky studim të nxisë shumë shkencëtarë të tjerë të përfshijnë tiparet e personalitetit në fushat e tyre të studimit”, tha Schwaba. “Për shembull, variantet gjenetike të lidhura me neuroticizmin parashikojnë më shumë kohë të kaluar në spital, gjë që është e rëndësishme për mjekët dhe studiuesit e shëndetit, ndërsa variantet e lidhura me hapjen ndaj përvojës lidhen me të ardhurat dhe ndryshimin e vendeve të punës, gjë që është e rëndësishme për studiuesit e fushës së profesioneve.”
Gjetjet sugjerojnë se studimi i gjenetikës së personalitetit mund të ketë pasoja shumë përtej psikologjisë, duke kontribuar potencialisht në kërkimet në mjekësi, shëndetësi, arsim dhe në vendin e punës./ScienceDaily
