Grupi mercenar rus Wagner njoftoi se po tërhiqet nga Mali, pas më shumë se tre vitesh e gjysmë angazhimi në luftën kundër ekstremistëve islamikë dhe kryengritësve në vendin e Afrikës Perëndimore. Megjithatë, ky njoftim nuk do të thotë se ky është fundi i pranisë mercenare ruse, pasi Korpusi Afrikan, një forcë paraushtarake e kontrolluar nga shteti rus, ka konfirmuar se kontingjenti rus do të mbetet.
Nëpërmjet kanalit të tyre në Telegram, Wagner deklaroi: “Misioni u krye. Kompania Private Ushtarake Wagner kthehet në shtëpi.”
Grupi pretendoi se kishte vënë të gjitha kryeqytetet rajonale nën kontrollin e ushtrisë maliane, kishte dëbuar militantët e armatosur dhe kishte vrarë komandantët e tyre.
Rindërtimi i pranisë ruse pas vdekjes së Prigozhinit
Mali, së bashku me fqinjët Burkina Faso dhe Niger, ka luftuar për më shumë se një dekadë një kryengritje të zhvilluar nga grupe të armatosura, përfshirë ato të lidhura me Al-Kaidën dhe Shtetin Islamik. Ndërsa ndikimi perëndimor në rajon është zbehur, Rusia ka synuar të plotësojë boshllëkun duke ofruar ndihmë.
Fillimisht, Moska zgjeroi bashkëpunimin ushtarak duke përdorur Grupin Wagner. Por pas vdekjes së udhëheqësit të grupit, Yevgeny Prigozhin, në një aksident ajror në vitin 2023 – pas një rebelimi të shkurtër të armatosur që sfidoi Presidentin Vladimir Putin – Moska ka zhvilluar Korpusin Afrikan si një forcë rivale ndaj Wagner, nën komandën e drejtpërdrejtë të ministrisë ruse të mbrojtjes.
Një tranzicion apo riorganizim?
Aktualisht, rreth 2,000 mercenarë rusë besohet të jenë në Mali, sipas zyrtarëve amerikanë. Nuk është e qartë se sa prej tyre i përkasin Wagner dhe sa Korpusit Afrikan. Beverly Ochieng, një analiste sigurie, shpjegon se ministria ruse e mbrojtjes ka negociuar me Malin për të sjellë më shumë luftëtarë të Korpusit të Afrikan dhe për të integruar mercenarët e Wagner në këtë forcë të kontrolluar nga shteti.
“Që nga vdekja e Prigozhinit, Rusia ka pasur të gjithë këtë plan për ta bërë Grupin Wagner të bjerë nën komandën e Ministrisë së Mbrojtjes. Një nga hapat që ata ndërmorën ishte riorganizimi ose futja e Korpusit Afrikan, që është mënyra se si paraushtarakët rusë do të ruanin praninë në zonat ku grupi Wagner ka vepruar,” tha Ochieng.
Dështimet dhe akuzat për vrasje
Wagner ka qenë i pranishëm në Mali që nga fundi i vitit 2021, pas një grushti shteti ushtarak, duke zëvendësuar trupat franceze dhe paqeruajtësit ndërkombëtarë në luftën kundër militantëve. Megjithatë, ushtria maliane dhe mercenarët rusë kanë hasur vështirësi në frenimin e dhunës dhe janë akuzuar për shënjestrimin e civilëve.
Muajin e kaluar, ekspertët e Kombeve të Bashkuara i kërkuan autoriteteve maliane të hetojnë raportet për ekzekutime të dyshuara në mënyrë të përmbledhur dhe zhdukje me forcë nga mercenarët e Wagner dhe ushtria. Në Dhjetor, Human Rights Watch akuzoi forcat e armatosura të Malit dhe Grupin Wagner për vrasjen e qëllimshme të të paktën 32 civilëve gjatë një periudhe 8-mujore.
Njoftimi për tërheqjen e Wagner vjen pas humbjeve të mëdha që ushtria maliane dhe mercenarët rusë pësuan nga sulmet e grupit të lidhur me Al-Kaidën, JNIM, në javët e fundit. Rida Lyammouri, një eksperte e Sahelit, sugjeron se këto humbje mund të kenë shkaktuar fundin e mundshëm të misionit të Wagner.
Një qasje e re ruse?
Zëvendësimi i Wagner me trupat e Korpusit Afrikan ka të ngjarë të zhvendosë fokusin e Rusisë në Mali nga luftimet direkte drejt trajnimit, sigurimit të pajisjeve dhe kryerjes së shërbimeve mbrojtëse, sipas Ulf Laessing, kreu i programit Sahel në Fondacionin Konrad Adenauer. “African Corps ka një ndikim më të lehtë dhe përqendrohet më shumë në trajnim… Ata luftojnë më pak se mercenarët Wagner të tipit Rambo,” tha Laessing.
Mbetet për t’u parë se si ky ndryshim në strategjinë ruse do të ndikojë në situatën e sigurisë në Mali dhe në stabilitetin e rajonit më gjerë.
