Ky roman në fillim duket si një rrëfim personal, por në thelb është analiza ime mbi përplasjen mes integritetit profesional dhe sistemeve të kalbura në tranzicion. Në qendër kam vendosur figurën e një gazetari që arrin kulmin e karrierës së tij, por refuzon të bëhet pjesë e kompromisit me strukturat postkomuniste. Mospërputhja me mekanizmat e deformuar të pushtetit e detyron të largohet nga vendlindja dhe nga profesioni që e ka ndërtuar me mund. Përmes kësaj historie kam dashur të trajtoj dramën e brendshme të njeriut që zgjedh dinjitetin mbi rehatinë. Largimi, në këndvështrimin tim, nuk është një akt heroik i romantizuar, por pasojë e një realiteti ku merita dhe profesionalizmi shpesh mbyten nga interesa të ngushta. Jam përpjekur ta jap këtë konflikt pa retorikë të tepërt, përmes situatave konkrete dhe reflektimeve të përmbajtura. Në atë që quhet “bota demokratike”, e kam vendosur protagonistin përballë një zhgënjimi tjetër: jo me censurë të hapur, por me narrativa të deformuara dhe pritshmëri të nënkuptuara. Si pjestar i nje besimi ndryshe nga rrethi, ai ndjen presionin për t’u përshtatur me imazhe të paracaktuara, për të rindërtuar identitetin sipas një kornize që nuk e ka zgjedhur vetë. Krahasimi me filmin El Norte më është dukur domethënës, sepse udhëtimi fizik shoqërohet nga një udhëtim i vështirë identitar, ku integrimi nuk nënkupton domosdoshmërisht pranimin. Edhe titulli i romanit, Unë Mario, lidhet pikërisht me këtë proces. Personazhit tim i imponohet emri “Mario” për t’u përthithur më lehtë në mentalitetin e rrethit ku jeton, një rreth ku ata që quhen ndryshe shpesh shikohen me rezervë. Emri bëhet kështu simbol i një kompromisi të heshtur: një përpjekje për t’u bërë i pranueshëm pa qenë plotësisht vetvetja. Në këtë mënyrë, ndryshimi i emrit nuk është thjesht formal, por shenjë e presionit për t’u përshtatur, për t’u dukur “si të tjerët”, edhe kur brenda mbart një identitet tjetër. Ky akt i vogël në dukje — pranimi i një emri tjetër — përfaqëson në thelb një tension të vazhdueshëm mes asaj që je dhe asaj që të kërkohet të jesh. Ai nuk është vetëm një zgjedhje praktike për lehtësi komunikimi, por një proces i brendshëm i ndërlikuar, ku identiteti fillon të negociohet në heshtje. Përmes këtij detaji kam dashur të tregoj se integrimi shpesh nis nga gjëra të padukshme, nga gjeste që duken të pafajshme, por që mbartin peshë simbolike. “Mario” bëhet kështu një maskë e domosdoshme për të hyrë në një realitet të ri, ndërsa “unë” mbetet zëri i brendshëm që nuk pranon të shuhet. Kam zgjedhur një stil të matur, me theks te përjetimi njerëzor dhe te dilemat morale. Nuk kam synuar të jap përgjigje të mëdha ideologjike; më ka interesuar të ndriçoj tensionin mes idealit dhe realitetit, mes përkatësisë dhe përjashtimit. Në këtë kuptim, kjo vepër është për mua një reflektim mbi fatin e individit të ndershëm në sisteme të brishta dhe mbi çmimin që paguhet kur zgjedh të mos heshtësh. Në të njëjtën kohë, kam dashur të ngre pyetje mbi rolin e medias në shoqëri dhe mbi kufijtë e lirisë së shprehjes në realitete që vetëshpallen demokratike. Përmes përvojës së protagonistit nuk kam tentuar të sjell jo një histori personale, por pasqyrën e një brezi që u rrit me shpresën e ndryshimit dhe u përball me zhgënjimin e tranzicionit të stërzgjatur. Dimensioni njerëzor mbetet boshti i këtij rrëfimi. I kam dhënë hapësirë ndjenjës së humbjes, pasigurisë dhe kërkimit për kuptim në një realitet të ri, pa rënë në viktimizim apo patetizëm. Kam dashur të flas me qetësi për përvoja që kanë peshë të madhe. Në fund, kjo vepër është dëshmia ime për qëndrueshmërinë morale dhe për betejën e brendshme për të ruajtur identitetin dhe dinjitetin në rrethana që i sfidojnë të dyja. Muhamet Ajeti
