Planeti më i ndritshëm në qiellin tonë po dhuron një spektakël veçanërisht mahnitës. Me 18 shtator, Venusi do të arrijë shkallën më të madhe të ndriçimit të tij gjatë shfaqjes së mbrëmjes në vitin 2026, duke shkëlqyer poshtë në qiellin perëndimor pas perëndimit të Diellit.
Ajo që e bën këtë dukuri veçanërisht interesante është se Venusi nuk është më i ndritshëm kur duket “i plotë”. Përkundrazi, planeti arrin shkëlqimin maksimal ndërsa shfaqet si një gjysmëhënë përmes teleskopit, rezultat i një ekuilibri delikat mes sasisë së sipërfaqes së Venusit që ndriçohet dhe afërsisë së tij me Tokën.
Pse është Venusi kaq i ndritshëm?
Venusi është planeti më i ndritshëm që shihet nga Toka dhe zakonisht është objekti i tretë natyror më i ndritshëm në qiellin tonë, pas Diellit dhe Hënës. Një pjesë e kësaj lidhet me afërsinë dhe madhësinë e tij: Venusi është një nga fqinjët planetarë më të afërt të Tokës dhe është relativisht i madh për një planet shkëmbor.
Por është mbulesa e përhershme me re e Venusit ajo që rrit ndjeshëm shkëlqimin e planetit. “Përbërja e atmosferës së Venusit e bën atë jashtëzakonisht reflektues. Në fakt, ai reflekton 75 deri në 90 për qind të dritës që bie mbi të”, thotë Alex Gianninas, profesor i astronomisë në Connecticut College. “Ky është reflektimi më i lartë, ose siç e quajnë astronomët, ‘albedo’, i çdo planeti në sistemin diellor.”
Me fjalë të tjera, një pjesë e madhe e dritës së diellit që godet Venusin kthehet përsëri në hapësirë në vend që të përthithet. E kombinuar me afërsinë e planetit me Tokën, kjo mbulesë shumë reflektuese me re ndihmon që Venusi të jetë shumë më i dukshëm në qiellin tonë sesa planetët e tjerë shkëmborë.
Atmosfera që e bën Venusin të duket kaq i ndritshëm ndihmon gjithashtu që planeti të jetë jashtëzakonisht i ashpër. “Atmosfera e Venusit përbëhet kryesisht nga dyoksidi i karbonit dhe është më shumë se 90 herë më e dendur se atmosfera e Tokës”, thotë Gianninas. Kjo atmosferë e dendur shkakton një efekt serrë të pakontrolluar, duke e çuar temperaturën mesatare në sipërfaqen e planetit në rreth 464 gradë Celsius. Kjo është më e nxehtë se Mërkuri, edhe pse Venusi ndodhet shumë më larg nga Dielli.
Pse ndryshon shkëlqimi i Venusit?
Ashtu si Hëna, Venusi kalon nëpër faza ndërsa ndryshon pozicioni i tij në raport me Tokën dhe Diellin. “Fazat e Venusit u vëzhguan për herë të parë nga Galileo në vitin 1610 dhe shërbyen si provë e rëndësishme vëzhguese për modelin heliocentrik të sistemit diellor të propozuar nga Koperniku”, thotë Gianninas.
Ndryshimi i shkëlqimit të tij vjen nga dy faktorë: distanca dhe faza. Kur Venusi ndodhet në anën tjetër të Diellit, në raport me Tokën, një pjesë e madhe e hemisferës së tij të ndriçuar është e kthyer nga ne, ndaj duket pothuajse i plotë, por njëkohësisht është më larg dhe duket më i vogël. Ndërsa Venusi afrohet me Tokën, disku i tij i dukshëm zmadhohet ndjeshëm, edhe pse një pjesë më e vogël e anës së tij të ndriçuar nga Dielli është e kthyer nga ne.
“Disi në mënyrë kundër intuitive, Venusi arrin shkallën më të madhe të ndriçimit kur është në fazën e ‘gjysmëhënës’, sepse është më afër Tokës dhe për këtë arsye duket më i madh, ndryshe nga momenti kur është më afër fazës ‘së plotë’, sepse atëherë është më larg dhe për këtë arsye duket më i vogël”, thotë Gianninas.
Si ta shihni Venusin në shkëlqimin e tij maksimal në shtator
Shikoni drejt perëndimit pak pas perëndimit të Diellit. Venusi do të shfaqet si një pikë drite jashtëzakonisht e ndritshme dhe e qëndrueshme dhe duhet të jetë i lehtë për t’u dalluar, edhe gjatë muzgut. Një horizont perëndimor i pastër dhe pa pengesa do të ofrojë pamjen më të mirë, pasi Venusi do të qëndrojë relativisht ulët në qiellin e mbrëmjes. Dhe mos prisni shumë pas perëndimit të Diellit për të kërkuar Venusin, planeti do të perëndojë rreth një orë pas Diellit.
Nuk nevojitet asnjë pajisje për ta shijuar këtë spektakël. Megjithatë, me një teleskop mund të shihni mekanizmin që qëndron pas gjithë këtij shkëlqimi: në vend të një disku të rrumbullakët dhe plotësisht të ndriçuar, Venusi do të shfaqet si një gjysmëhënë. /National Geographic – Syri.net
