Letra, e nënshkruar nga 27 ish-ambasadorë të BE-së në Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut, i bën thirrje BE-së të pezullojë marrëveshjen tregtare me Izraelin për shkak të pushtimit të paligjshëm të Gazës dhe Bregut Perëndimor, si dhe shkeljeve të të drejtave të njeriut kundër palestinezëve.
“Ngurrimi i BE-së për të ndërmarrë veprime serioze kundër Izraelit” në lidhje me sjelljen e tij në Gaza dhe Bregun Perëndimor është kritikuar nga 27 ish-ambasadorë të BE-së në Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut, në një letër dërguar krerëve të institucioneve të BE-së të enjten, të parë nga Euronews.
Nënshkruesit e letrës përfshijnë ish-ambasadorët e BE-së në Autoritetin Palestinez, Sven Kühn Von Burgsdorff, i cili shërbeu në këtë rol deri në korrik 2023, dhe ish-ambasadori i BE-së në Libi, James Moran.
Në letër, ish-ambasadorët shprehën “shqetësim të thellë” për reagimin e BE-së që nga “sulmet e tmerrshme të 7 tetorit 2023”, të cilat letra i dënoi thellësisht.
Më 7 tetor 2023, Hamasi sulmoi komunitetet izraelite në kufi me Rripin e Gazës, duke vrarë rreth 1,200 njerëz dhe duke marrë peng 250. Në përgjigje, ushtria izraelite filloi inkursionet në Gaza, duke e pushtuar gradualisht Rripin. Që nga 3 korriku, më shumë se 57,000 njerëz janë vrarë në Gaza që nga 7 tetori, sipas Ministrisë së Shëndetësisë të Gazës, e cila kontrollohet nga Hamasi.
“Shkurt, reagimi i Izraelit ndaj 7 tetorit ka qenë, siç është deklaruar nga disa instanca të OKB-së, i pa dallim dhe plotësisht joproporcional. Vërejmë se Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë në urdhrat e saj të përkohshëm të lëshuar vitin e kaluar arriti në përfundimin se ekziston një rrezik i besueshëm i gjenocidit”, thuhet në letër.
Aktualisht, 70% e territorit të Gazës është ose brenda zonave të militarizuara nga Izraeli ose nën urdhra zhvendosjeje, sipas një raporti nga agjencia e të Drejtave të Njeriut e OKB-së OCHA.
Letra gjithashtu kritikonte thellësisht shpërndarjen e ndihmave në Rripin e Gazës, i cili është menaxhuar nga Izraeli që nga prilli.
“Vërejmë se sistemi i shpërndarjes humanitare i imponuar nga Izraeli dhe SHBA-të që nga prilli, i cili lë mënjanë agjencitë e OKB-së dhe OJQ-të ndërkombëtare me përvojë, dhe neglizhon parimet themelore humanitare të paanshmërisë, neutralitetit dhe pavarësisë, vetëm sa i ka përkeqësuar vuajtjet”, thuhet në letër.
Në maj, Euronews publikoi planet izraelite për të ardhmen e Gazës, të datuara fillimisht në dhjetor 2023. Dokumenti përshkruante një sistem të ri shpërndarjeje që përfshinte bashkëpunimin me Izraelin, SHBA-në dhe partnerë të tjerë ndërkombëtarë, si dhe krijimin e zonave tampon, disa prej të cilave tashmë po zbatohen në terren.
Rishikimi i Marrëveshjes së Asociimit nga BE-ja
Një Marrëveshje Asociimi ka përcaktuar kornizën ligjore për dialogun dhe bashkëpunimin ekonomik midis BE-së dhe Izraelit që nga viti 2000. BE-ja nisi një shqyrtim të Marrëveshjes në maj, i cili në qershor gjeti “indikacione” se Izraeli shkeli detyrimet e tij për të drejtat e njeriut në lidhje me veprimet e tij në Gaza dhe Bregun Perëndimor, duke cituar një përmbledhje gjetjesh nga organizata të pavarura ndërkombëtare.
Ish-të dërguarit kritikuan në letër Kryediplomaten e BE-së, Kaja Kallas, për dështimin “në ndjekjen e masave konkrete”, në lidhje me atë gjetje, duke i bërë thirrje BE-së t’i dërgojë një “mesazh të qartë qeverisë izraelite” duke e pezulluar plotësisht Marrëveshjen, edhe nëse arrihet një armëpushim.
Nëse pezullimi nuk arrihet, “Të paktën propozoni pezullimin e atyre aspekteve [të marrëveshjes] që bien nën ‘kompetencën e komunitetit’, veçanërisht programin e preferencave tregtare dhe kërkimit të horizontit”, sugjerojnë ish-ambasadorët.
Për të pezulluar elementin e preferencave të komunitetit të marrëveshjes, do të kërkohej pëlqimi i një shumice të kualifikuar të Këshillit: të paktën 55% e shteteve anëtare (15 nga 27), që përfaqësojnë të paktën 65% të popullsisë së BE-së, do të duhej të votonin pro.
“Një propozim i tillë duhet të përfshijë gjithashtu një ndalim të plotë të tregtisë së të gjitha produkteve dhe shërbimeve nga, si dhe çdo transaksion biznesi me, vendbanimet e paligjshme izraelite në Bregun Perëndimor”, thuhej në letër.
Të martën e ardhshme, ministrat e punëve të jashtme të BE-së që do të mblidhen në Bruksel do të diskutojnë disa opsione se çfarë veprimesh mund të ndërmarrë BE-ja.
“Mosndërmarrja e ndonjë veprimi do ta dëmtojë më tej reputacionin tashmë të dëmtuar të BE-së në rajon dhe në përgjithësi në politikën e saj të jashtme në botën e gjerë, ku është kritikuar seriozisht për shkak të standardeve të dyfishta në lidhje me qëndrimin e saj parimor dhe të qartë ndaj pushtimit të Ukrainës nga Rusia”, përfundonte letra.
Euronews kontaktoi Komisionin Evropian, si dhe misionin izraelit në BE, pa marrë përgjigje në kohën e publikimit./ Euronews.
