Problemet strukturore si shkallët e ulëta të pjesëmarrjes, mospërputhjet e aftësive apo aftësitë e pamjaftueshme të të papunëve në lidhje me nevojat e biznesit dhe programet e vjetruara në arsimin e lartë mbeten, migrimin e konsiderueshëm jashtë vendit dhe një hendek të madh gjinor,paraqesin pengesa për rritjen ekonomike
Progres i kufizuar regjistruar gjithashtu në nivelin e përgatitjes për zhvillimin e një ekonomie tregu funksionale. Maqedonia e Veriut ka bërë disa përparime dhe është e përgatitur në mënyrë të moderuar për t’u përballur me presionin konkurrues dhe forcat e tregut brenda BE-së. Rritja reale e PBB-së u përshpejtua në vitin 2025, e nxitur nga kërkesa e brendshme. Inflacioni është rikthyer, duke reflektuar presionet e çmimeve si të brendshme ashtu edhe ndërkombëtare.
Banka Qendrore mbajti një politikë monetare të kujdesshme dhe forcoi më tej kuadrin makroprudencial. Sektori bankar mbeti i qëndrueshëm mes rritjes së fortë të kredisë.
“Rritja reale e PBB-së u përshpejtua në vitin 2025, e nxitur nga kërkesa e brendshme. Inflacioni u rikthye, duke reflektuar presionet e çmimeve si të brendshme ashtu edhe ndërkombëtare. Deficiti fiskal në vitin 2025 u ngushtua në përputhje me planet, megjithëse përbërja e shpenzimeve u përkeqësua. Ekzekutimi i shpenzimeve kapitale vazhdon të vuajë për shkak të menaxhimit të dobët të investimeve publike. Përpjekjet për të formalizuar ekonominë informale janë ngadalësuar. Kjo ndër të tjerash theksohet në Progres Raportin e fundi të Komisionit Evropian për Maqedoninë. Sektori bankar mbetet i qëndrueshëm pavarësisht rritjes së fortë të zgjerimit të kreditimit. Situata e tregut të punës është përmirësuar pak dhe shkalla e papunësisë po ulet, por problemi i emigrimit dhe një hendeku i madh gjinor mbeten”, thuhet në raport.
Pra problemet strukturore, duke përfshirë shkallët e ulëta të pjesëmarrjes, mospërputhjet e aftësive apo aftësitë e pamjaftueshme të të papunëve në lidhje me nevojat e biznesit dhe programet e vjetruara në arsimin e lartë mbeten, migrimin e konsiderueshëm jashtë vendit dhe një hendek të madh gjinor, paraqesin pengesa për rritjen ekonomike.
Gjithashtu vlerësohet se rritja ekonomike në Maqedoni nxitet nga konsumi, jo nga produktiviteti, duke ngritur shqetësime në lidhje me qëndrueshmërinë e rritje. Pra ajo nxitet kryesisht nga kërkesa e brendshme, si nga familjet ashtu edhe nga shteti.
“Rritja ekonomike nxitet kryesisht nga konsumi, zgjerimi i kreditimit dhe kërkesa e mbështetur nga qeveria, dhe jo nga produktiviteti. Kjo ngre shqetësime në lidhje me qëndrueshmërinë e rritjes”, thuhet në raportin e Komisionit Evropian.
Komisioni Evropian këshillon forcimin e konsolidimit fiskal duke ulur shpenzimet buxhetore, gjë që, ndër të tjera, nënkupton kufizimin e rritjes së pensioneve dhe pagave në sektorin publik. Një tjetër vëzhgim serioz është se ekonomia gri dhe puna e paligjshme janë ndër pengesat afatgjata për të bërë biznes në Maqedoni, dhe plani për formalizimin e ekonomisë informale është vonuar.
“Konkurrenca shtrembërohet nga ekonomia e madhe informale, e cila, sipas disa vlerësimeve, përbën rreth 38% të PBB-së. Punësimi informal përbënte 14.5 për qind të punësimit total në tremujorin e dytë të vitit 2026, sipas Entit Shtetëror të Statistikave, një rritje prej 0.3 pikësh përqindjeje krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar”, thuhet në raport.
Edhe pse shkalla e papunësisë po ulet, problemet strukturore në tregun e punës të shkaktuara nga emigrimi në shkallë të gjerë, aftësitë e pamjaftueshme të të papunëve në lidhje me nevojat e biznesit dhe programet e vjetruara në arsimin e lartë mbeten ende. Komisioni Evropian vëren gjithashtu se duhen bërë investime të konsiderueshme në sistemet e transportit dhe energjisë së vendit.
Megjithatë, ka edhe përfundime pozitive, dhe ato janë se Maqedonia është e angazhuar në mënyrë aktive në zbatimin dhe realizimin e Planit të ri të Rritjes së Ballkanit Perëndimor, i cili bazohet në katër shtylla për integrimin gradual në BE: një treg i vetëm, integrim ekonomik rajonal, përshpejtim të reformave themelore dhe rritje të mbështetjes financiare.
Gjithashtu deficiti fiskal për vitin 2025 u ngushtua në përputhje me planet, megjithëse përbërja e shpenzimeve u përkeqësua. Ekzekutimi i shpenzimeve kapitale vazhdon të vuajë nga menaxhimi i dobët i investimeve publike.
Rekomandimet e Komisionit nga viti i kaluar u zbatuan vetëm pjesërisht dhe për këtë arsye mbeten kryesisht të vlefshme. Gjatë vitit të ardhshëm, Maqedonia e Veriut duhet në veçanti:të forcojë konsolidimin fiskal duke ulur shpenzimet tatimore dhe duke kufizuar rritjen e pagave dhe pensioneve në sektorin publik, si dhe duke siguruar pavarësinë e plotë të Këshillit Fiskal dhe duke përmirësuar aksesin e tij në të dhëna; përshpejtojë zbatimin e planit të veprimit për menaxhimin e investimeve publike dhe miratojë Ligjin për Partneritetin Publik-Privat,të miratojë dhe zbatojë një plan veprimi të rishikuar për formalizimin e ekonomisë informale.
Dixhitalizimi i ekonomisë ka përparuar dhe është bërë përparim në reformën e arsimit dhe trajnimit profesional.
Banka Kombëtare, nëpërmjet një njoftimi për shtyp, thotë se në Raportin e saj të Vendit për vitin 2026, Komisioni Evropian vlerëson sektorin bankar si të qëndrueshëm, me kapitalizim të fortë, cilësi të portofolit të kredisë dhe rentabilitet. Në të njëjtën kohë, vëren aktivitetet e Bankës Kombëtare për të forcuar stabilitetin financiar dhe përputhshmërinë me standardet evropiane.
Siç tregohet në njoftimin për shtyp, Raporti thekson se Banka Kombëtare mbetet e përkushtuar ndaj zbatimit të politikës monetare në kuadër të ruajtjes së stabilitetit të çmimeve, duke forcuar njëkohësisht instrumentet makroprudenciale apo të kujdesshme dhe kuadrin mbikëqyrës. Janë ndërmarrë aktivitete për të menaxhuar më mirë likuiditetin, për të përmirësuar instrumentet monetare dhe për të monitoruar rreziqet klimatike. Për të përmbushur rregulloret e BE-së, vendit i rekomandohet të forcojë pavarësinë financiare të Bankës Kombëtare.
