NASA po vë në dispozicion 500,000 dollarë në një konkurs të ri, me synimin për të përshpejtuar zhvillimin e motorëve elektrikë të avancuar për raketat, të cilët do të përdoren në satelitë dhe në eksplorimet e ardhshme hapësinore. Konkursi AMPERE do të shpërblejë deri në dy kompani amerikane me çmime në para dhe mundësinë e përdorimit të ambienteve të testimit të NASA-s, për të ndihmuar në sjelljen e teknologjive premtuese të shtytjes më pranë përdorimit në misione reale.
Ky motor shtytës me efekt Hall, i paraqitur gjatë testimit në Qendrën Kërkimore Glenn, shndërron energjinë elektrike dhe gazin inert në forcë që mund të shtyjë një anije kozmike. Kompania Orbion Space Technology u themelua për të sjellë efikasitetin e lartë të këtyre motorëve shtytës në satelitët e vegjël komercialë dhe kërkoi ndihmën e qendrës për ta realizuar këtë synim. Kredia: NASA.
NASA po ofron 500,000 dollarë në formën e çmimeve për të nxitur kompanitë amerikane të zhvillojnë sisteme më të afta të shtytjes elektrike për misionet e ardhshme hapësinore. Konkursi përqendrohet te një teknologji e njohur si motorët shtytës me efekt Hall, të cilët përdorin energjinë elektrike për të shtyrë anijet kozmike në hapësirë.
Nisma e re, e quajtur Advanced Mid-Power Electric Rocket (AMPERE) Challenge, synon të çojë përpara zhvillimin e sistemeve të shtytjes me fuqi mesatare (3–7 kW). Agjencitë qeveritare dhe ekspertët e industrisë hapësinore e kanë identifikuar këtë kategori motorësh shtytës si një teknologji të rëndësishme për funksionimin e satelitëve, mbrojtjen kombëtare dhe eksplorimin e hapësirës.
Duke u dhënë kompanive tregtare mundësinë për të projektuar dhe demonstruar prototipe funksionale, NASA shpreson të përshpejtojë përparimin në fushën e shtytjes elektrike dhe të ndihmojë në përgatitjen e teknologjive premtuese për përdorim praktik.
Si funksionojnë motorët elektrikë të raketave
Ndryshe nga raketat konvencionale, të cilat djegin lëndë shtytëse kimike për të prodhuar shpërthime të fuqishme shtytjeje, sistemet e shtytjes elektrike përdorin energjinë elektrike për të përshpejtuar grimcat e ngarkuara dhe për t’i nxjerrë ato me shpejtësi të lartë. Forca që rezulton e shtyn anijen kozmike në drejtimin e kundërt.
Motorët shtytës me efekt Hall janë një lloj i veçantë i sistemeve të shtytjes elektrike, të cilët përdorin fusha elektrike dhe magnetike për të kontrolluar dhe përshpejtuar grimcat e ngarkuara. Zakonisht, ata prodhojnë shumë më pak forcë shtytëse sesa motorët kimikë të raketave, por mund ta përdorin lëndën shtytëse në mënyrë shumë më efikase.
Ky efikasitet i bën motorët elektrikë shtytës veçanërisht të vlefshëm për misionet që kërkojnë që anijet kozmike të funksionojnë për periudha të gjata kohore. Në vend që të japin një shtytje të shkurtër dhe të fuqishme, këta motorë mund të sigurojnë përshpejtim të lehtë për periudha të gjata, duke ndryshuar gradualisht shpejtësinë ose trajektoren e një anijeje kozmike.
Motorët shtytës me efekt Hall përdoren tashmë në hapësirë, përfshirë rregullimin e orbitave të satelitëve dhe ruajtjen e pozicionit të anijeve kozmike. Përmirësimi i performancës së tyre mund të zgjerojë gamën e misioneve që ata mund të mbështesin.
Gama e fuqisë e synuar nga konkursi i NASA-s i referohet energjisë elektrike që konsumojnë këto sisteme. Një kilovat është i barabartë me 1,000 vat, prandaj konkursi përqendrohet te motorët shtytës që funksionojnë me rreth 3,000 deri në 7,000 vat energji elektrike.
NASA kërkon motorë shtytës më të avancuar për anijet kozmike
Konkursi AMPERE është projektuar për të ndihmuar kompanitë amerikane që t’i çojnë konceptet premtuese të shtytjes elektrike përtej fazave të para të zhvillimit dhe drejt teknologjive që mund të vlerësohen në kushte realiste testimi.
Kompanitë pjesëmarrëse do të zhvillojnë dhe demonstrojnë prototipe të motorëve shtytës me efekt Hall brenda gamës së përcaktuar të fuqisë. NASA synon të vlerësojë performancën e tyre duke përdorur ambientet e veta të testimit, duke u dhënë mundësinë të shqyrtojnë se sa mirë funksionojnë sistemet dhe të identifikojnë fushat që kanë nevojë për përmirësim.
Ky testim përbën një hap të rëndësishëm në shndërrimin e teknologjisë eksperimentale të shtytjes në pajisje të përshtatshme për misionet e ardhshme. Motorët e anijeve kozmike duhet të ofrojnë performancë të parashikueshme dhe të funksionojnë në mënyrë të besueshme në kushtet sfiduese të hapësirës.
Duke mbështetur inovacionin tregtar, NASA synon të forcojë bazën teknologjike për misionet e ardhshme qeveritare dhe të sektorit privat. Aplikimet e mundshme përfshijnë funksionimin e satelitëve, sistemet e mbrojtjes dhe eksplorimin robotik përtej Tokës.
500,000 dollarë në çmime për inovacionin në shtytjen elektrike
NASA ka ndarë një shumë totale prej 500,000 dollarësh në çmime monetare për konkursin AMPERE. Konkursi do të zhvillohet në tri faza, ku deri në dy ekipe fituese do të kenë të drejtë të marrin deri në 250,000 dollarë secili.
Përveç shpërblimeve financiare, ekipet fituese mund të përfitojnë edhe nga përdorimi i burimeve dhe teknologjisë së testimit të NASA-s. Këto mundësi mund t’i ndihmojnë kompanitë të vlerësojnë dhe përmirësojnë sistemet e tyre të shtytjes, duke avancuar njëkohësisht gatishmërinë e tyre për aplikime të ardhshme.
Konkursi është i hapur për kompanitë tregtare të regjistruara në Shtetet e Bashkuara, të cilat e kanë edhe selinë kryesore të aktivitetit të tyre në këtë vend.
Regjistrimi fillon më 9 nëntor 2026 dhe përfundon më 27 janar 2027.
Kompanitë e interesuara për të marrë pjesë mund të gjejnë rregullat e plota të konkursit, kriteret e pranueshmërisë dhe informacionin për regjistrimin në faqen zyrtare të konkursit AMPERE të NASA-s.
Përmes këtij konkursi, NASA shpreson të nxisë përparime të reja në teknologjinë e raketave elektrike dhe të forcojë kapacitetet e shtytjes që do të jenë në dispozicion për gjeneratën e ardhshme të anijeve kozmike./ScienceDaily
