Huthët e Jemenit, të lidhur me Iranin, kanë nisur një valë të re sulmesh ndaj Arabisë Saudite, ndërsa forcat e tyre po konsolidojnë pozicionet përgjatë bregut perëndimor të Jemenit, në Detin e Kuq.
Zyrtarë jemenas thanë se përparimi i shpejtë i Huthëve ka shkaktuar diskutime urgjente në Riad për mënyrën se si duhet reaguar ndaj ofensivës. Në të njëjtën kohë, shtetet arabe të Gjirit kanë shtyrë bisedimet e planifikuara me Iranin, duke shtuar frikën se konflikti në Lindjen e Mesme mund të zgjerohet dhe të prekë furnizimet globale me naftë.
Dhjetëra raketa dhe dronë drejt Arabisë Saudite
Huthët deklaruan të hënën se kanë lëshuar dhjetëra raketa dhe dronë drejt një baze ajrore ushtarake në Khamis Mushait, në jug të Arabisë Saudite.
Sipas tyre, objektivat ishin hangarët e avionëve, sistemet radarike, pistat dhe depot e municioneve. Sulmi u paraqit si hakmarrje ndaj bombardimeve ajrore saudite në Jemen.
Autoritetet saudite aktivizuan alarmet e emergjencës në Khamis Mushait dhe në tre qytete të tjera jugore. Koalicioni i udhëhequr nga Arabia Saudite në Jemen deklaroi se 13 civilë u plagosën nga sulmet.
Huthët forcojnë kontrollin në Detin e Kuq
Përparimi i Huthëve gjatë ditëve të fundit, përfshirë marrjen nën kontroll të ishullit Perim, në hyrje të Detit të Kuq, po shton presionin mbi eksportet saudite të naftës.
Situata u përkeqësua pasi një sulm ajror të enjten nxori jashtë funksionit një pjesë të rëndësishme të tubacionit saudit që lidh bregun e Gjirit Persik me Detin e Kuq. Riad-i fajësoi për sulmin milici të mbështetura nga Irani në Irak.
Arabia Saudite ndërtoi këtë tubacion rreth 1,200 kilometra të gjatë në vitet 1980, me synimin për të krijuar një rrugë alternative për transportin e naftës dhe për të shmangur Ngushticën e Hormuzit në rast kërcënimi.
Tregtarët paralajmërojnë se një ndërprerje e zgjatur e funksionimit të tubacionit mund të prekë deri në 4% të furnizimit global me naftë, në një kohë kur transporti përmes Ngushticës së Hormuzit është pothuajse i bllokuar. Riad-i ende nuk ka bërë të ditur se kur do të rikthehet funksionimi normal i tubacionit.
Arabia Saudite intensifikon bombardimet
Në përgjigje të ofensivës së Huthëve, forcat ajrore saudite dhe ato të qeverisë jemenase kanë shtuar bombardimet ndaj pozicioneve të grupit.
Sulmet janë përqendruar edhe në zonat pranë portit historik të Mocha-s, në bregun e Detit të Kuq. Megjithatë, sipas zyrtarëve të qeverisë së njohur ndërkombëtarisht të Jemenit, Huthët vazhdojnë të kenë kontroll efektiv mbi pothuajse të gjithë bregun perëndimor të vendit përgjatë Detit të Kuq.
“Huthët po përballen me presion të madh. Në të njëjtën kohë, ata po shtojnë presionin ndaj sauditëve duke intensifikuar fushatën e sulmeve me raketa dhe dronë”, tha një zyrtar jemenas.
SHBA heziton të ndërhyjë drejtpërdrejt
Përshkallëzimi i konfliktit në Jemen përbën një tjetër sfidë për presidentin amerikan Donald Trump. Sipas burimeve të Reuters, Uashingtoni deri tani ka refuzuar kërkesat saudite për ndërhyrje të drejtpërdrejtë ushtarake, përtej mbështetjes në fushën e inteligjencës.
Trump deklaroi gjatë fundjavës se kishte biseduar me princin e kurorës saudite dhe se edhe Huthët kishin komunikuar me Uashingtonin, duke i kërkuar të mos përfshihej në konflikt.
Ndërkohë, mediat shtetërore saudite raportuan se princi i kurorës Mohammed bin Salman u takua të hënën në Xhedë me admiralin amerikan Brad Cooper, komandant për rajonin.
Arabia Saudite ka udhëhequr një koalicion kundër Huthëve që prej vitit 2015. Konflikti ishte qetësuar ndjeshëm vitet e fundit falë një armëpushimi, por luftimet janë rikthyer këtë muaj.
Shtyhen bisedimet me Iranin
Përshkallëzimi ushtarak po godet edhe përpjekjet diplomatike. Omani pritej të organizonte të hënën një takim mes Iranit dhe shteteve të Gjirit për të diskutuar negociatat që synojnë rihapjen e Ngushticës së Hormuzit.
Takimi u shty. Irani deklaroi se shtyrja ishte kërkuar nga Arabia Saudite. Ngushtica e Hormuzit është një nga rrugët më të rëndësishme energjetike në botë. Përpara luftës, përmes saj kalonte rreth 20% e eksporteve globale të naftës.
Presidenti Trump përsëriti të hënën pretendimin e tij se Irani dëshiron një marrëveshje të shpejtë. Por Mohsen Rezaei, sekretari i Këshillit të Lartë të Sigurisë Kombëtare të Iranit, e hodhi poshtë mesazhin, duke deklaruar se nuk do të ketë negociata pa plotësimin e kushteve të Teheranit.
Nafta rritet me mbi 4%
Pas zhvillimeve të fundit, çmimet e naftës së papërpunuar u rritën me më shumë se 4% gjatë së hënës, përpara se të stabilizoheshin me një rritje rreth 1%.
Ndërkohë, situata e transportit detar në rajon mbetet e paqartë. Trupat e Gardës Revolucionare të Iranit pretenduan se një tanker nafte me flamur panamez, El Gaia, ishte goditur nga mina detare teksa kalonte në një zonë të ndaluar në jug të Ngushticës së Hormuzit.
Por Komanda Qendrore e ushtrisë amerikane e mohoi menjëherë këtë version, duke deklaruar se anija ishte goditur nga një raketë iraniane muajin e kaluar dhe ishte nxjerrë jashtë funksionit.
Organizata Ndërkombëtare Detare e OKB-së konfirmoi se El Gaia ishte dëmtuar të shtunën, por nuk dha detaje mbi shkakun. Sipas saj, dy anëtarë të ekuipazhit rezultojnë të zhdukur.
Ngushtica e Hormuzit, në qendër të krizës
Ngushtica e Hormuzit, një nga arteriet më të rëndësishme të tregtisë globale të energjisë, ka qenë kryesisht e mbyllur që prej fillimit të luftës më 28 shkurt.
Irani ka kërcënuar anijet që kalojnë nëpër këtë rrugë detare pa autorizimin e tij. “Marina e Gardës Revolucionare e shpall qartë se Ngushtica e Hormuzit është e mbyllur dhe mbetet nën kontrollin tonë”, deklaroi Garda Revolucionare iraniane.
Përshkallëzimi në Jemen, tensionet mes Iranit dhe vendeve të Gjirit dhe pasiguria në Ngushticën e Hormuzit po krijojnë një situatë gjithnjë e më të rrezikshme për tregjet energjetike globale, ndërsa frika kryesore është se konflikti mund të zgjerohet më tej në rajon.
