Një fazë kyçe në procesin e njoftimit të Kongresit amerikan për shitjen e motorëve F110 që do të përdoren në avionët luftarakë indigjenë të gjeneratës së pestë të Turqisë, KAAN, ka përfunduar, me Kongresin që nuk e kundërshtoi shitjen gjatë periudhës 15-ditore të shqyrtimit.
Pas njoftimit zyrtar të Departamentit të Shtetit të SHBA-së për Kongresin më 24 qershor 2026, në lidhje me shitjen e propozuar ushtarake të huaj, disa anëtarë të Kongresit prezantuan një rezolutë të përbashkët që kërkon të ndalojë shitjen gjatë periudhës 15-ditore të shqyrtimit të zbatueshme për aleatët e NATO-s.
Rezoluta e përbashkët, e nënshkruar nga nëntë anëtarë të Kongresit dhe e dorëzuar në Dhomën e Përfaqësuesve dhe Senatit, bëri thirrje për bllokimin e shitjes së planifikuar të pajisjeve të caktuara të mbrojtjes, shërbimeve dhe mbështetjes përkatëse për Turqinë.
Megjithatë, rezoluta nuk u soll as në Dhomë dhe as në Senat përpara se të skadonte periudha e shqyrtimit. Si rezultat, kur periudha 15-ditore e shqyrtimit përfundoi më 9 korrik, shitja e motorëve F110 shkoi përpara pa u përballur me asnjë pengesë kongresi.
Shitja e njoftuar mbulon integrimin, montimin, modifikimin e jashtëm, certifikimin, testimin, shërbimet e mbrojtjes dhe transferimin e të dhënave teknike në lidhje me motorët F110-GE-129E/F që do të fuqizojnë aeroplanin luftarak KAAN.
– Ligjvënësit që kërkojnë të bllokojnë shitjen janë kundërshtarë të njohur
Rezoluta e përbashkët u prezantua nga përfaqësuesja demokratike, Dina Titus e Nevadës, me mbështetjen e tetë anëtarëve të tjerë demokratë të Kongresit.
Midis nënshkruesve ishin disa ligjvënës që kanë kundërshtuar më parë shitjet e mbrojtjes në Turqi, përfshirë Brad Sherman, Dina Titus, Chris Pappas dhe Jim McGovern, të cilët të gjithë kishin kundërshtuar eksportet e mëparshme të mbrojtjes si shitja e avionëve luftarakë F-16 në Turqi.
Mbështetësit e tjerë të rezolutës, përfshirë Jim Costa, Josh Gottheimer, Mike Quigley dhe George Latimer përfaqësojnë rrethe me komunitete me ndikim siç janë ato armene, greke dhe izraelite të diasporës. Këta ligjvënës janë shoqëruar shpesh me kundërshtimin e Kongresit ndaj shitjeve të mbrojtjes që përfshin Turqinë.
– Si funksionon procesi?
Në SHBA, shitjet e mëdha të armëve në vendet e huaja i nënshtrohen një periudhe rishikimi nga Kongresi pasi Departamenti i Shtetit të njoftojë zyrtarisht Kongresin. Për shitjet për aleatët e NATO-s, kjo periudhë rishikimi zgjat 15 ditë.
Gjatë asaj periudhe, anëtarët e Kongresit mund të prezantojnë një rezolutë të përbashkët për të bllokuar shitjen e propozuar. Megjithatë, që një rezolutë e tillë të bëhet efektive, ajo duhet të miratohet si nga Dhoma e Përfaqësuesve ashtu edhe nga Senati dhe më pas të nënshkruhet në ligj nga presidenti Donald Trump.
Nëse presidenti vë veton ndaj rezolutës, Kongresit do t’i duhet një shumicë prej dy të tretash në të dy dhomat për të anashkaluar veton të paktën 290 vota në Dhomë dhe 67 vota në Senat.
Për shkak se rezoluta që kërkon të bllokojë shitjen e motorit F110 në Turqi nuk u soll kurrë për debat ose votim gjatë periudhës së shqyrtimit, nuk u nis asnjë proces legjislativ për të ndaluar shitjen. Rrjedhimisht, pasi skadoi periudha 15-ditore e shqyrtimit, transaksioni mund të vazhdonte pa kërkuar shqyrtim nga asnjëra dhomë e Kongresit.
Në fazën tjetër, negociatat teknike dhe tregtare në lidhje me prokurimin e motorëve F110 do të vazhdojnë midis administratës amerikane, agjencive përkatëse qeveritare, prodhuesit të motorit dhe autoriteteve përkatëse turke. Diskutimet e ardhshme pritet të fokusohen në orarin e dorëzimit, integrimin e motorit, testimin dhe aktivitetet e certifikimit.
