Një përparim historik për përfaqësimin e popujve autoktonë në politikën amerikane u shënua të martën, kur ish-sekretarja e Brendshme, Deb Haaland u zgjodh guvernatore e New Mexico-s, duke u bërë gruaja e parë autoktone amerikane që drejton një shtet në SHBA, transmeton Anadolu.
Haaland mposhti kandidatin republikan Gregg Hull, një biznesmen 60-vjeçar, i cili më parë kishte shërbyer si kryetar bashkie i Rio Rancho-s. Fitorja e saj vjen në një kohë kur ndikimi politik i votuesve autoktonë po rritet në mbarë vendin. Komunitetet autoktone përbëjnë rreth 12 për qind të popullsisë së New Mexico-s.
Haaland është anëtare e regjistruar e kombit fisnor Laguna Pueblo, i njohur zyrtarisht nga qeveria federale dhe i vendosur në pjesën perëndimore-qendrore të New Mexico-s. Ajo ka rrënjë të thella në këtë shtet dhe në komunitetet e tij autoktone.
Para se të hynte në politikën kombëtare, ajo punoi në administratën fisnore dhe në fushën e mobilizimit të votuesve. Rrugëtimi i saj politik u ndikua pjesërisht nga përvoja si nënë e vetme, e cila ishte mbështetur në ndihmën sociale përpara se të merrte diplomën në drejtësi në të tridhjetat e saj.
Rrugëtimi i saj politik nisi me arritje të rëndësishme në nivel shtetëror, përpara se të kalonte në skenën kombëtare.
Pas një përpjekjeje të pasuksesshme për t’u zgjedhur zëvendësguvernatore në vitin 2014, Haaland arriti të rikthehej një vit më vonë, duke u bërë gruaja e parë autoktone amerikane në historinë e SHBA-së që drejtonte një parti politike në nivel shtetëror. Ajo shërbeu si kryetare e Partisë Demokratike të New Mexico-s nga viti 2015 deri në vitin 2017.
Ajo fitoi për herë të parë vëmendje në nivel kombëtar në vitin 2018, kur u zgjodh në Dhomën e Përfaqësuesve të SHBA-së, së bashku me një brez të ri ligjvënësish përparimtarë, përfshirë Alexandria Ocasio-Cortez, Ilhan Omar dhe Rashida Tlaib.
Ajo ishte njëra nga dy gratë e para autoktone amerikane të zgjedhura në Kongres. Në vitin 2021, ajo u bë personi i parë autokton amerikan që shërbeu si sekretar në kabinetin qeveritar të SHBA-së, pasi presidenti i atëhershëm Joe Biden e emëroi në krye të Departamentit të Brendshëm.
Gjatë fushatës për guvernatore, ajo u zotua të përmirësonte përballueshmërinë e jetesës, të krijonte mundësi publike të sigurimit shëndetësor dhe të reformonte sistemin e mbrojtjes së fëmijëve në New Mexico. Ajo u pozicionua kundër politikave të presidentit Donald Trump, duke u mbështetur në përvojën e saj në kundërshtimin e administratës së tij gjatë kohës që shërbente në Kongres.
Haaland u zotua të pezullojë, përmes një urdhri ekzekutiv, projektet e reja të qendrave të mëdha të të dhënave në të gjithë New Mexico-n, deri në momentin kur ligjvënësit e shtetit të miratojnë rregullore për zhvillimin e tyre.
Amerikanët autoktonë fituan shtetësinë amerikane në vitin 1924, por kufizimet e së drejtës së votës vazhduan në disa shtete. Në New Mexico, një sfidë ligjore e vitit 1948, e ndërmarrë nga veterani i Luftës së Dytë Botërore dhe anëtari i Laguna Pueblo-s, Miguel Trujillo, çoi në shfuqizimin e një dispozite shtetërore që ua ndalonte votimin shumë amerikanëve autoktonë.
