Gjatë mandatit të dytë presidencial të Donald Trumpit, marrëdhëniet mes Turqisë dhe Shteteve të Bashkuara kanë fituar një dimension më të gjerë rajonal. Siria, Gaza, Irani, lufta Rusi-Ukrainë dhe Iraku po trajtohen gjithnjë e më shumë brenda një kuadri të përbashkët diplomatik.
Synimi është të mbahen hapur kanalet e komunikimit, të mbështeten armëpushimet, të ruhet integriteti territorial i shteteve dhe të sigurohen rrugët tregtare e energjetike.
Siria dhe Iraku, siguria si kusht për zhvillimin
Në Siri, Ankaraja dhe Uashingtoni kanë mbështetur unitetin territorial të vendit dhe qeverinë e Ahmed Al-Sharaa. Në deklaratën e përbashkët të 20 majit 2025, të dyja palët shprehën angazhimin për një Siri të qëndrueshme, pa organizata terroriste dhe në paqe me fqinjët.
Takimi mes Recep Tayyip Erdogan dhe Donald Trump në janar 2026 përfshiu zbatimin e armëpushimit, procesin e integrimit në Siri dhe nismën për paqen në Gaza. I dërguari amerikan Tom Barrack mbështeti integrimin e strukturave të armatosura kurde në shtetin sirian, në vend të krijimit të një entiteti të veçantë.
Kjo qasje përputhet me qëndrimin turk, se të drejtat e kurdëve duhet të garantohen brenda një Sirie të bashkuar. Edhe Iraku po bëhet pjesë e këtij bashkëpunimi.
Për Turqinë, stabiliteti i vendit është njëkohësisht çështje sigurie dhe mundësi ekonomike, veçanërisht për projektin e Rrugës së Zhvillimit, që synon të lidhë Gjirin Persik me Turqinë dhe Evropën.
Në korrik, kompania shtetërore turke e naftës TPAO iu bashkua një konsorciumi me britaniken BP dhe amerikanen ConocoPhillips për zhvillimin e fushave naftëmbajtëse të Kirkukut.
Projekti ndërthur interesat energjetike të tri vendeve me përpjekjet për forcimin e autoritetit shtetëror dhe tërheqjen e investimeve. Paralelisht, Ankaraja dhe Bagdadi po bashkëpunojnë për eliminimin e strukturave të armatosura të lidhura me PKK-në.
Gaza, Irani dhe përpjekjet për të ndalur luftërat
Në Gaza, nisma amerikane për armëpushim në vjeshtën e vitit 2025 u mbështet edhe nga Turqia, Egjipti, Katari dhe aktorë të tjerë rajonalë. Deklarata e 13 tetorit 2025 shprehu angazhimin për përfundimin e luftës, garantimin e sigurisë dhe vendosjen e një paqeje të qëndrueshme.
Po ashtu, Turqia ka luajtur nj rolë diplomatik për të penguar zgjerimin e luftës me Iranin. Ankaraja mbajti kontakte me Uashingtonin dhe Teheranin, ndërsa zhvilloi bisedime me Pakistanin, Arabinë Saudite, Katarin dhe vende të tjera të rajonit.
Qasja e saj, synonte të shmangte përhapjen e konfliktit dhe të krijonte kushte për rifillimin e negociatave mes SHBA-së dhe Iranit.
Nga Kaukazi te Deti i Zi
Në Kaukazin e Jugut, Turqia ka mbështetur prej vitesh normalizimin e marrëdhënieve mes Azerbajxhanit dhe Armenisë. Më 8 gusht 2025, në Uashington u parafrazua marrëveshja e paqes mes dy vendeve dhe u nënshkrua një deklaratë e përbashkët.
Në këtë kuadër u diskutua edhe projekti TRIPP, që parashikon një lidhje tranziti mes Azerbajxhanit dhe Nahçivanit përmes territorit armen. Projekti mund të forcojë lidhjet tregtare mes Azisë dhe Evropës dhe të rrisë rëndësinë e Korridorit të Mesëm.
Në Detin e Zi, Turqia vazhdon të ndërthurë diplomacinë me nismat e sigurisë detare. Grupi kundër minave, i krijuar më 2024 me Rumaninë dhe Bullgarinë, synon të garantojë lundrimin e sigurt.
Ndërkohë, pas sulmeve ndaj anijeve tregtare me pronësi turke gjatë vitit 2026, Ankaraja e ka ngritur sërish sigurinë e transportit civil në nivel prioritar.
Deti i Kuq dhe bashkëpunimi energjetik
Bashkëpunimi shtrihet edhe në Detin e Kuq dhe Bririn e Afrikës, zona kyçe për tregtinë mes Evropës dhe Azisë. Deklarata e Ankarasë, e ndërmjetësuar nga Turqia mes Somalisë dhe Etiopisë, krijoi një bazë për zgjidhjen përmes negociatave të mosmarrëveshjeve mbi daljen në det dhe sovranitetin.
SHBA-ja e mirëpriti nismën dhe vlerësoi rolin turk, duke mbështetur bashkëpunimin e sigurisë dhe luftën kundër organizatës terroriste al-Shabaab.
Një tjetër fushë bashkëpunimi është energjia. Në vitin 2026, Agjencia Amerikane për Tregtinë dhe Zhvillimin ofroi mbështetje teknike për zhvillimin e infrastrukturës turke të reaktorëve të vegjël modularë bërthamorë.
Në tërësi, marrëdhëniet turko-amerikane po shtrihen përtej lidhjeve dypalëshe. Ndërthurja e ndikimit rajonal të Ankarasë me kapacitetet diplomatike dhe ekonomike të Uashingtonit mund të krijojë mundësi për menaxhimin e konflikteve, rindërtimin pas luftërave, sigurinë energjetike dhe zhvillimin e korridoreve tregtare.
Megjithatë, rezultati do të varet nga aftësia e të dyja palëve për t’i kthyer objektivat e përbashkëta në marrëveshje konkrete dhe të qëndrueshme.
