Vezët janë prej kohësh pjesë e debatit për ushqimin e shëndetshëm. Dikur fajësoheshin për kolesterolin, ndërsa sot shumica e studimeve tregojnë se, për njerëzit e shëndetshëm, konsumimi i moderuar i tyre mund të sjellë më shumë përfitime sesa rreziqe. Sipas Harvard T.H. Chan School of Public Health dhe American Heart Association, një vezë në ditë mund të jetë pjesë e një diete të ekuilibruar për shumicën e të rriturve. Megjithatë, personat me sëmundje kardiovaskulare, diabet ose kolesterol të lartë duhet të këshillohen me mjekun për sasinë e përshtatshme.
Ndihmojnë në ruajtjen e masës muskulore
Vezët janë një burim i shkëlqyer i proteinave me cilësi të lartë, pasi përmbajnë të nëntë aminoacidet thelbësore që i duhen organizmit. Ato furnizojnë gjithashtu trupin me kolinë, selen dhe vitamina të grupit B, lëndë ushqyese që mbështesin funksionin e muskujve dhe rikuperimin pas aktivitetit fizik. Kur kombinohen me ushtrime force, proteinat e vezëve mund të ndihmojnë në ruajtjen dhe zhvillimin e masës muskulore.
Mund të mbrojnë qelizat nga dëmtimi
Vezët përmbajnë antioksidantë si luteina dhe zeaksantina, të cilët ndihmojnë në luftimin e stresit oksidativ dhe mbrojnë qelizat nga dëmtimi i radikaleve të lira. Një dietë e pasur me antioksidantë lidhet me një rrezik më të ulët për disa sëmundje kronike, megjithëse vezët janë vetëm një pjesë e një regjimi të shëndetshëm ushqimor.
Mund të ndihmojnë në uljen e inflamacionit
Shumë nga lëndët ushqyese me efekt anti-inflamator gjenden te e verdha e vezës. Për këtë arsye, konsumimi i vezës së plotë ofron më shumë përfitime sesa vetëm e bardha, e cila përmban kryesisht proteina.
Ju mbajnë të ngopur për më gjatë
Falë përmbajtjes së lartë të proteinave dhe numrit relativisht të ulët të kalorive, vezët mund të ndihmojnë në kontrollin e oreksit. Studime kanë treguar se njerëzit që konsumojnë vezë në mëngjes ndihen të ngopur për më gjatë dhe priren të hanë më pak gjatë pjesës tjetër të ditës.
Çfarë ndodh me zemrën?
Lidhja mes vezëve dhe shëndetit të zemrës ka qenë objekt studimesh për vite me radhë. Disa kërkime sugjerojnë se konsumimi i rreth një veze në ditë nuk rrit rrezikun për sëmundje kardiovaskulare te personat e shëndetshëm, madje mund të lidhet me një rrezik më të ulët për goditje në tru. Megjithatë, efektet mund të ndryshojnë te personat që kanë probleme ekzistuese me zemrën ose metabolizmin.
A rrisin vezët kolesterolin?
Një vezë e madhe përmban rreth 207 mg kolesterol, kryesisht në të verdhën. Megjithatë, sipas studimeve të fundit, kolesteroli që merret nga ushqimi nuk ndikon në të njëjtën mënyrë te të gjithë njerëzit. Për shumicën e individëve të shëndetshëm, vezët nuk shkaktojnë rritje të ndjeshme të kolesterolit në gjak dhe mund të kontribuojnë edhe në rritjen e HDL-së, të njohur si “kolesteroli i mirë”.
Çfarë përmban një vezë e madhe?
- 74 kalori
- 6 gram proteina
- 5 gram yndyrë
- 207 mg kolesterol
- 169 mg kolinë
- Vitaminë A
- Vitaminë D
Ndërsa e bardha e vezës siguron rreth 4 gram proteina dhe nuk përmban kolesterol.
Kush duhet të tregojë kujdes?
Ekspertët rekomandojnë që personat me:
- kolesterol të lartë,
- sëmundje të zemrës,
- diabet,
- obezitet,
- ose histori familjare të sëmundjeve kardiovaskulare,
të konsultohen me mjekun ose dietologun për sasinë e përshtatshme të vezëve në dietën e tyre.
Sa vezë mund të konsumoni?
Për shumicën e të rriturve të shëndetshëm, 1-2 vezë në ditë konsiderohen të sigurta si pjesë e një diete të balancuar. Po aq e rëndësishme është edhe mënyra e gatimit. Ekspertët rekomandojnë vezë të ziera, të poçuara ose të gatuara me pak vaj ulliri, duke shmangur sasitë e mëdha të gjalpit, proshutës dhe yndyrave të ngopura.
