Uji teknik nuk do të thotë ujë i pijshëm: Çfarë do të rrjedhë në të vërtetë nga rubinetet në Gostivar dhe pse institucionet ende heshtin, ndërsa Kryeministri flet?
Njoftimi i Kryeministrit se uji teknik do të lirohet përmes rrjetit të ujësjellësit në Gostivar sot ka ngritur më shumë pyetje sesa ka dhënë përgjigje. Çfarë do të thotë saktësisht “ujë teknik”, për çfarë mund të përdoret dhe pse institucionet shëndetësore ende nuk kanë një deklaratë zyrtare?
Pas një krize shumëditore shëndetësore të shkaktuar nga uji i pijshëm i ndotur, qytetarët e Gostivarit mezi presin normalizimin e furnizimit me ujë. Por njoftimi se “uji teknik” do të lirohet në sistem nuk do të thotë se uji është i sigurt për t’u pirë përsëri.
Përkundrazi, situata të tilla kërkojnë informacion të saktë nga institucionet shëndetësore, sepse çdo paqartësi mund të shkaktojë konfuzion tek qytetarët.
Çfarë do të thotë “ujë teknik”?
Në praktikën e shëndetit publik, uji teknik është uji që është liruar në sistemin e furnizimit me ujë për të mundësuar funksionimin e tij normal, por që ende nuk është certifikuar si ujë që përmbush të gjitha kërkesat për ujë të pijshëm.
Kjo zakonisht do të thotë që uji i është nënshtruar një procesi dezinfektimi, më shpesh me klorinim, dhe mund të jetë i përshtatshëm për nevoja të caktuara sanitare dhe higjienike. Megjithatë, derisa institucionet kompetente shëndetësore të konfirmojnë se ai përmbush standardet mikrobiologjike dhe kimike, nuk duhet të konsiderohet ujë i pijshëm.
Nëse është me të vërtetë ujë teknik në këtë kuptim, zakonisht mund të përdoret për:
shkarkim të tualeteve;
pastrim të shtëpisë;
larje rrobash;
nevoja të tjera teknike dhe sanitare, në përputhje me udhëzimet e autoriteteve shëndetësore.
Megjithatë, derisa të ketë certifikim zyrtar nga institucionet kompetente, ai nuk duhet të përdoret për pirje, përgatitjen e ushqimit, larjen e frutave dhe perimeve, ose për qëllime të tjera që lidhen me ushqyerjen.
Çështja nëse uji është i sigurt për larje ose larje enësh duhet të njoftohet në mënyrë të qartë nga autoritetet shëndetësore, pasi kjo varet nga rezultatet e analizave dhe vlerësimi i rrezikut.
Pse institucionet ende nuk po japin dritën jeshile?
Njoftimi i Kryeministrit se uji teknik do të lirohet nuk zëvendëson procedurën ligjore të zbatuar nga institucionet shëndetësore.
Në situata të tilla, fjala e fundit u jepet qendrave dhe instituteve të shëndetit publik bazuar në analizat laboratorike.
Pas dezinfektimit të sistemit të furnizimit me ujë, nuk mjafton thjesht të matet sasia e klorit në një vend.
Është e nevojshme të merren mostra nga pika të shumta matjeje në të gjithë rrjetin e furnizimit me ujë për të përcaktuar nëse:
përqendrimi i klorit rezidual është i qëndrueshëm;
dezinfektimi ka arritur në të gjitha pjesët e sistemit;
nuk ka ndotje të përsëritur bakteriologjike;
parametrat mikrobiologjikë përmbushin standardet ligjore.
Kjo është arsyeja pse analizat pasuese zakonisht kryhen në një interval të caktuar kohor përpara se autoritetet shëndetësore të lëshojnë një rekomandim zyrtar që uji mund të përdoret përsëri për t’u pirë.
Pse nuk duhet të ketë nxitim?
Shpallja e parakohshme e ujit si i sigurt, pa konfirmim laboratorik, do të përbënte një rrezik serioz shëndetësor dhe ligjor.
Nëse bakteret mbeten në sistem ose ndodh rikontaminim, pasojat mund të ndihen përsëri nga mijëra qytetarë.
Kjo është arsyeja pse praktika e mirë kërkon që institucionet shëndetësore, jo zyrtarët politikë, të japin vlerësimin përfundimtar kur uji plotëson të gjitha kushtet për përdorim.
Qytetarët kanë të drejtë për udhëzime të qarta
Pas krizës që çoi në mijëra raste, banorët e Gostivarit kanë të drejtë për informacion të qartë.
Nuk mjafton të thuhet vetëm se do të ketë “ujë teknik”.
Institucionet duhet të përgjigjen saktësisht:
nëse uji mund të përdoret për larje;
nëse është i sigurt për larjen e enëve;
nëse mund të përdoret për larjen e rrobave;
nëse lejohet larja e frutave dhe perimeve;
dhe, më e rëndësishmja, kur do të shpallet zyrtarisht i sigurt për t’u pirë.
Në krizat shëndetësore, komunikimi i saktë dhe në kohë nuk është vetëm një detyrim administrativ. Është një nga masat më të rëndësishme për mbrojtjen e shëndetit publik.
