Agjencitë amerikane të inteligjencës vlerësojnë se Irani mbetet vite larg zhvillimit të një rakete balistike ndërkontinentale (ICBM) funksionale, pavarësisht retorikës së ashpër dhe tensioneve në rritje mes Uashingtonit dhe Teheranit.
Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Anna Kelly, deklaroi se Donald Trump “ka absolutisht të drejtë të theksojë kërcënimin serioz që paraqet Irani”, duke iu referuar mundësisë së zhvillimit të raketave me rreze të gjatë veprimi. Megjithatë, sipas një prej burimeve, edhe nëse vende si Kina apo Koreja e Veriut do të ofronin mbështetje teknologjike, Teheranit do t’i duheshin të paktën tetë vjet për të ndërtuar një sistem vërtet funksional në nivel ICBM.
Sipas raportimit të The New York Times, komuniteti i inteligjencës amerikane vlerëson se Irani ka të ngjarë të jetë ende vite larg përvetësimit të një kapaciteti për të goditur territorin kontinental të SHBA-së.
Bisedime pa përparim në Gjenevë
Deklaratat e Trump erdhën ndërsa përfaqësues të SHBA-së dhe Iranit zhvilluan negociata në Gjenevë mbi programin bërthamor iranian, pa ndonjë përparim të dukshëm. Presidenti amerikan përmendi mbështetjen e Teheranit për grupe të armatosura, programet raketore dhe bërthamore, si dhe shtypjen e protestave, duke i cilësuar si kërcënim për rajonin dhe SHBA-në.
Ndërkohë, Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, ka mbajtur një qëndrim më të kujdesshëm, duke deklaruar se Irani është “në një rrugë që një ditë mund ta lejojë të zhvillojë armë për të arritur Shtetet e Bashkuara kontinentale”.
Teherani mohon synimet për armë bërthamore. Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, deklaroi në një intervistë për India Today TV se vendi nuk po zhvillon raketa me rreze të gjatë veprimi. “Ne e kemi kufizuar qëllimisht rrezen e tyre nën 2,000 kilometra. Raketat tona ekzistojnë për mbrojtje dhe parandalim”, tha ai.
Programi bërthamor dhe kapacitetet raketore
Komuniteti amerikan i inteligjencës dhe International Atomic Energy Agency kanë deklaruar se Irani e ndaloi programin e tij të armëve bërthamore në vitin 2003. Megjithatë, sipas IAEA-s, Teherani ka vazhduar pasurimin e uraniumit vitet e fundit, madje në nivele afër atyre të nevojshme për armë.
Irani zotëron aktualisht forcën më të madhe të raketave balistike në Lindjen e Mesme, me kapacitet për të goditur Izraelin, bazat amerikane në rajon dhe pjesë të Evropës. Vendi ka zhvilluar gjithashtu mjete lëshimi hapësinore, të cilat, sipas ekspertëve, teorikisht mund të përshtaten për përdorim si ICBM.
Eksperti bërthamor David Albright, ish-inspektor i OKB-së dhe drejtues i Institutit për Shkencë dhe Siguri Ndërkombëtare, theksoi se Irani është ende larg zhvillimit të një mjeti rihyrës të aftë për të mbrojtur një kokë bërthamore gjatë rikthimit në atmosferë – një komponent kyç për një ICBM funksionale.
Në të njëjtën kohë, ekspertët kanë vënë në dukje se sulmet ajrore izraelite gjatë vitit të kaluar dhe në 2024 shkaktuan dëme të konsiderueshme në objektet iraniane të prodhimit të raketave me lëndë djegëse të lëngshme dhe të ngurta.
Ndërsa retorika politike intensifikohet dhe prania ushtarake në rajon rritet, vlerësimet e inteligjencës sugjerojnë se, të paktën për momentin, kërcënimi i një ICBM-je iraniane mbetet një perspektivë afatgjatë dhe jo e menjëhershme.
