Efektet e ngrohjes globale na prekin të gjithëve njësoj, dhe kjo ndihet veçanërisht në bujqësi. Në BE këtë vit patëm një valë të nxehti, një thatësirë të madhe dhe zjarre në pyje. Do të thoni, po, e dimë këtë, është e rregullt këtu. Por për shumë nga vendet tona kjo ishte diçka e re. Zjarret në pyje në Belgjikë, në Alpet Austriake, kjo është diçka e re – tha eurodeputeti dhe raportuesi i përhershëm i Parlamentit Evropian për vendin, Tomas Vajc, në Sesionin e dytë të Komitetit të Përbashkët Parlamentar BE-Maqedoni e Veriut, mbi temën e mjedisit.
“Mund të flasim për kufizimin e emetimeve të dioksidit të karbonit, por tashmë e kemi tejkaluar atë 1.5 gradë Celsius, të cilin e nënshkruam në Paris. Ai tren është nisur. Nuk e kemi përmbushur atë prag dhe nuk do ta fitojmë më atë betejë. Dhe duhet të luftojmë për çdo të dhjetën e një shkalle të mosngrohjes dhe duhet të përshtatemi me realitetin e ri”, tha Vajc.
Ai vuri në dukje se në BE pothuajse 35,000 njerëz vdiqën për shkak të ndikimit të nxehtësisë.
“Në të kaluarën kishim vetëm një ditë mbi 40 gradë, këtë vit ishin gjashtë ditë. Situata po përshkallëzohet dhe politikanët duhet të jenë të vetëdijshëm, le të jemi të vetëdijshëm se duhet të përgatisim shoqëritë, qytetet, bujqësinë, trafikun. Dhe në Austri, e cila është mjaft e organizuar për sa i përket hekurudhave, trenat nuk qarkulluan sepse infrastruktura nuk ishte e përgatitur për 42 gradë. Fatkeqësisht, ky është realiteti që po na ndodh”, tha Vajc.
I bën thirrje shoqërisë që të përshtatet me atë që është tashmë e pashmangshme, dhe se nëse nuk përshtatemi, çmimi do të jetë i lartë.
“Mund të flasim për shumë gjëra rreth mjedisit: menaxhimin e ujërave të zeza, deponitë, ndotjen e ajrit, e cila, për fat të keq, është ende një temë e rëndësishme jo vetëm në Shkup dhe Tetovë, por edhe në të gjithë rajonin, jo vetëm në Maqedoninë e Veriut. Mund të flasim për minierat, ka shumë tema këtu. Shikoni zhvillimin e turizmit në Shqipëri dhe Mal të Zi. Unë jam nga të Gjelbrit, unë mbroj mjedisin në mënyrë që njerëzit të kenë natyrë të bukur, t’ua tregojnë atë fëmijëve të tyre, t’ua kalojnë brezave të ardhshëm, por këtu ka edhe një pjesë ekonomike”, tha ai.
Vajc tha se Maqedonia është plot me bukuri natyrore dhe tha se duhet të bëjmë reklamë për t’ia treguar ato botës.
“Nëse shohim se si Mali i Zi dhe Shqipëria zhvillojnë turizmin natyror, do të shihni se i keni të gjitha parakushtet. Maqedonia e Veriut është një nga vendet më të bukura që kam vizituar. Kam bërë ecje në Pelister, në Galiçicë, kam qenë në Mavrovë, në Sharr dhe ju përgëzoj që keni tre parqe kombëtare. Sa njerëz e dinë këtë? Reklamoni veten, tregojini botës se çfarë bukurish keni. Vendi juaj është plot me bukuri natyrore, gjë që përfaqëson edhe një mundësi ekonomike për të gjithë popullsinë, veçanërisht për popullsinë vendase”, tha Vajc.
Vajc foli edhe për minierat, duke vlerësuar se nevojiten lëndë të para, por se nuk duhet humbur më shumë sesa fitohet, duke theksuar se ekzistojnë metoda moderne të minierave që janë më miqësore me mjedisin, por më të shtrenjta.
Deputetja e VMRO-DPMNE-së, Dragana Arsova, foli për progresin në legjislacionin mjedisor të vendit.
“Në periudhën e kaluar, është bërë përparim në harmonizimin e legjislacionit me atë evropian në menaxhimin e klimës, monitorimin, mbrojtjen e natyrës, por edhe në forcimin e kapaciteteve institucionale. Është veçanërisht e rëndësishme që kemi krijuar një sektor të veçantë për veprimin klimatik dhe ky është një tregues i qartë se politika klimatike po fiton rëndësi gjithnjë e më të madhe institucionale. Forcimi i mëtejshëm i kapaciteteve teknike dhe inspektuese, veçanërisht në nivel lokal, mbetet prioriteti ynë”, tha ajo.
Ajo theksoi se Ligji i ri për Mbikëqyrjen e inspektimit, i cili hyri në fuqi në janar 2026, është një zhvillim tjetër pozitiv, i cili ka forcuar më tej kontrollin në terren, me 1,772 inspektime të kryera vetëm në vitin 2025, me 530 parregullsi të identifikuara.
Ai theksoi se në fushën e cilësisë së ajrit, kemi edhe një hap konkret përpara, me të cilin në korrik 2026, rrjeti kombëtar i monitorimit u zgjerua me një stacion të ri automatik matës në Shtip, duke e çuar numrin e përgjithshëm të stacioneve në 23.
“Inventarët dhe parashikimet e përditësuara të emetimeve për vitet 2025 dhe 2030 janë përgatitur dhe dorëzuar në Agjencinë Evropiane të Mjedisit dhe Komisionin Ekonomik të KB-së për Evropën. Kjo tregon se politikat tona bazohen gjithnjë e më shumë në të dhëna, tregues të matshëm, gjë që është veçanërisht e rëndësishme në procesin e harmonizimit me standardet evropiane.
Arsova tha se kemi bërë përparim të konsiderueshëm edhe në fushën e menaxhimit të mbeturinave, e cila vazhdon vendosjen e modelit evropian përmes sistemeve për përgjegjësi të zgjeruar të prodhuesit, përzgjedhje dhe riciklim më të mirë, si dhe përmes investimeve në infrastrukturën rajonale.
“Me mbështetje të konsiderueshme financiare nga BE-ja dhe partnerët tanë ndërkombëtarë, po zbatohen aktivitete për ndarjen, riciklimin dhe kompostimin, si dhe për mbylljen e deponive të papërshtatshme dhe mbeturinave të egra. Kjo është një fushë në të cilën duam të vazhdojmë edhe më fort, me një fokus më të madh në parandalimin e mbeturinave, reciklimin, përmirësimin e të dhënave dhe mbikëqyrjen më efikase. Një hap veçanërisht i rëndësishëm është përgatitja e Ligjit të ri të natyrës, i cili parashikon transpozimin e plotë të direktivave evropiane mbi zogjtë dhe habitatet”, theksoi ajo.
Arsova tha edhe se paralelisht krijohen edhe parakushte për rrjetin e ardhshëm Natura 2000, me ç’ka janë identifikuar 24 zona potenciale që mbulojnë rreth 12 përqind të territorit të vendit, dhe kjo, tha ajo, është një përmbushje e detyrimeve evropiane, por edhe një investim në mbrojtjen e pasurisë sonë natyrore dhe në zhvillimin e qëndrueshëm të vendit.
