Peizazhi politik në Gjermani po pëson ndryshime të ndjeshme, me rezultatet e zgjedhjeve të fundit që tregojnë rritjen e mbështetjes për Alternativën për Gjermaninë (AfD) dhe dobësimin e partive tradicionale, veçanërisht të CDU-së së kancelarit Friedrich Merz.
Në zgjedhjet e 20 shtatorit në Mecklenburg-Pomerania Perëndimore, AfD doli e para me rreth 37% të votave, përballë rreth 35.5% të Social Demokratëve. CDU-ja e Merz mori rreth 5.5%, rezultat që, nëse konfirmohet përfundimisht, do të përbënte performancën e saj më të dobët në një zgjedhje landesh që prej vitit 1949.
Në Berlin, rezultati ishte ndryshe. E Majta doli forcë e parë me rreth 24.5%, ndërsa CDU mori rreth 20%. AfD u ngjit në gati 16%, nga 9.1% që kishte marrë në zgjedhjet e mëparshme.
Këto rezultate erdhën vetëm dy javë pas zgjedhjeve në Saksoni-Anhalt, ku AfD siguroi 43.8% të votave, ndërsa CDU-ja mori 17.2%. AfD fitoi 39 nga 83 mandatet dhe iu afrua shumicës absolute.
Vetë kancelari Merz e përshkroi rezultatin e zgjedhjeve në Mecklenburg-Pomerania Perëndimore si një “katastrofë”, por deklaroi se nuk do të tërhiqej nga detyra apo nga axhenda e reformave. Tetë kryeministra landesh të CDU-së kanë shprehur publikisht mbështetjen për të.
Rritja e AfD-së nuk lidhet vetëm me çështjen e emigracionit. Kostoja e jetesës, çmimet e energjisë dhe karburanteve, pasiguria në tregun e punës dhe vështirësitë e industrisë gjermane janë ndër shqetësimet që kanë dominuar debatin politik.
Instituti ekonomik gjerman IW ka rishikuar në rritje parashikimin për rritjen ekonomike në vitin 2026, në rreth 1.2%. Megjithatë, instituti ka paralajmëruar për kostot e larta të energjisë, investimet private të kufizuara, humbjet e vendeve të punës dhe inflacionin mbi 2.5%, faktorë që ndikojnë në fuqinë blerëse të familjeve.
Një nga sektorët më të prekur është industria e automobilave. Volkswagen po zbaton një proces të gjerë ristrukturimi, ndërsa Bosch ka planifikuar deri në 13 mijë shkurtime vendesh pune në divizionin e automobilave. Edhe Porsche, Mercedes-Benz dhe BMW po përballen me kostot e larta të prodhimit, konkurrencën nga Kina dhe transformimin teknologjik të industrisë.
Në ish-Gjermaninë Lindore, këto probleme marrin një dimension të veçantë. Pavarësisht ngushtimit të hendekut në paga dhe punësim që prej ribashkimit të vendit, pasuria mesatare neto e familjeve në Lindje mbetet rreth gjysma e asaj në Gjermaninë Perëndimore.
Një element tjetër i rëndësishëm në rritjen e profilit të AfD-së është mbështetja publike e Elon Musk.
Në dhjetor 2024, Musk deklaroi në platformën X se “vetëm AfD mund ta shpëtojë Gjermaninë”. Në janar 2025, ai zhvilloi një bisedë të drejtpërdrejtë në X me lideren e AfD-së, Alice Weidel, dhe u bëri thirrje gjermanëve të mbështesnin partinë. Më vonë ai u shfaq përmes një videoje në një tubim të AfD-së në Halle.
Pas rezultatit të AfD-së në Saksoni-Anhalt më 6 shtator, Musk iu përgjigj një postimi të Weidel me shprehjen gjermane “Gut gemacht!”, që do të thotë “Bravo”.
Kandidati i AfD-së, Ulrich Sigmund, e falënderoi publikisht Musk për mbështetjen dhe foli për mundësinë e një bashkëpunimi të ardhshëm, veçanërisht në drejtim të krijimit të kushteve më të favorshme për investimet private në Gjermani.
Mbështetja e Musk merr një rëndësi të veçantë edhe për shkak të rolit të tij në industrinë automobilistike. Tesla ka fabrikën e saj të prodhimit në Grünheide, pranë Berlinit, dhe kompania ka planifikuar zgjerimin e aktivitetit dhe rritjen e prodhimit në Gjermani.
Megjithatë, nuk ka të dhëna që të përcaktojnë se sa votues janë ndikuar drejtpërdrejt nga mbështetja e Musk për AfD-në. Po ashtu, nuk është bërë publik ndonjë donacion financiar i dokumentuar prej tij për partinë.
Rezultatet e fundit tregojnë se AfD nuk mund të shihet më vetëm si një forcë politike e përqendruar në Gjermaninë Lindore. Partia ka zgjeruar bazën e saj elektorale dhe, sipas të dhënave të cituara nga Reuters para zgjedhjeve të 20 shtatorit, në sondazhet kombëtare renditej mes 27% dhe 29%, përballë 18%-20% për CDU-në.
Megjithatë, AfD mbetet jashtë bashkëpunimit me partitë kryesore gjermane. Qëndrimet e saj për emigracionin, marrëdhëniet me Rusinë, Bashkimin Evropian dhe euron kanë qenë ndër arsyet e deklaruara nga partitë e tjera për refuzimin e bashkëpunimit politik me të.
Rezultati i Berlinit tregon gjithashtu se zhvendosja e votës nuk po ndodh vetëm në drejtim të së djathtës. E Majta doli forcë e parë në kryeqytet, ku çështja e strehimit dhe rritja e qirave kanë qenë ndër temat kryesore të fushatës.
Për kancelarin Friedrich Merz, rezultatet e fundit shtojnë presionin mbi qeverinë në një moment kur Gjermania po përballet me sfida ekonomike, vështirësi në industrinë e automobilave, debatet mbi emigracionin dhe pasigurinë energjetike.
Ndërsa AfD po konsolidon një bazë më të gjerë elektorale, mbetet e hapur çështja se si kjo mbështetje do të përkthehet në sistemin politik gjerman, për sa kohë partitë e tjera vazhdojnë të përjashtojnë bashkëpunimin me të.
