Volodymyr Zelensky rikthen në vëmendje nevojën për forcimin e mbrojtjes ukrainase, ndërsa në planin diplomatik po merr formë hipoteza e një procesi negociues trepalësh. Në një intervistë telefonike me një grup mediash ndërkombëtare, ku mori pjesë edhe “La Stampa”, presidenti ukrainas trajtoi çështjet kryesore të luftës.
Nga marrëdhëniet me Uashingtonin te një samit i mundshëm trepalësh me Rusinë dhe Shtetet e Bashkuara, roli i Europës dhe kërcënimi për një mobilizim të ri rus.
Mesazhi i Zelenskyt është i qartë: “Kievi është i gatshëm për kompromis, por nuk ka ndërmend të jetë pala e vetme që bën lëshime. Nuk mund të jetë gjithmonë Ukraina ajo që lëshon: ne kemi bërë tashmë shumë kompromise”, theksoi ai.
Një nga temat e para të trajtuara ishte Mykhailo Fedorov, ish-ministër i Mbrojtjes i Ukrainës, i cili aktualisht përmendet si këshilltar i ministrit italian Guido Crosetto për inovacionin dhe teknologjitë ushtarake.
Përgjigjja e Zelenskyt tregon njëfarë ftohtësie: “Të them të drejtën, nuk e shoh dhe nuk kam komunikuar me të prej shumë kohësh”, deklaroi presidenti.
Ai shtoi se nuk kishte informacion të saktë për vendndodhjen e tij: “Më thonë se ndodhet jashtë vendit. Nuk kam detaje: as telefonatë, as mesazh”.
Thelbi i intervistës lidhet me kontaktet diplomatike mes Uashingtonit, Kievit dhe Moskës. Zelensky u njohu të dërguarve amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner një rol të rëndësishëm në rifillimin e negociatave.
“Para së gjithash, dua të falënderoj palën amerikane për ndihmën në zhbllokimin e negociatave mes ukrainasve dhe rusëve”, tha ai.
Sipas presidentit ukrainas, misionet e tyre patën edhe një rëndësi politike, pasi të dërguarit e Donald Trump vizituan si Moskën, ashtu edhe Kievin, duke treguar, sipas Zelenskyt, një qasje të ekuilibruar: “Është e rëndësishme që ata kanë qenë në të dyja kryeqytetet”.
Megjithatë, lufta vazhdon të rëndojë veçanërisht në frontin e mbrojtjes ajrore. “Na duhen raketa”, tha Zelensky. Çështja e furnizimit me sisteme për mbrojtjen e qiellit ukrainas nga raketat dhe dronët e Kremlinit është në qendër të marrëdhënieve me Shtëpinë e Bardhë.
Në këtë kuadër përfshihet edhe programi Freyja, për të cilin Zelensky shpreson të sigurojë mbështetjen e Uashingtonit. Çështja pritet të ngrihet edhe në takimin e ardhshëm me Trump, të cilin presidenti ukrainas shpreson ta zhvillojë rreth datës 20 shtator. “Shpresojmë të kemi një rezultat”, tha ai, duke folur për mundësinë e zhbllokimit të dërgesave të sistemeve Patriot.
Në planin diplomatik, Zelensky konfirmoi se po punohet për një format trepalësh mes Ukrainës, Rusisë dhe Shteteve të Bashkuara, detajet e të cilit, megjithatë, mbeten konfidenciale. “Kemi rënë dakord me amerikanët që fillimisht të punojmë brenda këtij formati dhe më pas të komunikojmë publikisht”, shpjegoi ai.
Sipas presidentit ukrainas, tashmë në tryezë ndodhen “disa ide të vlefshme dhe interesante” për arritjen e një marrëveshjeje paqeje. Megjithatë, asnjë prej këtyre propozimeve nuk konsiderohet ende përfundimtar.
“Nuk e dimë ende nëse mund të zbatohen, nëse do të funksionojnë dhe nëse do të prodhojnë rezultate”, saktësoi Zelensky.
Duke iu rikthyer misionit të Witkoff dhe Kushner, ai tha: “Dua që të kthehen”, duke nënvizuar se edhe vendimi i të dërguarve amerikanë për të udhëtuar drejt Kievit me tren duhet parë në kuadër të situatës delikate të sigurisë.
Ukraina, tregoi ai, ishte e gatshme të priste një avion amerikan në aeroportet e Boryspilit ose Zhulianit, por Rusia goditi pistat e uljes dhe ngritjes për të “përhapur idenë se bëhet fjalë për një vend jo të sigurt”.
Një tjetër kapitull lidhet me marrëveshjet e mundshme ekonomike mes Shteteve të Bashkuara dhe Rusisë. Zelensky pranoi se nuk i njeh të gjitha detajet e bisedimeve, por mendon se energjia është një nga sektorët kryesorë. Qëndrimi i Kievit, megjithatë, mbetet i prerë: “Ukraina duhet ta pengojë Rusinë të sigurojë burime të tjera për financimin e luftës”.
Veçanërisht shqetësuese, sipas vlerësimit të Kievit, është edhe hipoteza e një mobilizimi të ri rus, e mohuar me forcë nga presidenti rus dhe e cilësuar prej tij si “një absurditet total”. Zelensky, përkundrazi, pretendon se Moska mund të rekrutojë të paktën 300 mijë persona të rinj pas zgjedhjeve për Dumën: “Ne jemi të sigurt se kjo do të ndodhë pas zgjedhjeve”.
Në këtë situatë, roli i Europës bëhet vendimtar për Kievin. Zelensky nuk e konsideron Brukselin thjesht një mbështetës financiar apo ushtarak të Ukrainës. “Është thelbësore”, tha ai duke folur për pjesëmarrjen europiane në negociata, duke sqaruar: “Europa duhet të jetë në tryezë”.
Arsyeja lidhet drejtpërdrejt me sigurinë e kontinentit: “Po flasim për të ardhmen e gjithë Europës”.
Mbajtja e europianëve në tryezën e negociatave, gjë që rusët dhe amerikanët duan ta shmangin, i shërben Kievit edhe në pritje të zhbllokimit të furnizimeve ushtarake nga SHBA. Paralelisht, qeveria ukrainase po punon me partnerët europianë për të ashtuquajturën paketë dimërore.
Në këtë pikë, Zelensky falënderoi Britaninë e Madhe për fondin prej 100 milionë paundësh të njoftuar një ditë më parë, i cili do të përdoret veçanërisht për mbrojtjen ajrore.
Objektivi i deklaruar mbetet kalimi në një fazë të re të negociatave gjatë vjeshtës. Zelensky dëshiron të takohet me Trump në shtator dhe të përgatisë me shpejtësi samitin e ardhshëm trepalësh. “Sa më shpejt, aq më mirë”, tha ai.
Por, deri në arritjen e marrëveshjeve konkrete, Kievi po përgatitet për një dimër lufte. Për këtë arsye, Ukraina e konsideron të domosdoshme vazhdimin e marrjes së ndihmës ushtarake, në mënyrë që të jetë më e fortë në terren dhe, rrjedhimisht, edhe në planin diplomatik.
Kështu, ndërsa kërkohen formula të reja për të arritur paqen, mesazhi i Zelenskyt për aleatët perëndimorë mbetet i qartë: “Deri atëherë, paketat amerikane të armatimeve për mbrojtjen kundër raketave do të jenë jetike”.
