Gjykata siriane ka dënuar me vdekje ish-presidentin Bashar al-Assad, vëllain e tij Maher al-Assad dhe kushëririn e tyre Atef Najib, në një proces të cilësuar si historik për drejtësinë tranzitore në Sirinë post-Assad.
Bashar al-Assad dhe Maher al-Assad janë dënuar në mungesë, pasi të dy ndodhen në Rusi, ku u larguan pas rrëzimit të regjimit në dhjetor 2024. Ndërsa Atef Najib, ish-zyrtar i lartë i sigurisë dhe kushëri i Bashar al-Assadit, është gjykuar dhe dënuar në prani të gjykatës.
Vendimi lidhet me akuzat për vrasje të paramenduar, torturë, arrestime arbitrare, krime lufte dhe krime kundër njerëzimit të kryera gjatë luftës civile siriane, e cila nisi në vitin 2011 dhe zgjati për afro 14 vjet.
Roli i Atef Najib
Një prej figurave kryesore në proces ishte Atef Najib, i cili kishte drejtuar degën e Sigurisë Politike në Daraa në fillim të vitit 2011. Emri i tij lidhet drejtpërdrejt me ngjarjet që paraprinë shpërthimin e kryengritjes siriane. Najib u akuzua për përfshirje në shtypjen e protestave të para në Daraa dhe në torturimin e fëmijëve që kishin shkruar grafite kundër regjimit.
Rasti i tyre u bë simbol i zemërimit që shpërtheu në Daraa dhe më pas u përhap në të gjithë Sirinë, duke çuar në një konflikt që shkaktoi qindra mijëra viktima dhe zhvendosi miliona njerëz. Najib u arrestua në janar 2025, disa javë pas rrëzimit të regjimit Assad, dhe në prill 2026 nisi gjyqi publik ndaj tij. Ky ishte një nga proceset e para të autoriteteve të reja siriane kundër figurave të larta të regjimit të mëparshëm.
Çfarë ndodh me Bashar al-Assadin?
Pavarësisht vendimit, Bashar al-Assad nuk ndodhet në paraburgim sirian. Ish-presidenti u largua nga vendi pas ofensivës rebele që rrëzoi regjimin e tij në dhjetor 2024 dhe aktualisht ndodhet në Rusi.
Për këtë arsye, dënimi me vdekje ndaj tij është dhënë në mungesë dhe zbatimi i tij praktik mbetet i pamundur për sa kohë që ai qëndron jashtë Sirisë. Rusia deri tani ka refuzuar kërkesat për ekstradimin e tij.
Autoritetet e reja siriane e kanë paraqitur gjyqin si një hap të rëndësishëm drejt drejtësisë tranzitore dhe llogaridhënies për krimet e kryera gjatë regjimit Assad. Por procesi ka shkaktuar edhe debate mbi standardet e drejtësisë dhe përdorimin e dënimit me vdekje. Organizatat e të drejtave të njeriut kanë ngritur shqetësime për sistemin gjyqësor sirian dhe për faktin se dënimi me vdekje vazhdon të jetë pjesë e legjislacionit të vendit.
Vendimi shënon gjithsesi herën e parë që ish-presidenti Bashar al-Assad merr një dënim penal nga një gjykatë siriane për krimet e kryera gjatë sundimit të tij. Tani mbetet për t’u parë nëse autoritetet siriane do të mund të sigurojnë ekstradimin e Assadit dhe vëllait të tij nga Rusia apo nëse vendimi do të mbetet kryesisht simbolik.
