Vivienne Ming, një neuroshkencëtare teorike dhe themeluese e organizatës “The Human Trust”, është përfshirë prej vitesh në zhvillimin e inteligjencës artificiale dhe në studimin e mënyrës se si njerëzit mësojnë dhe marrin vendime.
Hulumtimi i saj përqendrohet në të ardhmen e punës, arsimit dhe zhvillimit të potencialit njerëzor në një epokë në të cilën makinat marrin përsipër gjithnjë e më shumë detyra njohëse. Si autore e librit “Robot-Proof” dhe kontribuese në mediat kryesore globale si Financial Times dhe New York Times, Ming paralajmëron se sistemi arsimor vazhdon t’i përgatisë fëmijët për një botë që nuk ekziston më.
Pavarësisht zhurmës në rritje rreth inteligjencës artificiale dhe rëndësisë së “aftësive të buta”, shkollat ende këmbëngulin në memorizimin dhe testimin, ndërsa kompanitë ende u japin përparësi diplomave nga universitete prestigjioze. Një qasje e tillë, beson Ming, po i përgatit fëmijët për punë që mund të zhduken së shpejti, në vend që të jenë në gjendje të përdorin një botë ku kreativiteti, kurioziteti dhe zgjidhja e problemeve vlerësohen.
Pyetja kryesore nuk është më se çfarë dinë fëmijët, por si mendojnë. Në vend të dhënies së njohurive, fokusi po zhvendoset te ndërtimi i aftësive. Nëse duam që ata të jenë të përgatitur për një të ardhme në të cilën inteligjenca artificiale mund të gjenerojë përgjigje, duhet të zhvillojmë aftësi që makinat nuk mund t’i zëvendësojnë lehtësisht.
Gabimet si një mjet për përparim
Një nga gjetjet kryesore të Ming është se studentët më të suksesshëm janë shpesh ata që janë të gatshëm të bëjnë gabime. Hulumtimet tregojnë se është eksplorimi dhe dështimi që çojnë në të nxënë më të thellë, shumë më tepër sesa përsëritja e vazhdueshme e përgjigjeve të sakta.
Problemi është se sistemi arsimor shpesh i ndëshkon gabimet, në vend që t’i përdorë ato si mjet për zhvillim. Kështu, fëmijët përvetësojnë bindjen se dështimi do të thotë dobësi personale, jo një mundësi për përparim.
Kjo është arsyeja pse Ming sugjeron konceptin e një “regjistri dështimesh” – një dokument që regjistron përpjekjet që dështuan, por që dhanë mësime të rëndësishme. Në një familje, kjo mund të bëhet një ritual në të cilin diskutohen hapur sfidat dhe mësimet e nxjerra, duke zhvilluar qëndrueshmëri, kuriozitet dhe gatishmëri për të marrë rreziqe.
Një mjedis që inkurajon zbulimin
Përparësitë e mëdha të universiteteve elitare, sipas saj, nuk qëndrojnë vetëm në mësimdhënie, por edhe në mjedisin që inkurajon takime të rastësishme, ide dhe përballje me probleme që nuk kanë zgjidhje të qarta.
Ndërkohë që shumica e prindërve nuk mund t’u ofrojnë fëmijëve të tyre akses në institucione të tilla, është e mundur të krijohet një mjedis i ngjashëm në shtëpi. Çelësi është të inkurajohet kurioziteti dhe eksperimentimi – përmes përmbajtjes së larmishme, pyetjeve të hapura dhe sfidave që nuk kanë një përgjigje të vetme të saktë.
Një mjedis i tillë nuk ka nevojë të jetë i organizuar në mënyrë të përsosur. Përkundrazi, një sasi e caktuar kaosi mund të jetë stimuluese sepse hap hapësirë për eksplorim dhe kreativitet.
Fëmijët si kritikë të inteligjencës artificiale
Në një botë ku inteligjenca artificiale mund të ofrojë një përgjigje vetëm në pak sekonda, rreziku më i madh nuk është fuqia e saj, por pasiviteti i përdoruesve.
Ming beson se fëmijëve duhet t’u mësohet të mos i pranojnë përgjigjet si të mirëqena, por t’i vënë ato në pikëpyetje në mënyrë kritike. Në vend që IA të jetë një mjet që ofron zgjidhje përfundimtare, ajo duhet të përdoret si një “bashkëbisedues” që ndihmon në të menduar.
Sipas kësaj qasjeje, fëmijët duhet së pari të përpiqen ta zgjidhin vetë detyrën dhe vetëm pastaj të përdorin inteligjencën artificiale për të analizuar punën e tyre, për të vërejtur gabimet dhe për të përmirësuar idetë. Në këtë mënyrë, ata zhvillojnë të menduarit kritik dhe botëkuptimin e tyre.
Aftësia që bën diferencën
Në një kohë kur përgjigjet e sakta janë të disponueshme pothuajse falas dhe në çdo moment, vlera më e madhe nuk është më në vetë njohurinë, por në aftësinë për të krijuar diçka të re dhe unike.
Siç thekson Ming, e ardhmja u përket atyre që mund të mendojnë ndryshe, të bëjnë pyetje dhe të nxjerrin përfundime që makinat nuk mund t’i parashikojnë. Pikërisht ky është ndryshimi midis atyre që do të përshtaten me botën e re dhe atyre që do të lihen pas.


