Ministria e Shëndetësisë dhe Shoqata HEMA-ONKO organizuan sot, në Sallën Ceremoniale të Qeverisë, punëtorinë me temë „Ridefinimi i kujdesit onkologjik: zgjidhje sistemore për kujdes të qasshëm dhe të pandërprerë në Maqedoni”.
Për herë të parë në historinë e Maqedonisë, gjendja aktuale dhe e ardhmja e kujdesit onkologjik diskutohen në një nivel kaq të lartë. Në një tryezë të përbashkët u ulën përfaqësues të Qeverisë, Ministrisë së Shëndetësisë, Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Maqedonisë (ASHAM), Fakultetit të Mjekësisë dhe Fakultetit të Farmacisë, Institutit të Shëndetit Publik, Klinikës Universitare për Radioterapi dhe Onkologji, Spitalit të Përgjithshëm të Qytetit „8 Shtatori”, disa drejtorë të institucioneve shëndetësore publike, punonjës shëndetësorë nga sektori publik dhe privat, përfaqësues të pacientëve, si dhe përfaqësues të industrisë.
Në këtë takim morën pjesë edhe ekspertë të njohur nga Franca, Sllovenia, Kroacia, Bullgaria, Mali i Zi dhe Bosnjë-Hercegovina.
„Tani është një moment kritik për të kaluar nga një sistem i fragmentuar dhe i mbingarkuar i kujdesit onkologjik drejt një plani gjithëpërfshirës kombëtar dhe një rrjeti onkologjik me standarde të unifikuara. Ky proces e ka mbështetjen e plotë të Qeverisë dhe autoriteteve shëndetësore”, deklaroi ministri i Shëndetësisë, Sasho Klekovski, në hapje të punëtorisë. „Për herë të parë në historinë e Maqedonisë, për kancerin po diskutohet në një nivel të tillë: së bashku Qeveria, institucionet, mjekët, pacientët dhe ekspertë të shquar evropianë”, deklaroi drejtori i Klinikës Universitare për Radioterapi dhe Onkologji (KURON), Igor Stojkovski.Shifrat tregojnë pse kjo çështje kërkon trajtim urgjent. Në vitin 2023, në Maqedoni u regjistruan 8.371 raste të reja të kancerit, që përbën 16% më shumë krahasuar me dhjetë vjet më parë. Po atë vit, nga kanceri vdiqën 3.726 persona. Çdo ditë diagnostikohen rreth 23 raste të reja, ndërsa vdesin rreth 11 persona. Në vendin tonë, kanceri shfaqet më rrallë se në Bashkimin Evropian, por vdekshmëria nga kjo sëmundje është më e lartë.
Në ligjëratën hyrëse, prof. dr. Zhozef Gligorov nga Universiteti Sorbonë dhe Spitali Tenon në Paris prezantoi standardet evropiane në fushën e onkologjisë. Ai theksoi se Maqedonia duhet të kalojë nga një qendër e vetme e mbingarkuar drejt një rrjeti kombëtar onkologjik. Në kuadër të këtij rrjeti, një qendër gjithëpërfshirëse onkologjike do ta udhëheqë kujdesin, trajtimet komplekse do të përqendrohen në këtë qendër, ndërsa terapia e zakonshme do të ofrohet më pranë vendbanimit të pacientit. Si masa më të shpejta, ai veçoi mbajtjen e detyrueshme të konsiliumeve për çdo rast të ri, përfshirë edhe në distancë, si dhe përcaktimin e rrugëve të trajtimit të pacientëve, me afate maksimale të pritjes. Gjithashtu, ai propozoi një plan veprimi për 24 muajt e ardhshëm.
Paneli i parë, me moderator Sinisha Stojanoski, drejtor i Spitalit të Përgjithshëm të Qytetit „8 Shtatori”, i vuri hapur në pah dobësitë e sistemit. Në panel folën dr. Marija Andonovska (Instituti i Shëndetit Publik), Elena Ristoska (Ministria e Shëndetësisë), prof. dr. Igor Stojkovski (Klinika Universitare për Radioterapi dhe Onkologji – UKRO) dhe Ana Marjanoviq (HEMA-ONKO).Panelistët theksuan se në vendin tonë kanceri shfaqet më rrallë sesa në Bashkimin Evropian, por vdekshmëria nga kjo sëmundje është më e lartë. Programet e skriningut ekzistojnë vetëm në letër, por nuk arrijnë deri te qytetarët, ndaj përfshirja në skriningun për kancerin e gjirit është nën 6%. Kapacitetet diagnostikuese, pa të cilat nuk mund të fillojë trajtimi, janë të pamjaftueshme dhe të brishta. Klinika Universitare për Radioterapi dhe Onkologji (UKRO) përballon barrën e trajtimit për të gjithë vendin dhe funksionon në kufijtë e kapaciteteve të saj, me vetëm tre akseleratorë linearë për 1,8 milionë banorë.Trajtimi planifikohet nga një buxhet në tjetrin, ndërsa pacientët humbasin javë të tëra nga dyshimi i parë për sëmundjen deri në fillimin e trajtimit.Pavarësisht kësaj, në vitin 2025, me të njëjtat pajisje dhe të njëjtin personel, shërbimet diagnostikuese u rritën me 15%, ndërsa radioterapia me 55%. Kjo rritje u arrit falë organizimit më të mirë dhe përkushtimit të punonjësve shëndetësorë, të cilët kanë parandaluar kolapsin e sistemit.
Paneli „Nga nevojat te vendimmarrja: infrastruktura dhe teknologjia në kujdesin onkologjik” iu kushtua prioriteteve. Moderatore ishte Ana Shutinovska. Pjesëmarrësit iu përgjigjën tri pyetjeve në tri raunde: ku është më urgjente ndërhyrja, çfarë funksionon dhe cilët janë hapat e ardhshëm.
Në kuadër të këtij paneli u diskutua gjithashtu për nevojat prioritare infrastrukturore dhe teknologjike për avancimin e kujdesit ndaj pacientëve onkologjikë, si dhe për strategjitë afatgjata për një qasje kombëtare ndaj kontrollit të sëmundjeve malinje.
Në sesionin përmbyllës, në emër të pacientëve, foli Ana Marjanoviq nga HEMA-ONKO. Ministri Klekovski prezantoi drejtimet e veprimit të Ministrisë për hapat e ardhshëm: masa urgjente për stabilizimin e kujdesit onkologjik dhe një qasje kombëtare afatgjatë për kontrollin e kancerit.
„Sot, për herë të parë, kemi një pasqyrë të përbashkët: ku jemi, ku duam të arrijmë dhe si do të shkojmë deri atje. Pacientët që po trajtohen sot nuk mund të presin, prandaj masat urgjente janë prioriteti i parë. Paralelisht, po nisim disa aktivitete, si studimi për infrastrukturën dhe teknologjinë, si dhe ndërtimi i një qasjeje kombëtare afatgjatë për kontrollin e kancerit. Nga ky vit, Maqedonia është pjesë e programit EU4Health, me kushte të njëjta si vendet anëtare. Fondet evropiane orientohen drejt atyre vendeve që kanë një plan kombëtar, një institucion udhëheqës të qartë dhe të dhëna përkatëse, dhe pikërisht këto do t’i ndërtojmë”, tha ministri Klekovski.
