Udhëheqësit evropianë takohen në Finlandë të hënën, për të koordinuar përpjekjet për të ndikuar në atë që ndodh në rajonin e Arktikut.
Samiti në qytetin verior finlandez të Rovaniemit do të përqendrohet në rrugët e reja të transportit detar që po shfaqen, ndërsa akulli i detit Arktik po pakësohet, si dhe në depozitat e lëndëve të para të pashfrytëzuara dhe kërcënimet e sigurisë që vijnë nga aktiviteti ushtarak rus dhe kinez.
Pjesëmarrës janë kryeministrja daneze Mette Frederiksen, si dhe kancelari gjerman Friedrich Merz, së bashku me kryeministrat e Estonisë dhe Letonisë, si dhe presidentët e Lituanisë dhe Rumanisë.
Shefja e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, një estoneze e njohur për qëndrimin e saj të ashpër ndaj Rusisë, si dhe Presidenti i Këshillit Evropian, António Costa, do të jenë gjithashtu të pranishëm në bisedime.
Frederiksen është përballur me dëshirën e vazhdueshme të Presidentit të SHBA-së Donald Trump për të kontrolluar Groenlandën, një territor autonom që i përket Mbretërisë së Danimarkës. Trump argumenton se Danimarka nuk mund ta mbrojë ishullin e madh Arktik nga Rusia dhe Kina.
Duke folur në margjinat e takimit të Rovaniemit, Kallas tha se ishte e rëndësishme që BE-ja “të mbajë një qëndrim të unifikuar” për Groenlandën dhe të adresojë së bashku çështjet e sigurisë, konkurrencës politike dhe ndryshimeve klimatike.
Groenlanda nuk është pjesë e Bashkimit Evropian. Javën e kaluar, Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen njoftoi bashkëpunim më të ngushtë gjatë një vizite atje, si dhe një paketë investimi prej 200 milionë eurosh (231 milionë dollarë), e cila do të përdoret pjesërisht për të ngritur infrastrukturën e nevojshme për nxjerrjen e lëndëve të para të vlefshme.
“Arktiku nuk mund të ndahet më nga Evropa dhe Deti Baltik si një zonë sigurie”, tha eksperti i sigurisë veriore Tobias Etzold.
Përveç Danimarkës dhe Norvegjisë, Rusia, SHBA-ja dhe Kanadaja llogariten gjithashtu midis shteteve të Arktikut.
Komisioni synon të përdorë rezultatet e samitit për të ndihmuar në formësimin e strategjisë së tij të re të planifikuar për Arktikun.
Strategjia e ardhshme pritet të sjellë një “angazhim më intensiv evropian” në Arktik dhe do të përqendrohet në sigurinë, zhvillimin ekonomik duke përfshirë burimet natyrore dhe komunitetet lokale, me ndikimet e ndryshimeve klimatike si një çështje mbizotëruese, tha Komisioneri i BE-së për Partneritetet Ndërkombëtare, Jozef Síkela, në Rovaniemi.
“Arktiku po ngrohet në thelb 4 herë më shpejt se mesatarja botërore dhe kjo ka një ndikim të drejtpërdrejtë në sigurinë e Arktikut dhe qëndrueshmërinë ekonomike”, tha ai.
“Arktiku po ndryshon në mënyrë dramatike me shpejtësi dhe ky ndryshim po rrit rëndësinë gjeopolitike të këtij rajoni”, tha Síkela.
Finlanda, vendi organizator i samitit, ka thënë se Arktiku duhet të konsiderohet si një “pjesë gjithnjë e më e rëndësishme e mjedisit të sigurisë së Evropës”.
Finlanda është e prirur të sigurojë që aftësitë evropiane të akullthyesve të përfshihen në strategji. Finlandezët i konsiderojnë akullthyesit si çelës për aftësinë e Evropës për të vepruar në Veriun e Epërm, duke argumentuar se pa to nuk është e mundur të mbrohen me besueshmëri rrugët e furnizimit dhe tregtisë, ose prania ushtarake në pjesë të mëdha të rajonit./ DPA News.
