SHBA-ja dhe Danimarka kanë njoftuar një marrëveshje për sigurinë e Grenlandës, duke zgjidhur një mosmarrëveshje diplomatike të shkaktuar nga kërcënimet e Presidentit Donald Trump për ta marrë territorin me forcë.
Trump tha se marrëveshja do t’i jepte SHBA-së “kontroll të përhershëm mbi sigurinë dhe të gjitha nevojat e tjera”.
Kryeministrja e Danimarkës tha se marrëveshja “forcon sigurinë në Arktik dhe në zonën e Atlantikut të Veriut”, por nuk dha detaje mbi pikat specifike që Trump përmendi në një postim në rrjetet sociale.
Marrëveshja vjen pas muajsh kërcënimesh nga Trump për ta “marrë” Grenlandën, duke përmendur shqetësimet për sigurinë kombëtare, pozicionin e saj strategjik për mbrojtjen dhe pasuritë e saj minerare.
Në një postim në Truth Social, Trump tha se marrëveshja nuk do t’i kushtojë SHBA-së “asgjë” dhe do t’i japë asaj mundësinë “të bëjë atë që është e nevojshme” për të “siguruar dhe mbrojtur sigurinë e Grenlandës”.
Ai tha se marrëveshja përfshin një rregull sipas të cilit asnjë kundërshtar i SHBA-së nuk mund të mbajë prani ushtarake në Grenlandë ose të bëjë “investime të ndjeshme në Grenlandë” pa miratimin e shprehur me shkrim nga SHBA-ja.
Kryeministrja daneze Mette Frederiksen konfirmoi se marrëveshja do të nënshkruhet në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara javën e ardhshme.
Ajo tha se marrëveshja “forcon sigurinë tonë të përbashkët në Arktik dhe në zonën e Atlantikut të Veriut”, ndërsa njëkohësisht “njeh sovranitetin dhe integritetin territorial të Mbretërisë [së Danimarkës] dhe të drejtën e popullit të Grenlandës për vetëvendosje”.
Ajo shtoi se marrëveshja ende duhet të miratohet nga ligjvënësit dhe “do të duhet të kalojë procedurat e nevojshme parlamentare për të hyrë në fuqi”.
Kryetari i Qeverisë së Grenlandës, Jens-Frederik Nielsen, tha në një deklaratë se ishte “e kënaqshme që jemi pranë arritjes së një marrëveshjeje që garanton dhe forcon sigurinë” e Grenlandës, Danimarkës dhe SHBA-së.
“Marrëveshja njeh interesat e Grenlandës dhe vendin tonë në bashkëpunimin ndërkombëtar. Ajo është në të mirën e të gjithëve,” tha ai.
Trump kishte tentuar për muaj të tërë të blinte ose aneksonte territorin danez të pasur me minerale, duke argumentuar se ai është i cenueshëm ndaj kundërshtarëve, përfshirë Rusinë dhe Kinën. Ai madje kishte kërcënuar me veprime ushtarake në Grenlandë, duke shkaktuar reagime të forta nga danezët dhe vendet e tjera të NATO-s.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, e quajti marrëveshjen “historike” dhe “një fitore të madhe për Shtetet e Bashkuara dhe popullin amerikan”.
“Kjo marrëveshje i adreson në mënyrë të përhershme dhe të plotë shqetësimet tona për sigurinë kombëtare në Grenlandë,” tha ai në një deklaratë.
Teksti i marrëveshjes nuk është publikuar ende.
