Shqetësimi i autoriteteve lituaneze nuk kufizohet vetëm te kërcënimi ushtarak i mundshëm nga Rusia, por edhe te rreziku bërthamor. Centrali bërthamor bjellorus Ostrovets, i cili ndodhet vetëm 50 kilometra larg Vilniusit, është konsideruar i pasigurt nga autoritetet e Lituanisë. Për këtë arsye, janë shpërndarë tableta jodi dhe janë organizuar ushtrime për dekontaminim
Me hijen e një konflikti të zgjatur në Ukrainë që vazhdon të errësojë horizontin e sigurisë në Evropën Lindore, Lituania ka vendosur të mos qëndrojë duarkryq. Në një veprim që pasqyron seriozitetin e kërcënimeve që ndihen në kufijtë lindorë të NATO-s, kryetari i bashkisë së Vilniusit, Valdas Benkunskas, ka zbuluar një plan të plotë evakuimi për kryeqytetin lituanez, një masë paraprake që synon të përgatitë popullsinë për një skenar të mundshëm lufte. “Historikisht, armiku ka ardhur gjithmonë nga lindja”, deklaroi ai, duke mos lënë shumë hapësirë për interpretime mbi burimin e kërcënimit.
PLANI I VILNIUSIT
Plani i prezantuar përfshin tre korridore kryesore arratisjeje drejt perëndimit, të cilat do të përdoren për të larguar rreth 600 mijë banorët e Vilniusit brenda një periudhe 48-orëshe nëse situata përkeqësohet. Kryebashkiaku theksoi se kjo nismë nuk ka për qëllim të krijojë panik, por të sigurojë një bashkëpunim të mirë mes institucioneve të sigurisë dhe të nxisë besimin e qytetarëve te kapacitetet mbrojtëse të vendit. Testimet praktike të këtij plani do të nisin në vjeshtën e ardhshme.
Shqetësimi i autoriteteve lituaneze nuk kufizohet vetëm te kërcënimi ushtarak i mundshëm nga Rusia, por edhe te rreziku bërthamor. Centrali bërthamor bjellorus Ostrovets, i cili ndodhet vetëm 50 kilometra larg Vilniusit, është konsideruar i pasigurt nga autoritetet e Lituanisë. Për këtë arsye, janë shpërndarë tableta jodi dhe janë organizuar ushtrime për dekontaminim. Kombinimi i një konflikti të hapur në rajon dhe prania e një objekti bërthamor të rrezikshëm e ka shtyrë Lituaninë të marrë masa që përpara do të dukeshin ekstreme, por sot konsiderohen të arsyeshme.
MOBILIZIMI I SHTETEVE
Këto masa të jashtëzakonshme pasqyrojnë një frikë gjithnjë e më të thellë në të gjitha shtetet baltike, jo vetëm në Lituani. Estonia dhe Letonia po ashtu kanë rritur buxhetet e mbrojtjes dhe po forcojnë bashkëpunimin me aleatët e NATO-s. Një burim i rëndësishëm i kësaj pasigurie është stërvitja ushtarake e përbashkët “Zapad” (Perëndimi), e cila do të zhvillohet në shtator nga forcat e armatosura ruse dhe bjelloruse. Shumë e shohin këtë si një mundësi për Moskën që të dërgojë trupa në kufijtë me NATO-n dhe të simulojë skenarë lufte në një moment të ngarkuar gjeopolitikisht. Për më tepër, qëndrimi i ish-presidentit amerikan Donald Trump ndaj NATO-s ka shkaktuar pasiguri shtesë.
Trump ka kritikuar shpesh vendet evropiane për kontributin e tyre të ulët financiar në aleancë dhe në disa deklarata ka lënë të kuptohet se SHBA nuk do t’i mbrojë automatikisht aleatët në rast agresioni. Këto deklarata, edhe pse nuk përfaqësojnë politikën zyrtare të SHBA-së sot, kanë tronditur besimin e shumë vendeve lindore të NATO-s, të cilat tashmë po përgatiten më intensivisht për mbrojtjen e vetvetes.
KAPACITETET RUSE
Megjithatë, analistët ushtarakë theksojnë se një sulm i ri rus jashtë Ukrainës aktualisht duket pak i mundshëm. Ushtria e Moskës është thellësisht e angazhuar në frontin ukrainas, ku përparimi është i ngadaltë dhe humbjet janë të larta. Ukraina, pavarësisht vështirësive, ka ruajtur aftësinë për të kryer operacione në territorin rus, përfshirë bastisjet në rajonin e Belgorodit dhe kontrollin e disa pjesëve të provincës Kursk. Në këtë kontekst, presidenti rus Vladimir Putin ka pranuar sfidat që po përballet ushtria e tij.
Në një takim të fundit me Komisionin për Mbrojtjen dhe Industrinë Ushtarake, ai pranoi se ka mungesë të dronëve luftarakë FPV, të cilët janë të domosdoshëm për operacionet në vijat e frontit. Megjithëse Rusia ka prodhuar dhe dorëzuar mbi 1.5 milion dronë të llojeve të ndryshme, vetëm një pjesë e vogël janë të nivelit të lartë dhe të përdorshëm në vijën e parë të luftimeve. Putin i kërkoi Ministrisë së Mbrojtjes të përshpejtojë zgjidhjen e këtij problemi.
