Çfarë do të ndodhte nëse Hëna do të zhdukej papritur?

Prej miliarda vitesh, Hëna rrotullohet rreth Tokës. Në një distancë mesatare prej rreth 384.400 kilometrash, ajo ndikon në jetën në planetin tonë më shumë nga sa e kuptojnë shumë njerëz.

Në Ditën Ndërkombëtare të Hënës, e cila shënohet çdo vit më 20 korrik për të përkujtuar uljen e parë të njerëzve në Hënë në vitin 1969, ja një vështrim shkencor mbi pyetjen: Çfarë do të ndodhte nëse Hëna do të zhdukej papritur?

Përgjigjja nga NASA, agjencia hapësinore amerikane, është e qartë: Toka do të ishte një vend krejtësisht ndryshe. Disa pasoja do të ndiheshin menjëherë, për shembull, net më të errëta dhe batica dukshëm më të dobëta.

Të tjera si ndryshimet në qëndrueshmërinë e boshtit të Tokës ose në rrotullimin e saj do të shfaqeshin vetëm gjatë periudhave më të gjata ose jashtëzakonisht të gjata kohore.

Batica më të dobëta dhe stinë të çrregullta

Hëna është sateliti i vetëm natyror i Tokës. Edhe pse në vetë Hënë nuk është e mundur jeta, pasi ajo nuk ka atmosferë, ajo luan një rol vendimtar në ruajtjen e jetës në Tokë.

Tërheqja e saj gravitacionale vepron si një stabilizues për boshtin e Tokës. Ky bosht aktualisht është i anuar rreth 23,5 gradë në raport me orbitën e Tokës rreth Diellit dhe pikërisht ky anim u jep hemisferave veriore dhe jugore stinët e tyre të dallueshme.

Nëse shoqëruesja e Tokës do të zhdukej, animi i boshtit të Tokës do të bëhej shumë më pak i qëndrueshëm. Sipas llogaritjeve të Muzeve Mbretërore të Grinuiçit, ai më pas mund të luhatej në mënyrë të paparashikueshme.

Në një skenar ekstrem, boshti mund të qëndronte pothuajse vertikalisht  në këtë rast stinët do të ekzistonin shumë pak ose pothuajse fare. Nëse ai do të anohej më shumë në drejtimin tjetër, rajone të Tokës mund të përballeshin me vera shumë më të nxehta, dimra më të ashpër ose madje edhe periudha akullnajore.

Hëna është faktori kryesor që shkakton baticat. Tërheqja e saj gravitacionale shkakton pjesën më të madhe të ngritjes dhe uljes së nivelit të deteve. “Dielli gjithashtu ka ndikim mbi baticat, por ndikimi i tij është vetëm rreth gjysma e fuqishëm sa ai i Hënës”, thotë Martin Knapmeyer nga Qendra Gjermane për Hapësirën Ajrore (DLR).

Kjo do të thotë se pa Hënën, baticat do të dobësoheshin në mënyrë masive. Ekosistemet bregdetare që varen nga cikli i rregullt i baticave do të ndryshonin në mënyrë thelbësore. Lloje të tilla si midhjet, yjet e detit, kërmijtë dhe shumë lloje krustacesh mund të humbnin habitatet e tyre.

Meqenëse baticat ndikojnë gjithashtu në rrymat oqeanike që shpërndajnë nxehtësinë në të gjithë globin, ndryshimet e temperaturave midis rajoneve mund të bëheshin më të theksuara.

Ditët do të zgjateshin gjithnjë e më shumë

Hëna ndikon në planetin tonë edhe në një mënyrë tjetër. Gjatë miliarda viteve, tërheqja e saj gravitacionale ka ngadalësuar gradualisht rrotullimin e Tokës – nga vetëm disa orë në të kaluarën e largët deri në rreth 24 orë sot.

“Nëse do ta largonim Hënën nga këtu pikërisht tani, ky efekt frenues do të ndalonte – por nuk do të kishte asnjë forcë që ta përshpejtonte përsëri rrotullimin e Tokës”, thotë Knapmeyer.

Për momentin, kohëzgjatja e një dite do të mbetej ashtu siç është, thotë studiuesi. Por përfundimisht Dielli do ta ngadalësonte më tej rrotullimin e Tokës derisa, ndoshta miliarda vite më vonë, Toka gjithmonë do të përballej me të njëjtën anë drejt Diellit, ashtu si Hëna sot na tregon gjithmonë të njëjtën faqe.

Bota e kafshëve do t’i ndiente menjëherë pasojat e zhdukjes së Hënës. Shumë specie nate orientohen sipas dritës së Hënës ose janë përshtatur që sjelljen e tyre të gjuetisë dhe riprodhimit ta lidhin me ciklin hënor.

Pa Hënën, netët do të ishin shumë më të errëta. Disa grabitqarë do ta kishin më të vështirë të gjenin prenë e tyre, ndërsa specie të tjera mund të përfitonin nga errësira shtesë. Këto ndryshime mund të transformonin ndjeshëm ekosistemet ekzistuese./DPA News