Franca po përballet me një krizë të rëndë sociale dhe politike pas trazirave të së shtunës, më 17 tetor, të cilat u shoqëruan me plaçkitje, zjarrvënie dhe përleshje me forcat e sigurisë në disa qytete të vendit.
Sipas të dhënave të Ministrisë së Brendshme franceze, 2,397 persona u arrestuan, ndërsa 997 efektivë të policisë dhe xhandarmërisë mbetën të plagosur, shtatë prej tyre në gjendje të rëndë.
Protestat, ku morën pjesë qindra mijëra qytetarë, u zhvilluan në Paris, Marsejë, Lion, Bordo dhe Limoges, ku u raportuan dëmtime të pronës publike, djegie automjetesh dhe plaçkitje të dyqaneve. Dhuna preku edhe institucionet shtetërore, ndërsa në disa qytete ndërtesat komunale u vunë në shënjestër të protestuesve.
Situata më e rëndë u regjistrua në Limoges, ku bashkia historike u përfshi nga flakët pas një sulmi nga persona të maskuar. Në Marsejë dhe Lil u sulmuan ndërtesa komunale, ndërsa në Bordo u vandalizua rezidenca e prefektit të Girondës.
Në Paris, grupe protestuesish lëvizën në zona të ndryshme të kryeqytetit, duke shkaktuar dëme dhe duke plaçkitur biznese. Disa prej tyre arritën t’i afroheshin zonës së Pallatit Elize, duke ngritur pikëpyetje mbi masat e sigurisë dhe reagimin e autoriteteve.
Një ditë pas trazirave, qeveria franceze u përball me kritika të shumta për mënyrën se si u përgatit dhe u menaxhua situata. Ministri i Brendshëm, Laurent Nunez, është vënë nën presion nga opozita dhe kryetarët e bashkive të prekura nga dhuna.
Kandidatja presidenciale e të Gjelbërve, Marine Tondelier, kërkoi dorëheqjen e ministrit, duke e akuzuar se kishte nënvlerësuar përmasat e krizës. Kritika ndaj qeverisë erdhën edhe nga deputetë të partisë Franca e Pabindur dhe drejtues të Tubimit Kombëtar, ndërsa ish-presidenti François Hollande deklaroi se shteti kishte dështuar të garantonte rendin publik në të gjithë vendin.
Nga ana e tij, Nunez hodhi poshtë akuzat për mungesë planifikimi, duke argumentuar se forcat e sigurisë u përballën me grupe të shumta që përdornin taktika të papritura, duke lëvizur dhe shpërndarë në zona të ndryshme për të kryer akte vandalizmi dhe plaçkitjeje.
Marseja ishte një prej qyteteve më të prekura nga trazirat. Kryetari i bashkisë, Benoit Payan, akuzoi qeverinë se nuk kishte siguruar mbrojtjen e duhur për qytetin. Sipas tij, në orët e para ishte vendosur vetëm një njësi e policisë së trazirave, ndërsa përforcimet mbërritën pasi situata ishte përkeqësuar.
Ministri i Brendshëm argumentoi se rreth 2,000 protestues u shfaqën herët në Avenue Canebière, duke i zënë në befasi forcat e policisë.
Në Marsejë u regjistruan 99 arrestime të lidhura drejtpërdrejt me incidentet, ndërsa 118 efektivë të forcave të sigurisë u plagosën, tre prej të cilëve kërkuan shtrim në spital. Ndërkohë, shifrat për numrin e personave të përfshirë në trazira ndryshojnë sipas raportimeve të mediave lokale dhe autoriteteve.
Presidenti francez, Emmanuel Macron, dënoi ashpër dhunën dhe deklaroi se personat përgjegjës për shkatërrimet do të përballen me drejtësinë.
“Ne të gjithë ndiejmë zemërim dhe turp”, u shpreh Macron, duke iu referuar pamjeve të plaçkitjeve, zjarrvënieve dhe sulmeve ndaj ndërtesave publike.
“Ata që shkatërruan duhet të paguajnë. Ata që plaçkitën duhet të kompensojnë. Ata që kërkuan të dëmtonin Republikën do të mbahen përgjegjës”, theksoi presidenti francez.
Macron kërkoi gjithashtu që qeveria të nxjerrë mësimet e nevojshme nga kriza, veçanërisht në drejtim të mbledhjes së informacionit dhe parandalimit të akteve të dhunshme.
Megjithatë, ai bëri dallimin mes protestuesve paqësorë dhe personave të përfshirë në shkatërrime, duke pranuar se pakënaqësia për koston e jetesës, çmimet e karburanteve dhe gjendjen e shërbimeve publike kërkon përgjigje politike.
Presidenti iu referua edhe të rinjve që janë mobilizuar në shkolla dhe universitete, duke theksuar se shqetësimet e tyre për arsimimin, mundësitë e punësimit dhe të ardhmen duhet të dëgjohen.
“Përgjegjësia jonë është e dyfishtë: të dëgjojmë zemërimin dhe të adresojmë shkaqet e tij rrënjësore, duke mbështetur në të njëjtën kohë fuqimisht sundimin e ligjit”, deklaroi Macron, duke bërë thirrje për qetësi dhe unitet në prag të zgjedhjeve presidenciale, të parashikuara pas rreth gjashtë muajsh.
Ndërkohë, presidenti francez ka nisur një turne treditësh në katër vende të Gjirit Persik, Kuvajt, Emiratet e Bashkuara Arabe, Bahrein dhe Katar, i cili do të zgjasë deri më 21 tetor. Vizita synon sigurimin e furnizimeve me hidrokarbure dhe lehtësimin e presionit mbi ekonominë franceze, në një kohë kur çmimet e karburanteve mbeten një nga shqetësimet kryesore të qytetarëve.
