Nga Jay Silverstein/
Hulumtimet e reja kanë ringjallur interesin për mundësinë e ekzistencës së dhomave të fshehura pas mureve të dekoruara të varrit të Tutankhamunit në Egjipt. Disa studiues mendojnë se këto hapësira, nëse ekzistojnë, mund të kenë varrin e Nefertitit, njerkës dhe vjehrrës së Tutankhamunit. Nefertiti u bë e famshme falë bustit të saj të pikturuar, zbuluar në Tellel-Amarna në vitin 1912.
Hipoteza për dhoma të fshehura u propozua më shumë se një dekadë më parë nga arkeologu NicholasReeves. Ai ka vënë në dukje disa të dhëna që, sipas tij, mund të tregojnë se varrimi i Nefertitit ndodhet aty pranë, përfshirë hieroglife “të fshehura”, të pikturuara mbi murin verior të varrit të Tutankhamunit.
Një ekip studiuesish ka publikuar së fundmi një përmbledhje të kërkimeve arkeologjike dhe gjeofizike në dhomën e varrimit të Tutankhamunit, e njohur si KV62, përfshirë rezultatet e një studimi të kryer në vitet 2023-2024.
Studiuesi kryesor, Mamdouh Eldamaty, tha për revistën Nature se rezultatet sugjerojnë mundësinë e strukturave të fshehura pas varrit. Në muajt e ardhshëm mund të merret një vendim për të shpuar me shumë kujdes murin verior dhe për të futur kamera të vogla. Megjithatë, ekspertë të tjerë mbeten të kujdesshëm.
Dallimi midis dëshmive për hapësira të paeksploruara dhe dëshmive se ato përmbajnë varrin e Nefertitit është i madh. Problemi është të përcaktohet objektivisht se çfarë mbështesin dhe çfarë nuk mbështesin të dhënat, në vend që të mbështetemi te ajo që shpresojmë të zbulojmë.
Historia e kërkimit për varrin e Kleopatrës në Taposiris Magna tregon se sa lehtë spekulimet mund të paraqiten si fakte. Zbulimi i objekteve, varreve të plaçkitura apo edhe i një tuneli nëntokësor hidraulik është interpretuar shpesh si shenjë se varri i Kleopatrës ishte pranë zbulimit. Por ekzistenca e një ujësjellësi tipik për infrastrukturën urbane helenistike nuk është dëshmi për një varrim mbretëror.
Një qasje më e kujdesshme shihet te puna e arkeologes greke Calliope Papakosta në Aleksandri. Ajo ka gjetur prova që sugjerojnë se varri i Aleksandrit të Madh mund të jetë aty pranë. Ndër gjetjet më interesante ishte një statujë mermeri e një luftëtari të ri, e cila mund të paraqesë Aleksandrin. Stili i saj përputhet me shkollën e Lisipit, skulptorit të oborrit të Aleksandrit. Megjithatë, statuja u gjet në një shtresë mbushëse romake dhe ishte shkëputur nga vendndodhja e saj fillestare.
Varri i Tutankhamunit është jashtëzakonisht i vogël për një faraon. Reeves ka argumentuar se ai mund të jetë vetëm pjesa e jashtme e një kompleksi më të madh varrimi mbretëror të periudhës së Amarnës, rreth viteve 1350-1325 p.e.s. Madhësia e pazakontë e varrit pranohet gjerësisht dhe mendohet se ai mund të ketë qenë një varr i vogël privat, i përshtatur me nxitim për mbretin pas vdekjes së tij të hershme.
Dyshimi për ekzistencën e një dere të fshehur pas murit verior të dekoruar nxiti teorinë për një kompleks më të madh. Megjithatë, dëmtimi i murit për ta kontrolluar këtë mundësi nuk mund të merret në konsideratë. Për këtë arsye, studiuesit janë mbështetur te metodat gjeofizike.
Studimet me radar depërtues në tokë (GPR) përdorën fillimisht frekuenca relativisht të ulëta, të cilat depërtojnë më thellë në gurin gëlqeror, por kanë rezolucion më të dobët. Më vonë u përdorën edhe frekuenca më të larta, deri në 3 gigaherc. U shtuan gjithashtu matjet e mikrogravitetit, të cilat zbulojnë ndryshime shumë të vogla në fushën gravitacionale të Tokës, të shkaktuara nga ndryshimet e dendësisë nëntokësore.
Megjithatë, për të mbrojtur pikturat murale, antenat e radarit nuk mund të vendoseshin drejtpërdrejt mbi sipërfaqe. Kjo krijoi një hapësirë ajri që dobësoi sinjalin dhe e vështirësoi interpretimin. As GPR-ja, as mikrograviteti nuk kanë dhënë deri tani prova të pakundërshtueshme për një dhomë të madhe bosh pas murit.
Mbështetësit e teorisë sugjerojnë se korridoret mund të jenë mbushur qëllimisht me rrënoja, duke fshehur shenjat që do të tregonte një hapësirë boshe. Kjo është e mundur dhe meriton të hetohet më tej, por mbetet një interpretim, jo një fakt i provuar.
Hapi i ardhshëm mund të jetë hapja e një vrime të vogël në mur dhe futja e kamerave të imëta në një nga anomalitë e zbuluara. Kjo do ta zhvendoste diskutimin nga hamendësimet drejt vëzhgimit të drejtpërdrejtë.
Pavarësisht rezultatit, kërkimet e Eldamaty-t dhe kolegëve përfaqësojnë vlerësimin shkencor më të plotë deri tani për këtë çështje. Teoria e dhomave të fshehura mbetet një hipotezë intriguese, e testueshme dhe që meriton të hetohet. Por, të paktën tani për tani, ajo nuk është një zbulim. /The Conversation – Syri.net
