Është e vështirë të nënvlerësojmë se sa shumë e ka ndryshuar ardhja e internetit jetën tonë të përditshme. Me pothuajse tre të katërtat e popullsisë së botës tashmë online, ne jemi më të lidhur me njëri-tjetrin, më shpejt dhe më lehtë se kurrë më parë. Nëse i shtojmë kësaj faktin që shumë prej nesh e mbajmë internetin me vete në xhep, përmes telefonave inteligjentë, bashkë me pothuajse të gjithë dijen dhe kulturën njerëzore, ndryshimi është edhe më i madh. Dikur na duhej të shkonim në bibliotekë ose të vendosnim kufjet në një sistem muzikor për të mësuar diçka apo për të dëgjuar muzikën më të re. Sot, kemi qasje te pothuajse gjithçka që mund të dëshirojmë apo të na nevojitet, vetëm me një prekje të ekranit.
Megjithatë, një pasojë e papritur e përhapjes së internetit është se disa përvoja dikur të zakonshme janë zhdukur dalëngadalë, ndërsa shumë njerëz të Gjeneratës Z e ndoshta edhe më të rinj mund të mos i kenë përjetuar kurrë.
Pritja për diçka të re
Sot, një artist mund të njoftojë një këngë ose album të ri dhe, para publikimit, të publikojë një fragment, këngën kryesore për shkarkim ose një video me tekstin në YouTube, për të mbajtur kureshtjen e fansave. Vetëm disa dekada më parë, nëse doje të dëgjoje një këngë të re para publikimit të saj, duhej të prisje derisa të transmetohej në radion lokale dhe të hidheshe te kasetofoni nëse doje ta regjistroje. Një tjetër mundësi ishte të prisje me orë të tëra para televizorit, duke parë videoklipe, derisa kënga të shfaqej përsëri.
Fansat sot nuk janë më pak entuziastë se dikur, por kjo lloj pritjeje plot emocion, e varur tërësisht nga listat muzikore të radiove dhe programet e MTV-së, është zhdukur në një botë ku mund të shohim e rishohim video dhe intervista me artistët tanë të preferuar, si dhe të ndjekim çdo lëvizje të tyre në rrjetet sociale.
Teknologjia e prekshme
Kur mendojmë për përvojat shqisore dhe fizike që na ofron teknologjia sot, ndoshta na vijnë në mendje cilësimet e vibrimit të telefonit inteligjent dhe zhurmat, klikimet e dridhjet që ai bën gjatë përdorimit. Por, ndërsa teknologjia moderne ka nxjerrë jashtë përdorimit një mori pajisjesh analoge, bashkë me to është zhdukur edhe një botë e tërë përvojash fizike.
Pak të rinj në vitet 2020 do të kenë futur ndonjëherë me forcë një kasetë VHS në videoregjistrues, do të kenë ndier rezistencën e fortë të shtypjes njëkohësisht të butonave “play” dhe “record” në një kasetofon ose, edhe më herët, do të kenë mbyllur manualisht kapakun e lexuesit të kompjuterit pasi kishin futur një disketë 5.25 inç.
Dyqanet e videokasetave
Ndoshta një nga përvojat më të dukshme të epokës para internetit ishte ajo e një dyqani Blockbuster. Sot, me një lidhje interneti, mund të blesh, marrësh me qira ose të transmetosh pothuajse çdo film që dëshiron, kudo në botë. Në të kaluarën, nëse shkoje shumë vonë në dyqanin lokal të videokasetave dhe kopjet e para të filmit më të ri që sapo kishte kaluar nga kinema në televizor ishin marrë, duhej të prisje dy net për të provuar sërish, pasi të tjerët t’i kishin kthyer.
Përveç nxitimit për të marrë filmat më të rinj, dyqanet e videokasetave e bënin zgjedhjen e një filmi një proces shumë më fizik, social dhe të rastësishëm sesa lëvizja nëpër përmbajtjet e aplikacioneve të transmetimit, të drejtuara nga algoritmet. Dhe, sigurisht, gjithmonë ekzistonte rreziku të shihje kopertinën e frikshme të ndonjë filmi horror të viteve ’80, nëse përfundoje në seksionin e gabuar…
Albumi familjar
Nëse do të duhej të zgjidhnit një fushë që është ndryshuar më shumë nga ardhja e internetit, me shumë gjasa do të mendonit për diçka nga epoka e transmetimit online, si filmat, televizionin ose muzikën. Por ndikimi i internetit në fotografi është padyshim një nga ndryshimet më të mëdha dhe më afatgjata, pasi edhe vetë akti i bërjes së një fotografie është krejt ndryshe nga dikur.
Më parë, numri i fotove që mund të bënit kufizohej nga pozat e mbetura në filmin fotografik dhe duhej të prisnit rreth një javë për t’i zhvilluar, vetëm për të parë nëse kishin dalë mirë. Sot mund të bëni, modifikoni dhe ruani sa fotografi të dëshironi, përpara se t’i ndani me të gjithë botën, nëse dëshironi.
Kalimi i fotografisë në format digjital dhe shpërndarja e fotove online e ka kthyer albumin familjar me kapak të trashë në një relike të së kaluarës. Bashkë me të janë zhdukur edhe fotot e mjegullta, jashtë fokusi, me sy të kuq, me gishtin mbi objektiv ose të mbiekspozuara, të cilat dikur duhej t’i përfshije në album sepse ishin më të mirat që kishin dalë nga filmi.
Të mos dish çfarë po ndodh
Dëgjonit një këngë në radio ose në një film? Sot mund të kërkoni tekstin në Google ose të përdorni një aplikacion për ta identifikuar dhe, brenda pak sekondash, ta shkarkoni e ta shtoni në listën tuaj të këngëve. Në epokën para internetit, nëse prezantuesi i radios nuk e thoshte emrin e këngës pasi mbaronte, ose nuk e kishit kapur mirë titullin apo emrin e këngëtarit, kënga thuajse humbiste përgjithmonë.
Dhe kjo nuk ishte e vetmja mënyrë se si bota para internetit na mbante në errësirë dhe na detyronte të ishim më aktivë për të gjetur informacion. Donit të dinit orarin e hapjes, oraret e filmave në kinema, deri kur mund të porosisnit apo orarin e fundit të shërbimit? Sot mjafton një kërkim i shpejtë online ose një kontroll i llogarive të biznesit në rrjetet sociale. Vetëm disa vite më parë, duhej të gjeje të dhënat e biznesit në librin telefonik dhe t’i telefonoje drejtpërdrejt. Nëse ishin shumë të zënë për t’iu përgjigjur telefonit ose nuk përgjigjej askush, thjesht nuk mund ta dije me siguri.
